Η οικονομική κρίση στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, που προκύπτει από την ισραηλινή επιθετικότητα από το 2023, κατατάσσεται μεταξύ των δέκα χειρότερων κρίσεων που έχει βιώσει ο κόσμος από το 1960, σύμφωνα με τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD).

Η χειρότερη οικονομική ύφεση στην Παλαιστίνη που έχει καταγραφεί ποτέ

Σύμφωνα με την έκθεση της UNCTAD, οι μακροχρόνιοι περιορισμοί και οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιθέσεις έχουν ωθήσει την παλαιστινιακή οικονομία στη χειρότερη ύφεση που έχει καταγραφεί ποτέ, σβήνοντας δεκαετίες αναπτυξιακής προόδου και επιδεινώνοντας την οικονομική και κοινωνική αστάθεια.

Στην έκθεση με τίτλο «Εξελίξεις στην οικονομία των Κατεχόμενων Παλαιστινιακών Εδαφών», η UNCTAD διαπίστωσε ότι δύο χρόνια στρατιωτικών επιχειρήσεων και περιορισμών προκάλεσαν μια άνευ προηγουμένου κατάρρευση της παλαιστινιακής οικονομίας. Αυτό συνέβη σε ένα πλαίσιο συνολικής οικονομικής και θεσμικής αστάθειας, με αποτέλεσμα σοβαρές κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες.

Οι εκτεταμένες ζημιές στις υποδομές, τα μέσα παραγωγής και τις δημόσιες υπηρεσίες έχουν εξαλείψει δεκαετίες κοινωνικής και οικονομικής προόδου στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Η προκύπτουσα οικονομική κρίση κατατάσσεται μεταξύ των δέκα χειρότερων παγκοσμίως από το 1960. Η κατάσταση στη Γάζα ξεχωρίζει επειδή αντιπροσωπεύει τη σοβαρότερη οικονομική κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ, σημειώνεται στην έκθεση.

Η κατάρρευση των εσόδων και η παρακράτηση χρηματοοικονομικών μεταφορών από την ισραηλινή κυβέρνηση έχουν περιορίσει σοβαρά την ικανότητα της παλαιστινιακής κυβέρνησης να διατηρήσει βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να επενδύσει στην ανάκαμψη. Αυτό συμβαίνει σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς απαιτούνται μαζικές επενδύσεις για την ανοικοδόμηση των καταρρέουσων υποδομών και την αντιμετώπιση των κλιμακούμενων περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων.

Η παλαιστινιακή οικονομία κοντά στην πλήρη κατάρρευση

Η έκθεση του ΟΗΕ ανέφερε ότι ο εντεινόμενος πόλεμος έχει ωθήσει την παλαιστινιακή οικονομία από την παρατεταμένη επιδείνωση σε σχεδόν πλήρη κατάρρευση, με βαθιές επιπτώσεις σε όλους τους οικονομικούς, κοινωνικούς, ανθρωπιστικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες.

Στη Γάζα, ολόκληρος ο πληθυσμός έχει περιέλθει σε πολυδιάστατη φτώχεια. Εν τω μεταξύ, η Δυτική Όχθη βιώνει τη χειρότερη ύφεση που έχει υποστεί ποτέ λόγω της αυξανόμενης ανασφάλειας, των περιορισμών στην κυκλοφορία και την πρόσβαση και των χαμένων ευκαιριών σε όλους τους τομείς.

Η έκθεση σημείωσε ότι μέχρι το 2024, το παλαιστινιακό ΑΕΠ είχε μειωθεί στο επίπεδο του 2010, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υποχώρησε στα επίπεδα του 2003. Σύμφωνα με την UNCTAD, σε λιγότερο από δύο χρόνια, εξανεμίστηκαν 22 χρόνια ανάπτυξης.

Η έκθεση επισήμανε επίσης τον αποκλεισμό της Γάζας που διαρκεί περίπου 20 χρόνια. Περίπου 2,3 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι στη Γάζα αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στο εμπόριο, την κυκλοφορία και την πρόσβαση σε πόρους σε μια έκταση 365 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτοί οι περιορισμοί έχουν διαλύσει την παραγωγική βάση της Γάζας, καθιστώντας την σχεδόν εξ ολοκλήρου εξαρτημένη από την εξωτερική βοήθεια.

Το 2024, το ΑΕΠ της Γάζας συρρικνώθηκε κατά 83% σε σύγκριση με το 2023, μετά από μια απότομη πτώση το προηγούμενο έτος. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ετών, οι σωρευτικές απώλειες έφτασαν το 87%, αφήνοντας το ΑΕΠ στα 362 εκατομμύρια δολάρια. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μειώθηκε στα 161 δολάρια, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στον κόσμο, που αντιπροσωπεύει μόλις το 4,6% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Δυτικής Όχθης, ενώ και τα δύο ήταν σχεδόν ίσα το 1994.

Η ανάκαμψη χρειάζεται δεκαετίες

Η μαζική καταστροφή των υποδομών, η απώλεια παραγωγικής ικανότητας και η μετατόπιση του πληθυσμού έχουν προκαλέσει μόνιμη ζημιά στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Οι διακοπές στην εκπαίδευση και τις βασικές υπηρεσίες θα έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα μέσα διαβίωσης και την ανθεκτικότητα της κοινότητας.

Οι σοβαρές ζημιές στη στέγαση, τις δημόσιες υπηρεσίες και τις βασικές υποδομές έχουν διαταράξει την πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό, υγειονομική περίθαλψη και δημόσιες υπηρεσίες, δημιουργώντας μια ανθρωπιστική και οικονομική έκτακτη ανάγκη.

Η κλίμακα των ζημιών περιπλέκει σημαντικά την οικονομική ανάκαμψη και την αποκατάσταση των βασικών συνθηκών διαβίωσης χωρίς ουσιαστική διεθνή βοήθεια. Ακόμη και με σημαντική βοήθεια, θα μπορούσαν να χρειαστούν δεκαετίες για να ανακάμψει το ΑΕΠ στα επίπεδα πριν από τον Οκτώβριο του 2023.

Για ουσιαστική ανάκαμψη, ιδίως όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, το καθαρό νερό και τις βασικές υποδομές, η διεθνής κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα της εκεχειρίας που συμφωνήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, αναγνωρίζοντας την επείγουσα ανάγκη παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας χωρίς καθυστέρηση.

Διαβάστε ακόμα:

Απότομη οικονομική συρρίκνωση στη Δυτική Όχθη

Εν τω μεταξύ, η συνεχιζόμενη επέκταση των εποικισμών και οι περιορισμοί μετακίνησης συνεχίζουν να κατακερματίζουν τη Δυτική Όχθη, διαταράσσοντας το εμπόριο, τις επενδύσεις και την πρόσβαση σε γη, πόρους και αγορές. Αυτοί οι περιορισμοί επηρεάζουν πάνω από 3,3 εκατομμύρια ανθρώπους, αυξάνουν το κόστος μεταφοράς, παρατείνουν τους χρόνους ταξιδιού και περιορίζουν την πρόσβαση στις αγορές, την απασχόληση, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη.

Από τα τέλη του 2023, οι περιορισμοί στις μετακινήσεις έχουν ενταθεί, επηρεάζοντας περαιτέρω το εμπόριο και την παραγωγή. Το ΑΕΠ στη Δυτική Όχθη συρρικνώθηκε κατά 17%, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μειώθηκε κατά 18,8%, επιστρέφοντας στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά το 2014 και το 2008, αντίστοιχα.

Απαιτούνται πάνω από 70 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση της Γάζας

Όσον αφορά την ανοικοδόμηση της Γάζας, η έκθεση του ΟΗΕ εκτιμά ότι το κόστος υπερβαίνει τα 70 δισεκατομμύρια δολάρια, υπογραμμίζοντας την κλίμακα των επενδύσεων που απαιτούνται για την ανοικοδόμηση των υποδομών και την αποκατάσταση των μέσων διαβίωσης.

Η UNCTAD κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να λάβει άμεσα και αποφασιστικά μέτρα για να σταματήσει η οικονομική κατάρρευση, να επιλύσει την ανθρωπιστική κρίση και να θέσει τα θεμέλια για διαρκή ειρήνη και ανάπτυξη. Προέτρεψε για την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου ανάκαμψης για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της συντονισμένης διεθνούς βοήθειας, της επανέναρξης των χρηματοοικονομικών μεταφορών και μέτρων για την άρση των περιορισμών στο εμπόριο, την κυκλοφορία και τις επενδύσεις.