Η ολλανδική κυβέρνηση συνασπισμού με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Ντικ Σόοφ κατέρρευσε την Τρίτη, αφού ο Γκέερτ Βίλντερς, επικεφαλής του ακροδεξιού PVV (Κόμμα για την Ελευθερία), απέσυρε το κόμμα του, επικαλούμενος διαφορές με τους κυβερνητικούς του εταίρους σχετικά με τη μεταναστευτική πολιτική.
«Καμία υπογραφή για τα σχέδιά μας για το άσυλο. Καμία προσαρμογή της συμφωνίας για τον [κυβερνητικό] συνασπισμό. Το PVV αποχωρεί από τον συνασπισμό», δήλωσε ο Βίλντερς στο X. Είπε ότι ενημέρωσε τον Σόοφ ότι όλοι οι υπουργοί από το κόμμα του θα παραιτηθούν από την κυβέρνηση.
Λίγο αργότερα, σε συνέντευξη Τύπου στη Χάγη, ο Σόοφ δήλωσε ότι θα υποβάλει επίσημα την παραίτησή του από την πρωθυπουργία στον Βασιλιά Γουλιέλμο-Αλέξανδρο αργότερα μέσα στην ημέρα. Είπε ότι θα παραμείνει στο αξίωμα ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός και θα συνεχίσει να εργάζεται για την αντιμετώπιση των σημαντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Ολλανδία.
Το PVV έλαβε μέρος σε κυβέρνηση συνασπισμού έξι μήνες μετά από την πρωτιά του στις ολλανδικές βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου 2023, επιτυγχάνοντας συμφωνία με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD), το κεντρώο Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο (NSC) και το Κίνημα Αγροτών-Πολιτών (BBB).
Η κυβέρνηση ήταν ωστόσο ασταθής από την αρχή με πολιτικούς να εκφράζουν αποστροφή για τη συνεργασία με τον Βίλντερς και αμφιβολίες για την προθυμία του να τηρήσει το σύνταγμα της χώρας.
Ο Βίλντερς είχε δηλώσει απογοητευμένος για τον αργό ρυθμό επιβολής της «αυστηρότερης πολιτικής μετανάστευσης που υπήρξε ποτέ», την οποία είχε συμφωνήσει με τους κυβερνητικούς του εταίρους μετά την εκλογική του νίκη τον Νοέμβριο του 2023.
Η κυβερνητική κρίση έρχεται λίγες εβδομάδες πριν η Ολλανδία – η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης – φιλοξενήσει μια σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, του οποίου τώρα ηγείται ο πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Μαρκ Ρούτε. Η κατάρρευση της κυβέρνησης εικάζεται πως θα καθυστερήσει την απόφαση αύξησης των ολλανδικών στρατιωτικών δαπανών.
Αν και οι υπόλοιποι εταίροι του συνασπισμού θα μπορούσαν να συνεχίσουν ως κυβέρνηση μειοψηφίας, οι πρόωρες εκλογές αποτελούν το πιθανότερο σενάριο μετά την απόσυρση του κόμματος του Βίλντερς.
Ο Φρανς Τίμερμανς, ηγέτης του αντιπολιτευόμενου μπλοκ Εργατικών/Πράσινων, δήλωσε: «Δεν βλέπω άλλο τρόπο να σχηματιστεί μια σταθερή κυβέρνηση».
«Η Ολλανδία αξίζει μια κυβέρνηση που ενώνει τον λαό και εργάζεται ώμο προς ώμο για πραγματικές λύσεις», δήλωσε ο Τίμερμανς, «Ήρθε η ώρα για εκλογές, είμαστε έτοιμοι γι’ αυτές».
Οι εταίροι του συνασπισμού επέκριναν τον Βίλντερς για ελλειπή κατανόηση της σοβαρότητας της περιόδου.
«Υπάρχει πόλεμος στην ήπειρό μας. Αντί να αντιμετωπίσει την πρόκληση, ο Βίλντερς δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένος να αναλάβει την ευθύνη», δήλωσε ο Ντίλαν Γεσιλγκόζ, ηγέτης του συντηρητικού VVD.
«Είναι ανεύθυνο να ρίχνουμε την κυβέρνηση σε αυτό το σημείο», κατήγγειλε η Νικολίεν βαν Βρουνχόβεν, ηγέτης του κεντρώου NSC.
Ο Σόοφ επέκρινε επίσης την αποχώρηση του PVV, χαρακτηρίζοντάς την «ανεύθυνη και εντελώς περιττή».
Ο Βίλντερς είχε ήδη δηλώσει στα τέλη Μαΐου ότι ήταν έτοιμος να προκαλέσει την κατάρρευση του συνασπισμού εάν το 10 σημείων σχέδιό του για τον περιορισμό της μετανάστευσης δεν τεθεί σε εφαρμογή μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Το σχέδιο περιελάμβανε κλείσιμο των συνόρων για τους αιτούντες άσυλο, αυστηρότερους ελέγχους στα σύνορα και απέλαση πολιτών διπλής υπηκοότητας που καταδικάστηκαν για έγκλημα.
«Κλείστε τα σύνορα για τους αιτούντες άσυλο και τις οικογενειακές επανενώσεις. Μην ανοίγετε άλλα κέντρα ασύλου. Κλείστε τα», συνόψισε την πρότασή του.
Το PVV ζήτησε μάλιστα την ανάπτυξη του στρατού για την προστασία των συνόρων της χώρας, με τον Βίλντερς να απαιτεί επιπλέον και τον επαναπατρισμό των Σύρων προσφύγων.
Ωστόσο, τα σχέδια κρίθηκαν μη βιώσιμα ή ακόμη και παράνομα από αρκετούς πολιτικούς εμπειρογνώμονες.
Ορισμένοι παρατηρητές υποστηρίζουν ότι ο Βίλντερς δημιούργησε την τρέχουσα κρίση ως μέσο για την ανατροπή της κυβέρνησης.
Παρόλο που το PVV συγκέντρωσε περίπου το 23,5% των ψήφων τον Νοέμβριο του 2023, αυτή τη στιγμή συγκεντρώνει περίπου το 20% στις δημοσκοπήσεις — στο ίδιο επίπεδο με τους Εργατικούς/Πράσινους.
