Νέο πρωθυπουργό εξέλεξε, με μυστική ψηφοφορία, το κοινοβούλιο της Τόνγκα, μετά την αιφνίδια παραίτηση πριν δύο εβδομάδες του προηγούμενου επικεφαλής της κυβέρνησης, στον απόηχο διαφωνιών του με την ισχυρή βασιλική οικογένεια του έθνους του Ειρηνικού.
Ο βετεράνος πολιτικός Aϊσάκι Βάλου Έκε, πρώην υπουργός Οικονομικών, εξασφάλισε 16 ψήφους έναντι των οκτώ του αντιπάλου του Βιλιάμι Λάτου και θα ηγηθεί της κυβέρνησης μέχρι τις επόμενες εκλογές που είναι προγραμματισμένες για τον Νοέμβριο του 2025.
Το κοινοβούλιο της Τόνγκα αποτελείται από 17 βουλευτές που εκλέγονται από τους πολίτες και εννέα ευγενείς, που εκλέγονται από μια ομάδα κληρονομικών αρχηγών.
Ο πρώην πρωθυπουργός, Σιαόσι Σοβαλένι, παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία πριν από δύο εβδομάδες, μετά από σύγκρουση με τον ισχυρό βασιλιά της Τόνγκα Τούπου VI και λίγες ώρες πριν βρεθεί αντιμέτωπος με πρόταση μομφής υπό τον Έκε.
Μια δήλωση στη σελίδα του κοινοβουλίου της Τόνγκα στο Facebook ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός παραιτήθηκε «για το καλό της χώρας και για να προχωρήσει η Τόνγκα προς τα εμπρός».
Η θητεία του Σοβαλένι χαρακτηρίστηκε από περιοδικές εντάσεις μεταξύ της μοναρχίας της Τόνγκα και των εκλεγμένων νομοθετών σε μια νεαρή δημοκρατία που είδε τις μεταρρυθμίσεις το 2010 να μετατοπίζουν την εξουσία από τη βασιλική οικογένεια και τους ευγενείς στους απλούς πολίτες.
Η Τόνγκα αναθεώρησε το σύνταγμά της μετά τις διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας το 2006, παρόλα αυτά ο βασιλιάς παραμένει αρχηγός του κράτους και διατηρεί σημαντική εξουσία, συμπεριλαμβανομένης της δικαιοδοσίας να διαλύει το κοινοβούλιο, να διορίζει δικαστές και να ασκεί βέτο στη νομοθεσία.
Η εξαρτώμενη από τον τουρισμό Τόνγκα αγωνίστηκε να ανακάμψει από τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19, τις αυξανόμενες απειλές από την κλιματική αλλαγή και την καταστροφική ηφαιστειακή έκρηξη και το τσουνάμι του 2022, που έπληξαν παραθαλάσσια θέρετρα, σπίτια και επιχειρήσεις στα 171 νησιά που την αποτελούν.
Το φορτωμένο με χρέη νησιωτικό βασίλειο οφείλει στην τράπεζα εξαγωγών της Κίνας περίπου 130 εκατομμύρια δολάρια – σχεδόν το ένα τρίτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος του – το οποίο δανείστηκε για να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση μετά τις ταραχές του 2006.
