Πολυπρόσωπη και πολυπλόκαμη αποδεικνύεται η υπόθεση του πολέμου για τον παλαιστινιακό λαό.
Από τη μια είναι αντιμέτωπος με τη λαίλαπα του πολέμου που εξαπολύει το Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας από τον Οκτώβριο του 2023 καταβάλλοντας βαρύτατο φόρο αίματος με πάνω από 51.300 νεκρούς, 117.200 τραυματίες, δεκάδες χιλιάδες αγνοούμενους και 2,4 εκατομμύρια εκτοπισμένους. Από την άλλη, αντιμετωπίζει τη βάναυση κλιμάκωση της κατοχής στη Δυτική Όχθη με καθημερινά πογκρόμ από στρατό και εποίκους στο πλαίσιο της επιχείρησης «Σιδηρούν Τείχος» που ξεδιπλώνεται από τις 19 Ιανουαρίου 2025.
Ενδιαμέσως ξεδιπλώνεται εδώ και χρόνια η σφοδρή (φανερή και παρασκηνιακή) διαμάχη ανάμεσα στο κόμμα της Φατάχ του 89χρονου Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς και την Χαμάς ιδιαίτερα μετά την σημαντική αύξηση της επιρροής της τελευταίας όχι μόνον στη Γάζα (την οποία διοικεί από τον Ιούνιο του 2007) αλλά και στη Δυτική Όχθη.
Η αύξηση της επιρροής της Χαμάς στα κατεχόμενα εδάφη δεν είναι δυσεξήγητη καθώς κεφαλαιοποιεί με ευκολία την έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια για την στάση της Παλαιστινιακής Αρχής σε ζητήματα που αφορούν τις καθημερινές πρακτικές του κατοχικού κράτους και την αδυναμία της να προσφέρει ασπίδα στοιχειώδους προστασίας στον παλαιστινιακό λαό.
Εν μέσω των πολέμων, η διαμάχη Χαμάς-Φατάχ έγινε πιο φανερή από ποτέ την Τετάρτη, 23 Απριλίου, πρώτη μέρα της διήμερης κρίσιμης συνεδρίασης του Κεντρικού Συμβουλίου της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) στη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης.
Εκεί, για πρώτη φορά, ο υπερήλικας Παλαιστίνιος πρόεδρος προέβη σε μία πρωτοφανή, δημόσια, λεκτική επίθεση κατά της Χαμάς. Αποκάλεσε τα ηγετικά της στελέχη «γιους σκυλιών» και τους επέρριψε ευθύνες για τον ατελείωτο πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας απαιτώντας να αφήσουν ελεύθερους τους Ισραηλινούς ομήρους, παραδώσουν τα όπλα και την εξουσία στην Παλαιστινιακή Αρχή, και να ξεκινήσουν συνομιλίες μαζί της αντί να διαπραγματεύονται «με τις ΗΠΑ και άλλους».
Για προφανείς λόγους, το παλαιστινιακό πρακτορείο ειδήσεων WAFA απάλειψε τις υβριστικές αναφορές του προέδρου Αμπάς έναντι των ηγετικών στελεχών της Χαμάς παρουσιάζοντας το ρεπορτάζ μία μέρα μετά δίνοντας παράλληλα στη δημοσιότητα το αγγλικό κείμενο όλης της ομιλίας του.
Παράθυρο αντικατάστασης του προέδρου Αμπάς
Στις 24 Απριλίου 2025, το Κεντρικό Συμβούλιο της PLO αποφάσισε για πρώτη φορά στην ιστορία του με 170 ψήφους υπέρ, μία κατά, και μία αποχή, τη δημιουργία της θέσης Παλαιστίνιου αντιπροέδρου σε μία προσπάθεια να ικανοποιήσει τις ασφυκτικές πιέσεις ΗΠΑ, Ε.Ε. και ορισμένων αραβικών χωρών προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τον καθορισμό του διαδόχου του Μαχμούντ Αμπάς στην ηγεσία των Παλαιστινίων.
Με λίγα λόγια, στις 24 Απριλίου 2025, σχεδόν «αθόρυβα», άνοιξε και επίσημα ο δρόμος για την αποχώρηση του υπερήλικα ηγέτη από την ενεργό πολιτική δράση. Αυτό σημειώνεται σε μία δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία κατά την οποία άλλες δυνάμεις πλην των ΗΠΑ (όπως η Γαλλία, η Σαουδική Αραβία, η Κίνα ή και η Ρωσία) επιδιώκουν αναβάθμιση του ρόλου τους ενόψει ενός νέου παζαριού που θα στηθεί αργά ή γρήγορα (όχι απαραίτητα τον Ιούνιο στη Νέα Υόρκη όπως σχεδιάζει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν) για την επίλυση του παλαιστινιακού. Πθανώς με τρόπο που δεν είναι καθόλου σίγουρο πως θα δικαιώσει τον διακαή πόθο του παλαιστινιακού λαού ή θα εκπληρώσει τις δεκάδες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τις ρήτρες του λεγόμενου «διεθνούς δικαίου»…
Πολυετής κόντρα και ώρα απολογισμών
Οι λόγοι που έφεραν τον κόμπο στο χτένι για τον Παλαιστίνιο Πρόεδρο δεν είναι νέοι ούτε προέκυψαν σήμερα. Πρόκειται για αποτέλεσμα συσσωρευμένων και πολύπλευρων πιέσεων σε βάρος του, προκειμένου να αποχωρήσει από το τιμόνι της PLO και της Παλαιστινιακής Αρχής που κρατά με πυγμή από το 2004, μετά το θάνατο του ιστορικού Παλαιστίνιου ηγέτη Γιασέρ Αραφάτ στις 11 Νοεμβρίου 2004.
Τα βαριά σύννεφα στις σχέσεις Φατάχ-Χαμάς βάρυναν έτι περαιτέρω, τρία χρόνια αφότου ανέβηκε ο πρόεδρος Αμπάς στο τιμόνι της Παλαιστινιακής Αρχής.
Οι εντάσεις Φατάχ και Χαμάς κλιμακώθηκαν ωστόσο αμέσως μετά τη νίκη της Χαμάς στις εκλογές του 2006. Έκτοτε δεν ξανάγιναν, ουσιαστικά, βουλευτικές εκλογές στα παλαιστινιακά εδάφη με ευθύνη του προέδρου Αμπάς και παρά τις σποραδικές διακηρύξεις τού περί στησίματος καλπών (συνήθως για να εκτονώσει τη βαριά λαϊκή δυσαρέσκεια έναντι της Παλαιστινιακής Αρχής λόγω της ενδοτικής στάσης που ακολούθησε σε ζητήματα που αφορούν την καθημερινή ζωή των Παλαιστινίων υπό την εντεινόμενη σκλήρυνση της ισραηλινής κατοχής…).
Επί 21 χρόνια στο τιμόνι της Παλαιστινιακής Αρχής, ο Μαχμούτ Αμπάς απέτυχε (κακά τα ψέματα…) να εκπληρώσει την αποστολή που του ανατέθηκε και να αξιοποιήσει τις γεωπολιτικές συγκυρίες και πιθανές ευκαιρίες που είχαν δρομολογηθεί ήδη από το 2002 με την πρόταση 10 σημείων της Σαουδικής Αραβίας για επανέναρξη των διπλωματικών διεργασιών και διαπραγματεύσεων με στόχο την επίλυση του παλαιστινιακού στη βάση των δύο κρατών.
Από την άλλη, θα πρέπει κανείς να συνεκτιμήσει το γεγονός πως η άνοδος του Μαχμούντ Αμπάς στο τιμόνι της Παλαιστινιακής Αρχής συνέπεσε με την αποτυχία των ΗΠΑ να ξεκινήσουν ένα νέο διαπραγματευτικό παζάρι στο φόντο των αποτυχημένων «ειρηνευτικών» συνομιλιών του Οσλο που υπογράφηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ένα χρόνο μετά την καταστροφική εισβολή που πραγματοποίησαν με τους συμμάχους τους στο Ιράκ (Μάρτιο του 2003).
Το 2014, επί των ημερών του Αμερικανού τότε υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι, και δέκα χρόνια αφότου ο Μαχμούντ Αμπάς ανέλαβε την Παλαιστινιακή Αρχή, σταμάτησαν και επίσημα οι ισραηλινο-παλαιστινιακές διεργασίες και ζυμώσεις για αναζωογόνηση των διαπραγματεύσεων.
Δεύτερη Νάκμπα και ώρα απολογισμών
Σήμερα, 11 χρόνια μετά, το παλαιστινιακό παραμένει άλυτο και ο παλαιστινιακός λαός ζει τη δεύτερη Νάκμπα (Καταστροφή) από το 1948.
Στην παρούσα συγκυρία οι ΗΠΑ, ήδη επί του προηγούμενου Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν, πέταξαν για τα καλά τη μάσκα του «δίκαιου και αμερόληπτου» μεσολαβητή και έβαλαν πλάτες στον πόλεμο της Γάζας και τον διωγμό των Παλαιστινίων στο πλαίσιο επανεποικισμού της περιοχής από το Ισραήλ και Αμερικανούς κεφαλαιούχους επενδυτές (μεταξύ των οποίων και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ που προβάλλεται σαν «αρχιτέκτονας» των συμφωνιών του Αβραάαμ, Τζάρεντ Κούσνερ).
Η σύναψη των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ, το φθινόπωρο 2020, ανάμεσα στο Ισραήλ και αραβικές χώρες του Κόλπου όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο αντανακλούν σε έναν βαθμό τη δυσαρέσκεια μέρους των μοναρχιών του Κόλπου για τη στάση της Παλαιστινιακής Αρχής και την επιλογή τους να βάλουν μπροστά, και απροκάλυπτα, τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα, σε βάρος του «ιερού δισκοπότηρου» του αραβικού κόσμου που είναι η δικαίωση του αγώνα του παλαιστινιακού λαού για ελεύθερη πατρίδα.
Σε αυτό το κάδρο, ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας στο παλαιστινιακό ζήτημα, παραμένει καταλυτικός καθώς, παρά το φλερτ της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ και της προηγούμενης του Τζο Μπάιντεν, απέφυγε ως σήμερα επιδέξια την παγίδα μίας «συμφωνίας του Αβραάμ» με το Ισραήλ. Αυτό βεβαίως δεν προδικάζει οιαδήποτε άλλη εξέλιξη στο μέλλον, κάτι που αναμένεται να φανεί και από την επικείμενη περιοδεία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή (13-16 Μαΐου).
Το μόνο, ενδεχομένως, σίγουρο είναι πως η παρούσα συγκυρία επιβάλλει σε όλους έναν σκληρό απολογισμό για αναχάραξη πορείας που δεν θα προδώσει τα δίκαια αιτήματα του παλαιστινιακού λαού και θα αναγκάσει το κράτος του Ισραήλ, (που επιχειρεί να επιβληθεί ως ηγεμονική περιφερειακή δύναμη απέναντι στην Τουρκία στη Μέση Ανατολή), να πληρώσει για τα απάνθρωπα εγκλήματα πολέμου που διαπράττει.
