Στους φορείς που δηλώνουν την αντίθεσή τους στο εκπαιδευτικό νομοσχέδιο με τίτλο «Εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας, αναβάθμιση του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» προστίθενται απόφοιτοι της Σχολής Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με δημόσια επιστολή τους οι οποίοι απευθύνονται στον Πρύτανη του Ε.Μ.Π., τους Αντιπρυτάνεις Οικονομικών, Έρευνας και Διοικητικών Υποθέσεων, φοιτητικούς συλλόγους και συλλόγους εργαζομένων.

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή:

Αθήνα, Φεβρουάριος 2021

Οι μεταρρυθμίσεις που προτείνονται από το πρόσφατα κατατεθειμένο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Παιδείας και αφορούν στη λειτουργία και διοίκηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων δεν είναι πρωτοφανείς. Οι προτάσεις αυτές αποτελούν τη φυσική συνέχεια μιας διαχρονικής προσπάθειας υποβάθμισης του δημόσιου πανεπιστημίου και απαξίωσης των ακαδημαϊκών ελευθεριών, η οποία στόχευε ανέκαθεν στον έλεγχο της ανώτατης εκπαίδευση. Όμως η προσπάθεια επιβολής ελέγχου με την είσοδο της αστυνομίας στα ιδρύματα και τις λοιπές σχετικές διατάξεις με χαρακτήρα «μεγάλου αδελφού» είναι κάτι το δίχως προηγούμενο. Ως απόφοιτοι του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου δε θα μπορούσαμε να μείνουμε σιωπηλοί παρατηρητές σε μια τέτοια συγκυρία. Ακόμα πιο συγκεκριμένα, ως απόφοιτοι της σχολής Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, θεωρούμε αναγκαία την παρέμβασή μας αυτή και την άμεση απεύθυνσή μας στον Πρύτανη του ιδρύματος τον οποίο γνωρίζουμε πρωτίστως ως καθηγητή μας.

Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, αγαπητέ κύριε καθηγητά…

Παίρνουμε το θάρρος να συντάξουμε αυτή την επιστολή διότι ως απόφοιτοι της σχολής Χημικών Μηχανικών, σχολής της οποίας είστε καθηγητής και υπήρξατε κοσμήτορας, γνωριζόμαστε καλά και έχουμε ζήσει ο  ένας τον άλλον. Με μερικούς από εμάς ίσως είχατε συγκλίνουσες απόψεις, με άλλες και άλλους αποκλίνουσες και με μερικούς σημαντικά αποκλίνουσες. Γνωρίζουμε όμως πως τόσο εσείς, όσο και εμείς, πάντα σκεφτόμασταν και δρούσαμε υπέρ του δημόσιου δωρεάν και δημοκρατικού πανεπιστημίου. Ένα πανεπιστήμιο στο οποίο εσείς αφιερώσατε τη ζωή σας και εμάς μας καθόρισε ως ενήλικες και διαμόρφωσε τη σκέψη μας.

Είμαστε βέβαιοι πως τόσο η ακαδημαϊκή σας πορεία, όσο και η εμπλοκή σας στη διοίκηση της σχολής Χημικών Μηχανικών (παλαιότερα) και συνολικά του ΕΜΠ (επί του παρόντος) σας επιτρέπουν να διακρίνετε με σχετική ευκολία τους λόγους που καθιστούν το πρόσφατα κατατεθειμένο νομοσχέδιο του Υπουργείου εξευτελιστικό για το δημόσιο πανεπιστήμιο και την πανεπιστημιακή κοινότητα. Για αυτόν το λόγο μας εκπλήσσει δυσάρεστα η απουσία της Συγκλήτου του ΕΜΠ από το δημόσιο διάλογο την τελευταία περίοδο και την προσπάθεια υπεράσπισης του πανεπιστημίου από μια κυβέρνηση που εξόφθαλμα το επιβουλεύεται. Απέναντι σε ένα νομοσχέδιο το οποίο περιγράφει στην πράξη την κατάργηση του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ακαδημαϊκή αυτονομία των ιδρυμάτων, θεωρούμε τη στάση της διοίκησης του ιδρύματος απογοητευτικά κατώτερη των περιστάσεων.

Για μια ακόμη φορά το Υπουργείο Παιδείας καταθέτει ένα σχέδιο νόμου αντιεπιστημονικά και αντιεκπαιδευτικά δομημένο, με διάθεση να «κουνήσει το δάχτυλο» στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Με περισσή αλαζονεία μάλιστα, η ηγεσία του υπουργείου προωθεί αυτό το σχέδιο νόμου ως «ένα νομοσχέδιο κοινής λογικής».

Φαντάζει σε εσάς λογικό ένα σχέδιο νόμου με τίτλο «Εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας, αναβάθμιση του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» να προτείνει, ενδεικτικά αναφέρουμε, την αστυνόμευση των ιδρυμάτων από ειδικό σώμα της αστυνομίας και ειδικούς φρουρούς, τη χρήση «ηλεκτρονικών μηχανημάτων ανίχνευσης απαγορευμένων αντικειμένων και ουσιών στις εισόδους εξωτερικών ή εσωτερικών χώρων των Α.Ε.Ι.», την τοποθέτηση «αισθητήρων ανίχνευσης της κίνησης και αποσυναρμολόγησης», την εγκατάσταση καμερών στις σχολές;

Φαντάζει σε εσάς λογικό ένα σχέδιο νόμου με αυτόν τον τίτλο, να προτείνει πειθαρχικές διώξεις και να δίνει τη δυνατότητα στις διοικήσεις των σχολών να υποδείξουν μέλη ΔΕΠ τα οποία θα διεξάγουν ένορκη διοικητική εξέταση «σε περίπτωση που υφίστανται σοβαρές υπόνοιες ή σαφείς ενδείξεις για τη διάπραξη πειθαρχικού παραπτώματος, χωρίς όμως να είναι γνωστά τα πρόσωπα που ευθύνονται»; Είναι λογικό να ορίζεται από ένα τέτοιο σχέδιο νόμου ως πειθαρχικό παράπτωμα η αντιγραφή («παραβίαση του αδιάβλητου των εξετάσεων»), η «λογοκλοπή», η «ηχορύπανση»;

Πώς, τέλος, αποτελεί έκφραση «κοινής λογικής» και βοηθά στην αναβάθμιση του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος η δαπάνη «20 εκατομμυρίων ευρώ περίπου» (!) επί του κρατικού προϋπολογισμού, για την πρόσληψη, εκπαίδευση και εξοπλισμό 1030 ειδικών φρουρών, καθώς και απροσδιόριστων (!) ετήσιων δαπανών επί των προϋπολογισμών των ιδρυμάτων και του Ε.Λ.Κ.Ε. για την κάλυψη των εξόδων που προκύπτουν, ενδεικτικά αναφέρουμε, ως «δαπάνες από την κάλυψη του κόστους εγκατάστασης και λειτουργίας σε κάθε Α.Ε.Ι. κέντρου ελέγχου και λήψης σημάτων και εικόνων»;

Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, αγαπητέ κύριε καθηγητά…

Είναι σαφές και αποτελεί… κοινή λογική πως καμία πρόθεση για αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης δεν προκύπτει από τα όσα διατυπώνονται στο εν λόγω σχέδιο νόμου. Το δημόσιο πανεπιστήμιο θα αστυνομεύεται, οι φοιτητές και εργαζόμενοί του θα φιμώνονται. Το πανεπιστήμιο στο οποίο φοιτήσαμε, στο οποίο ονειρευτήκαμε, στο οποίο μάθαμε, δημιουργήσαμε, εκφράσαμε τα ταλέντα και τις ανησυχίες μας οδηγείται στην εξαφάνιση, με σχέδιο και ευδιάκριτο μένος απέναντι στην ακαδημαϊκή και ευρύτερη πανεπιστημιακή κοινότητα.

Τα ελληνικά πανεπιστήμια κρίνονται και «αξιολογούνται» καθημερινά ως ανεπαρκή, ως πάσχοντα κέντρα ανομίας κατά κύριο λόγο, που θα πρέπει να ακολουθήσουν το «παράδειγμα των πανεπιστημίων του εξωτερικού» προκειμένου να εξυγιανθούν. Αν και γνωρίζουμε πως έχετε προσωπική άποψη και γνώση λόγω της ακαδημαϊκής σας πορείας για το τι πραγματικά ισχύει στα πανεπιστήμια του εξωτερικού, δεν είναι καθόλου περιττό να αναφερθούμε σύντομα και σε αυτό το θέμα. Όπως γνωρίζετε, πολλοί από τους υπογράφοντες αυτού του κειμένου έχουν φοιτήσει και εργαστεί  στο παρελθόν, ή συνεχίζουν την ακαδημαϊκή τους πορεία στο παρόν, σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, ως μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί φοιτητές, ερευνητικό και διδακτικό προσωπικό. Κάθε ένας από αυτούς τους συναδέλφους μπορεί να επιβεβαιώσει πως τα ελληνικά πανεπιστήμια και οι απόφοιτοί τους χαίρουν του σεβασμού της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας. Κάθε ένας από αυτούς μπορεί να επιβεβαιώσει πως τα πανεπιστήμια του εξωτερικού δε φυλάσσονται από ειδικά σώματα της αστυνομίας αλλά από υπαλλήλους των ιδρυμάτων, πως οι πανεπιστημιουπόλεις αποτελούν χώρους πρασίνου οι οποίοι παραμένουν ανοιχτοί στην κοινωνία όλο το εικοσιτετράωρο, φυλασσόμενοι και όχι αστυνομευόμενοι.

Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, αγαπητέ κύριε καθηγητά…

Σε μια περίοδο κατά την οποία κάθε επιστημονική πρόταση και προσέγγιση που αφορά στην επίλυση των μεγαλύτερων σύγχρονων προκλήσεων γίνεται βορά στην «κουλτούρα των θεωριών συνωμοσίας», σε μια περίοδο κατά την οποία «επιστημονικές επιτροπές» επιφορτισμένες με τη χάραξη σχεδίου αντιμετώπισης της πανδημίας συνεδριάζουν και αποφασίζουν κεκλεισμένων των θυρών, αποδεχόμενοι κάθε προσπάθεια εργαλειοποίησης της επιστήμης…

Σε μια τέτοια περίοδο έχουμε υποχρέωση να διατηρήσουμε τα πανεπιστήμια ανοιχτά στην κοινωνία, να τα επανδρώσουμε και να τα εξοπλίσουμε με ανθρώπους και εγκαταστάσεις που θα επιτρέψουν τη διεξαγωγή έρευνας προς όφελος του κοινωνικού συνόλου, να τα μετατρέψουμε σε κέντρα ελεύθερης διακίνησης ιδεών και επιστημονικών απόψεων, σε χώρους δημιουργίας και αλληλεγγύης.

Σε μια τέτοια περίοδο σας καλούμε να σταθείτε στο ύψος των περιστάσεων και να πρωτοστατήσετε σε έναν διευρυμένο αγώνα υπέρ του δημόσιου και δημοκρατικού πανεπιστημίου. Καλούμε τη Σύγκλητο του ΕΜΠ να καταδικάσει απερίφραστα και δημόσια την καταβαράθρωση των ακαδημαϊκών ελευθερίων, να σταθεί με σθένος απέναντι στη συρρίκνωση  και αυταρχικοποίηση της δημόσιας παιδείας.

Ασχέτως με το αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε ιδεολογικά, είναι αδύνατον να υπάρξουμε σε ένα αστυνομευόμενο πανεπιστήμιο, με κάμερες στις σχολές, πειθαρχικά συμβούλια και τόσα άλλα χουντικής εμπνεύσεως μέσα ελέγχου και περιορισμού της ακαδημαϊκής ζωής που το σχέδιο νόμου προβλέπει. Σε ένα τέτοιο πανεπιστήμιο είναι αδύνατον να υπάρξετε κι εσείς αξιοπρεπώς.

Είναι αδύνατον η Σύγκλητος και η Πρυτανεία του ΕΜΠ, με το ειδικό βάρος που κατέχει αυτό το ίδρυμα για την καθιέρωση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, να δεχθεί να υπάρξει υπό τέτοιες συνθήκες.

Δε θα αρνηθούμε ποτέ πως υπάρχει χώρος για πολλές και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας και διοίκησης των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Είμαστε βέβαιοι ωστόσο πως η θεσμική σας θέση και εμπειρία σας επιτρέπει να γνωρίζετε καλύτερα από τον καθένα πως καμία τέτοια αλλαγή δεν μπορεί να γίνει προς όφελος των ιδρυμάτων όταν αυτά παραμένουν κλειστά. Όταν οι σύλλογοι εργαζομένων, καθηγητών και φοιτητών δεν μπορούν να συζητήσουν και να συμμετέχουν σε έναν ανοιχτό διάλογο για τα πραγματικά προβλήματα στην ανώτατη εκπαίδευση, όταν τα ίδια τα ιδρύματα διαπομπεύονται ως κέντρα μιας επίπλαστης ανομίας και όταν οι ίδιες οι διοικήσεις των ιδρυμάτων χαρακτηρίζονται ευθαρσώς από το βήμα της Βουλής ως «μια τρύπα στο κράτος δικαίου» και οι Πρυτάνεις ως «εθισμένοι στην κακοποίηση», έχετε υποχρέωση να διαφυλάξετε, αν όχι τη θεσμική σας αξιοπρέπεια, την αξιοπρέπεια όσων φοιτήσαμε και δουλέψαμε στο παρελθόν, όσων φοιτούν και δουλεύουν σήμερα στα ιδρύματα της χώρας.

Γνωρίζετε πολύ καλά πως κανένα τέτοιου τύπου αυταρχικό νομοσχέδιο δεν αποτελεί τη λύση στα προβλήματα των ιδρυμάτων σήμερα. Γνωρίζετε πολύ καλά πως μόνο μια συστηματική προσέγγιση και ο συντονισμός, πρωτίστως, ολόκληρης της πανεπιστημιακής κοινότητας θα μπορούσε να επιφέρει αποτελέσματα και να οδηγήσει σε μια ανανέωση της ακαδημαϊκής πραγματικότητας. Μια τέτοια προσπάθεια ωστόσο, που πραγματικά προσβλέπει στην αναβάθμιση των ιδρυμάτων, απαιτεί χρόνο, ειλικρινή διάθεση, τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται σε αυτά και, πάνω απ’ όλα, ανοιχτά πανεπιστήμια. Απαιτεί τη σύσταση επιτροπών εργασίας σε κάθε ίδρυμα, με τη συμμετοχή των πρυτανικών αρχών, μελών ΔΕΠ, ερευνητικού και διοικητικού προσωπικού, φοιτητών, εργαζομένων και αποφοίτων, επιφορτισμένες με την ευθύνη της καταγραφής των πραγματικών προβλημάτων στη λειτουργία και διοίκηση των ιδρυμάτων, την ανοιχτή συζήτηση αυτών και την αποτύπωση συγκεκριμένων προτάσεων με στόχο την επίλυσή τους. Απαιτεί την πλήρη διασφάλιση του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου, του πανεπιστημιακού ασύλου και των ακαδημαϊκών ελευθεριών. Απαιτεί τη συνεχή άσκηση πίεσης, από τις πρυτανικές αρχές, τις διοικήσεις των ιδρυμάτων, τους συλλόγους εργαζομένων και φοιτητών, προς το υπουργείο και την ηγεσία του να αναδεικνύονται και να επιλύονται τα πραγματικά προβλήματα και να πάψει η δημόσια παιδεία να αποτελεί την «παιδική χαρά» των ματαιοδοξιών του εκάστοτε υπουργού και των πολιτικών ονειρώξεων της εκάστοτε κυβέρνησης.

Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, αγαπητέ κύριε καθηγητά…

Ως απόφοιτοι της σχολής έχουμε δει κυριολεκτικά να απαγάγεται ο φοιτητής της σχολής μας Γ.Π. από την ασφάλεια και να βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα στημένο κακουργηματικό κατηγορητήριο που αφού του στοίχισε ταλαιπωρία, οικονομική και ψυχολογική, κατέπεσε στο δικαστήριο. Ως απόφοιτοι της σχολής έχουμε δει το συνάδελφό μας και υποψήφιο διδάκτορα στο ETH της Ζυρίχης I.M. να συλλαμβάνεται και να δέχεται ξυλοδαρμό με ένα παρόμοια στημένο κατηγορητήριο και να είναι μέχρι σήμερα υπόδικος. Προς τιμήν σας, σταθήκατε στο πλευρό των συναδέλφων μας και φοιτητών σας. Αυτά είναι μόνο κάποια ψήγματα από τη δράση της ΕΛ.ΑΣ. που η κυβέρνηση επιδιώκει να επιβάλλει στις σχολές μας.

Είναι θεσμική σας ευθύνη και ιστορική σας υποχρέωση να απαιτήσετε την απόσυρση του πρόσφατα κατατεθειμένου νομοσχεδίου.

Είναι θεσμική σας ευθύνη και ιστορική σας υποχρέωση να αποφασίσετε την αναστολή λειτουργίας του ιδρύματος και της έρευνας σε αυτό μέχρι να αποσυρθεί το νομοσχέδιο που θέτει σε κίνδυνο ανθρώπους του ιδρύματος κατά τη διάρκεια παρεμβάσεων της αστυνομίας, που επιτρέπει σε ομάδες της αστυνομίας να προκαλούν φθορές στην ακίνητη περιουσία των ιδρυμάτων κατά την εισβολή τους σε αυτά, όπως πρόσφατα αποδείχθηκε κατά την εισβολή της αστυνομίας στις εστίες του ΕΚΠΑ και στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, που νομιμοποιεί την αστυνομία να ξυλοκοπεί υποψήφιους διδάκτορες που κατευθύνονται στην εργασία τους, όπως πρόσφατα συνέβη στη Θεσσαλονίκη.

Ο θεσμικός σας ρόλος επιβάλλει την ανάδειξη κάθε άμεσου ή έμμεσου κινδύνου για το ίδρυμα και απαιτεί την αμερόληπτη στάση σας απέναντι σε κάθε κυβερνητική μεθόδευση που στοχεύσει στην υποβάθμιση της ζωής σε αυτό, ανεξάρτητα από τις προσωπικές σας πεποιθήσεις ή προσωπικές μας πεποιθήσεις. Όντας λοιπόν ξεκάθαρο πως κανενός είδους όφελος δεν είναι δυνατόν να προκύψει από την εφαρμογή των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων στην ανώτατη εκπαίδευση, οφείλετε να αναγνωρίσετε, και εσείς ως Πρύτανης αλλά και τα υπόλοιπα μέλη της Συγκλήτου, πως αποτελεί για εσάς μονόδρομο, θεσμικά και ακαδημαϊκά, η εναντίωσή σας στα σχέδια του υπουργείου.

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, θεωρούμε πως ανοίγονται μπροστά σας δύο δρόμοι. Ο ένας είναι αυτός της δουλικότητας και της άρρητης αποδοχής που μπορεί να διανθίζεται με χλιαρές ανακοινώσεις εναντίωσης για το θεαθήναι. Πιστεύουμε πως ούτε σε εσάς ούτε στην υπόλοιπη διοίκηση του ιστορικού αυτού ιδρύματος αρμόζει ένας τέτοιος δρόμος που θα τον καταδικάσει η ιστορία. Ο άλλος είναι ο θαρραλέος, της διατράνωσης της άρνησης, της πρωτοπορίας στην προάσπιση των ιδεωδών της ακαδημαϊκής κοινότητας και του ελεύθερου πνεύματος. Αυτός ο δρόμος πιθανότατα περνάει και από την παραίτηση της συγκλήτου σε περίπτωση ψήφισης αυτού του χουντικής εμπνεύσεως νομοσχεδίου. 

Κανείς δε μπορεί να κρυφτεί από την ιστορία και τη συνείδησή του.

Μετά τιμής οι,