Σαν σήμερα το 1935, ο Ιζ αλ-Ντιν αλ-Κασάμ έπεσε αντιστεκόμενος στη βρετανική κατοχή της Παλαιστίνης στο Γιαμπάντ της Τζενίν.
90 χρόνια αργότερα, το όνομά του εξακολουθεί να αντηχεί, κυρίως μέσω του φέροντος το όνομά του ένοπλου τμήματος του κινήματος ισλαμικής αντίστασης Χαμάς.
Ποιος όμως ήταν;
Ο Ιζεντίν αλ-Κασάμ γεννήθηκε στην πόλη Τζάμπλα, νότια της συριακής πόλης της Λαττάκιας.
Ο πατέρας του ήταν ο Αμπντ αλ-Καντίρ, η μητέρα του ήταν η Χαλίμα Κασάμπ, ο αδελφός του ήταν ο Φαχρ αλ-Ντιν και η αδελφή του ήταν η Ναμπιχά. Είχε τέσσερις ετεροθαλείς αδελφούς (μέσω του πατέρα του): τον Αχμάντ, τον Μουσταφά, τον Καμίλ και τον Σαρίφ.
Αυτός και η σύζυγός του, Αμίνα Να’νού, απέκτησαν τρεις κόρες – την Χαντίτζα, την Αΐσα και τη Μαϊμάνα – και έναν γιο, τον Μωάμεθ.
Ολοκλήρωσε την πρωτοβάθμια εκπαίδευσή του στην πόλη του, στο διδακτήριο του πατέρα του. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών ταξίδεψε στο Κάιρο για να παρακολουθήσει τις διαλέξεις που έδιναν στο Τζαμί αλ-Αζχάρ οι διακεκριμένοι δάσκαλοι συμπεριλαμβανομένου του μεγάλου μεταρρυθμιστή Σεΐχη Μουχάμαντ Αμπντού.
Αφού απέκτησε το δίπλωμα Ahliyya, επέστρεψε στην Τζάμπλα το 1903, όπου διαδέχθηκε τον πατέρα του στη διεύθυνση του σχολείου και στη διδασκαλία των βασικών αρχών της ανάγνωσης και της γραφής, της απομνημόνευσης του Κορανίου και ορισμένων σύγχρονων μαθημάτων.
Ενώ βρισκόταν στην Αίγυπτο, μιας εξέγερσης κατά της βρετανικής κατοχής ηγήθηκε ο Αχμάντ Ουράμπι, ένας αιγυπτιακός αξιωματικός του στρατού. Η εξέγερση ήταν ανεπιτυχής. Ο Κασάμ επηρεάστηκε βαθιά από την εθνικιστική αναταραχή, καθώς και από τις εκκλήσεις για μεταρρύθμιση, τη διατήρηση της εθνικής ενότητας, την αυτοδυναμία και την αντίσταση στην ξένη κατοχή.
Ο Κασάμ έγινε ιμάμης του Τζαμιού Μανσούρι στην Τζάμπλα και κέρδισε τον σεβασμό του λαού μέσω των κηρυγμάτων, των διαλέξεων και της προσωπικής του συμπεριφοράς. Η φήμη του εξαπλώθηκε στις γειτονικές περιοχές.
Μετά την ιταλική επίθεση στη Λιβύη το 1911, ο Κασάμ ζήτησε να βοηθηθεί ο αραβικός λαός της Λιβύης μέσω διαδηλώσεων και εθελοντισμού για να πολεμήσουν οι Άραβες στο πλευρό του.
Ήταν από τους πρώτους που συμμετείχαν στην επανάσταση κατά της γαλλικής κατοχής στις συριακές ακτές το 1919-20 και πολέμησαν γενναία εναντίον των Γάλλων στα βουνά που περιβάλλουν την Ακρόπολη του Σαλάχ αλ-Ντιν βόρεια της Λαττάκειας. Γνωρίζοντας ότι αποτελούσε απειλή για τον έλεγχό τους, οι γαλλικές αρχές τον καταδίκασαν σε θάνατο.
Στα τέλη του 1920, ο Κασάμ, η οικογένειά του και μερικοί σύντροφοί του αναζήτησαν καταφύγιο στην πόλη της Χάιφα, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος στο γυμνάσιο Μπουρτζ που ίδρυσε η Μουσουλμανική Εταιρεία, η οποία ήταν υπεύθυνη για το ισλαμικό βακούφ στην περιοχή της Χάιφα. Στη συνέχεια άρχισε να δίνει θρησκευτικά μαθήματα στο Τζαμί Ιστικλάλ που χτίστηκε από την ίδια εταιρεία, όπου τα κηρύγματά του προκάλεσαν μεγάλη προσοχή. Λίγα χρόνια αργότερα έγινε ιμάμης και ιεροκήρυκας αυτού του τζαμιού και ίδρυσε ένα νυχτερινό σχολείο για να προσφέρει μαθήματα αλφαβητισμού ενηλίκων.
Ο Κασάμ συμμετείχε στην ίδρυση ενός παραρτήματος της Εταιρείας Μουσουλμανικής Νεολαίας στη Χάιφα και τον Ιούλιο του 1928 εξελέγη πρόεδρός της. Αυτή η ένωση ήταν αποτελεσματική στη διάδοση της εθνικής συνείδησης μεταξύ νέων και ανδρών και στην προσέλκυσή τους στις τάξεις της.
Το 1930, ο Κασάμ διορίστηκε θρησκευτικός αξιωματούχος (ma’dhun) από το Δικαστήριο της Σαρία στη Χάιφα. Με αυτή την ιδιότητα, ταξίδεψε στα χωριά της Γαλιλαίας και γνώρισε τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί, γεγονός που αύξησε τη φήμη του.
Ο Κασάμ παρακολούθησε στενά την αυξανόμενη απειλή του Σιωνισμού ως αποτέλεσμα της βρετανικής υποστήριξης του «Εθνικού Εβραϊκού Σπιτιού» και πείστηκε ότι η Βρετανία ήταν η βασική αιτία του προβλήματος και ότι μόνο ο ένοπλος αγώνας μπορούσε να περιορίσει το σιωνιστικό σχέδιο.
Κατά την άποψή του, αυτό μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω της ειλικρίνειας της πίστης, της εγκατάλειψης κάθε κομματικής σχέσης και οικογενειακής αφοσίωσης, της συνεργασίας, της θυσίας, της δέσμευσης στη μυστικότητα και της αυστηρής οργάνωσης και του χρονισμού. Το συνδύασε αυτό με μια ιδιαίτερη συμπόνια προς τους φτωχούς και όσους είχαν πολύ χαμηλό εισόδημα και επιδίωκε συνεχώς να βελτιώσει τη ζωή τους. Τράβηξε στον κύκλο του έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό κατοίκων της υπαίθρου και ηλικιωμένων που μετανάστευσαν στη Χάιφα για να εργαστούν στο λιμάνι, τις βιομηχανίες και το διυλιστήριό της, ζώντας σε άθλια προάστια στα ανατολικά της πόλης. Πολλοί από αυτούς είχαν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις γαίες τους όταν αυτές πέρασαν σε εβραϊκά χέρια.
Ο Κασάμ δίσταζε να κηρύξει τζιχάντ κατά του βρετανικού αποικισμού πριν ολοκληρωθούν οι προετοιμασίες του. Ωστόσο, η μαζική εβραϊκή μετανάστευση στις αρχές της δεκαετίας του 1930, το αυξανόμενο επίπεδο επιτήρησης των δραστηριοτήτων του από τις αρχές και η ανησυχία του για μια προληπτική κίνηση εναντίον του τον οδήγησαν να κηρύξει τζιχάντ τη νύχτα της 12ης Νοεμβρίου 1935 στη Χάιφα. Μαζί με έντεκα συντρόφους, πήγε στα δάση του χωριού Γιαμπάντ στην περιοχή της Τζενίν, όπου για έξι ώρες πολέμησαν μια πολύ μεγαλύτερη βρετανική δύναμη στις 20 Νοεμβρίου. Ο Σεΐχης Κασάμ και τέσσερις από τους άντρες του σκοτώθηκαν και οι άλλοι τραυματίστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.
Πενθούσα, η Χάιφα κήρυξε γενική απεργία στις 21 Νοεμβρίου 1935. Όλα τα καταστήματα και τα εστιατόρια έκλεισαν τις πόρτες τους και χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν για να αποχαιρετήσουν τον πεσόντα μάρτυρα και τους συντρόφους του στη μεγαλύτερη νεκρική πομπή που είχε δει ποτέ η πόλη.
Ο Κασάμ τάφηκε στο νεκροταφείο Μπαλάντ αλ-Σάιχ στην περιοχή της Χάιφα.
Ο Ιζ αλ=Ντίν αλ-Κασάμ θεωρείται η πιο σεβάσμια προσωπικότητα του παλαιστινιακού τζιχάντ, πηγή έμπνευσης για την παλαιστινιακή αντίσταση για τις επόμενες γενιές.
(Πηγές: PalQuest, The Cradle)
