Ειδικοί επιβεβαίωσαν ότι μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς του Λιβάνου έχουν υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά λόγω των ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών κατά τη διάρκεια του πολέμου στον Λίβανο, ανέφεραν οι Financial Times.
«Τα χτυπήματα κοντά σε ρωμαϊκά, σταυροφορικά και οθωμανικά μνημεία ισοπέδωσαν ορισμένα και άφησαν άλλα με “αόρατες” ζημιές», σημείωσε η βρετανική εφημερίδα.
Σύμφωνα με τον οργανισμό για την Πολιτιστική Κληρονομιά Biladi, τουλάχιστον εννέα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς καταστράφηκαν, ενώ άλλα 15 υπέστησαν σοβαρές ή μερικές ζημιές από τις ισραηλινές επιθέσεις μεταξύ Σεπτεμβρίου, όταν εντάθηκε ο πόλεμος, και κατάπαυσης του πυρός τον Νοέμβριο.
Εκτός από την άμεση καταστροφή, αρχαιολόγοι προειδοποιούν ότι οι εκρήξεις βομβών κοντά σε σημαντικές τοποθεσίες, όπως τα ρωμαϊκά ερείπια στο Μπααλμπέκ και το εκτεταμένο ρωμαϊκό συγκρότημα στην Τύρο, μπορεί να έχουν προκαλέσει «αόρατη ζημιά» που θα μπορούσε να επιταχύνει τη φθορά των αρχαίων πέτρινων κατασκευών και να αποδυναμώσει τα θεμέλιά τους.
Τα μεγάλης σημασίας πολιτιστικά μνημεία του Λιβάνου εντάσσονται τώρα σε έναν διευρυνόμενο κατάλογο μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς της Μέσης Ανατολής που απειλήθηκαν από πολέμους τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της σκόπιμης καταστροφής ναών στην Παλμύρα της Συρίας από το ISIS και της ζημιάς στην παλιά πόλη της Σαναά της Υεμένης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Μεταξύ των μνημείων κληρονομιάς που ο Biladi αξιολόγησε ως κατεστραμμένα ή πληγέντα είναι τρία τζαμιά, ένα θρησκευτικό ιερό, τρία ιστορικώς σημαντικά σπίτια, μια αγορά και ένα ρωμαϊκό τείχος.
Το περιφερειακό γραφείο της UNESCO στη Βηρυτό ανέφερε ότι μια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κατέστρεψε ένα «σύγχρονο κτίριο» εντός των ορίων του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς Τυρού, μιας παραθαλάσσιας πόλης στο νότιο Λίβανο, γνωστή για τα ρωμαϊκά ερείπιά της. Ενώ η τηλεπισκόπηση δεν έχει εντοπίσει ορατές ζημιές στο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς στο Μπάαλμπεκ, αρκετές κοντινές κατασκευές, συμπεριλαμβανομένων των κτηρίων της Γαλλικής Εντολής και της Οθωμανικής εποχής, χτυπήθηκαν.
Η Λίζα Μολ, καθηγήτρια γεωμορφολογίας και κληρονομιάς σε συγκρούσεις στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αγγλίας στο Μπρίστολ, τόνισε τον κίνδυνο «αόρατης ζημιάς».
Είπε, όπως αναφέρουν οι Financial Times, ότι οι δονήσεις από εκρήξεις θα μπορούσαν να επιταχύνουν τη διάβρωση της πέτρας, ακόμα και αν η ζημιά δεν είναι άμεσα ορατή. Με δεδομένη την εμπειρία της από την εργασία σε αρχαιολογικούς χώρους που έχουν πληγεί από τον πόλεμο στη Λιβύη και την Υεμένη, η Μολ σημείωσε, «Βλέπουμε πράγματι περισσότερη δομική κατάρρευση» μέσα στην δεκαετία που ακολουθεί την πραγματοποίηση χτυπημάτων πλησίον αρχαιολογικών χώρων.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ευθύνη του σεβασμού της πολιτιστικής κληρονομιάς ενσωματώθηκε επίσημα στους κανόνες του πολέμου, μετά την καταστροφή πόλεων όπως η Δρέσδη, το Κόβεντρι και η Χιροσίμα.
Η υπηρεσία πολιτιστικής κληρονομιάς του ΟΗΕ, UNESCO, έχει την εξουσία να ορίζει τοποθεσίες για ενισχυμένη προστασία, όπως έκανε με 34 τοποθεσίες στον Λίβανο κατά τη διάρκεια του πρόσφατου ισραηλινού πολέμου. Ωστόσο, η απόδοση ευθυνών στους παραβάτες παραμένει μια σημαντική πρόκληση. Ο Φραντσέσκο Μπανταρίν, πρώην ανώτερος αξιωματούχος της UNESCO, αναγνώρισε αυτή τη δυσκολία, δηλώνοντας: «Έχετε εργαλεία, αλλά αυτά τα εργαλεία είναι αδύναμα και περιορισμένα».
Για τον Σαρκίς Χουρί, γενικό διευθυντή αρχαιοτήτων στο Υπουργείο Πολιτισμού του Λιβάνου, οι πιο καταστροφική απώλεια ήταν η σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή σχεδόν 40 χωριών στο νότιο Λίβανο από τον ισραηλινό στρατό, πολλά από τα οποία έχουν ιστορία χιλιάδων ετών.
Ακόμα και μετά την κατάπαυση του πυρός, ο ισραηλινός στρατός συνέχισε να κατεδαφίζει σπίτια στην περιοχή. «Η πλήρης και συστηματική καταστροφή της ιστορικής μνήμης αυτών των χωριών είναι ό,τι πιο καταστροφικό», είπε ο Χούρι στους FT.
«Όταν βλέπεις ένα χωριό με τα ελαιόδεντρα και τα αρχαία ερείπια, αυτή είναι η ψυχή του Λιβάνου. Αυτό είναι που καταστρέφεται».
