Έχει περάσει αρκετό χρονικό διάστημα από τη σχετική τους αναγγελία, ώστε οι ΗΠΑ να μπορούν να ολοκληρώσουν την αποχώρησή τους από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), αλλά εξακολουθούν να οφείλουν στον οργανισμό περίπου 260 εκατομμύρια δολάρια σε οφειλόμενες συνδρομές, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης που επικαλούνται υπολογισμούς του ΠΟΥ.

Η Ουάσινγκτον υπήρξε από τους μεγαλύτερους συνεισφέροντες στον ΠΟΥ, ωστόσο ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έγινε ανοιχτά εχθρικός απέναντι στον οργανισμό μετά την πανδημία Covid-19, κατηγορώντας τον για κακοδιαχείριση και πολιτική μεροληψία. Ξεκίνησε για πρώτη φορά διαδικασία αποχώρησης των ΗΠΑ το 2020, αλλά η κίνηση ανατράπηκε από τον Τζο Μπάιντεν το 2021. Το 2025,- την πρώτη ημέρα της επιστροφής του στην εξουσία – ο Τραμπ υπέγραψε ένα νέο εκτελεστικό διάταγμα απόσυρσης των ΗΠΑ από τον οργανισμό.

Σύμφωνα με ψήφισμα του 1948 που εξουσιοδοτεί την ένταξη των ΗΠΑ στον ΠΟΥ, η Ουάσινγκτον πρέπει να δώσει προειδοποίηση ενός έτους και να διευθετήσει τις εκκρεμείς υποχρεώσεις πριν από μια αποχώρησή της.

Ενώ η απαίτηση προειδοποίησης έχει εκπληρωθεί, τερματίζοντας επίσημα την ένταξη των ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα, ο ΠΟΥ δήλωσε τον Ιανουάριο του περασμένου έτους ότι η Ουάσινγκτον δεν είχε καταβάλει τις συνδρομές για τον κύκλο προϋπολογισμού 2024-2025, συνολικού ύψους περίπου 260,6 εκατομμυρίων δολαρίων. Το Bloomberg και το CNN ανέφεραν την Πέμπτη ότι τα τέλη παραμένουν απλήρωτα μετά από εντολή του Τραμπ που σταμάτησε όλες τις συναλλαγές των ΗΠΑ με τον οργανισμό.

Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Bloomberg ότι δεν υπάρχει νομική απαίτηση για την εκκαθάριση του χρέους πριν από την οριστικοποίηση της αποχώρησης και ότι ο ΠΟΥ δεν διαθέτει εργαλεία για την επιβολή της,

Ωστόσο νομικοί εμπειρογνώμονες έχουν αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς περί μη οφειλής, με αυτό που απομένει εντέλει να είναι ότι ο ΠΟΥ δεν έχει τρόπο να επιβάλλει την αποπληρωμή.

«Από νομικής άποψης, είναι πολύ σαφές ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αποχωρήσουν επίσημα από τον ΠΟΥ εκτός εάν πληρώσουν τις εκκρεμείς οικονομικές τους υποχρεώσεις. Αλλά ο ΠΟΥ δεν έχει τη δύναμη να αναγκάσει τις ΗΠΑ να πληρώσουν», δήλωσε στο CNN ο Λάρι Γκόστιν, επικεφαλής του συνεργαζόμενου με τον ΠΟΥ κέντρου του Πανεπιστημίου Georgetown για το παγκόσμιο δίκαιο υγείας. «Είναι ένα πολύ περίπλοκο διαζύγιο».

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ΠΟΥ θα μπορούσε να εγκρίνει ψήφισμα που θα εμποδίζει την έξοδο των ΗΠΑ μέχρι να καταβληθούν οι οφειλές. Ο οργανισμός αναμένεται να συζητήσει νομικές επιλογές στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας τον Μάιο του 2026.

Εκβιασμός για αλλαγή ηγεσίας;

Η κυβέρνηση Τραμπ θέλει ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας να διευθύνεται από έναν Αμερικανό γενικό διευθυντή και έναν γενικό επιθεωρητή, σύμφωνα με τον Λάρι Γκόστιν. Ο οργανισμός δεν είχε ποτέ Αμερικανό στο τιμόνι του.

Τα 193 κράτη μέλη του ΠΟΥ έχουν δικαίωμα ψήφου για το ποιος θα αντικαταστήσει τον Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς το 2027.

Αμερικανοί ειδικοί σε θέματα παγκόσμιας υγείας που έχουν συνεργαστεί στενά με τον ΠΟΥ δεν υποστηρίζουν κανέναν υποψήφιο, αλλά πιστεύουν ότι μια επαναφορά ηγεσίας θα ήταν η επόμενη ευκαιρία για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ΠΟΥ να ενωθούν, ανέφερε χθες το Politico.

«Οι υποψήφιοι θα έρθουν στην Ουάσινγκτον για επίσκεψη και αυτοί οι υποψήφιοι πρέπει να είναι εξοπλισμένοι – και το γνωρίζουν αυτό – με μια περαιτέρω ατζέντα μεταρρυθμίσεων για τον ΠΟΥ», δήλωσε ο Τζ. Στίβεν Μόρισον, ο οποίος διευθύνει το Κέντρο Παγκόσμιας Πολιτικής Υγείας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, ένα think tank της Ουάσινγκτον.

.@NIHDirector_Jay on our withdrawal from the WHO:

"The Trump Admin is working to make sure that we have those bilateral agreements in place for that kind of health cooperation — but we don't need the WHO as an intermediary essentially to push Chinese interests on the American… pic.twitter.com/89epzmChps

— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) January 23, 2026

Ευρύτερο μοτίβο

Η έξοδος του ΠΟΥ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης υποχώρησης της Ουάσνιγκτον από διεθνείς οργανισμούς που, όπως λέει, δεν εξυπηρετούν πλέον τα αμερικανικά συμφέροντα. Τον Ιούλιο, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε επίσης την αποχώρησή της από την UNESCO επικαλούμενη «αντι-ισραηλινή προκατάληψη» τον ουργανισμού, και τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ διέταξε την αποχώρηση από 66 ακόμη οργανισμούς και επιτροπές που θεωρούνται ότι λειτουργούν κατά των εθνικών συμφερόντων ή της κυριαρχίας των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών φόρουμ του ΟΗΕ για το κλίμα, τη μετανάστευση και την κοινωνική πολιτική.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έχει δεσμευτεί για συνεχή αναθεώρηση και των υπόλοιπων διεθνών δεσμεύσεων της Ουάσινγκτον.