«Μπερντές τέλος, ζωή όχι και τόσο μαγική», δηλώνει με ανακοίνωσή του ο αυτοδιαχειριζόμενος κοινωνικός χώρος στα Άνω Ιλίσια του δήμου Ζωγράφου, εξηγώντας πως το κλείσιμο του υπογείου που έχει φιλοξενήσει επί σειρά ετών πρωτοβουλίες, προβολές και εκδηλώσεις δεν οφείλεται σε κάποια απόφαση των συμμετεχόντων στο εγχείρημα αλλά στην αλλαγή χρήσης που αποφάσισαν οι ιδιοκτήτες του ακινήτου που βρίσκεται δίπλα σε υπό κατασκευή σταθμό του μετρό.

Όπως, λοιπόν, δηλώνει η συνέλευση που διαχειρίζεται τον κοινωνικό χώρο:

«Μπερντές τέλος, ζωή όχι και τόσο μαγική

Αγαπητοί κάτοικοι Ιλισίων, Ζωγράφου και πέριξ, συντρόφισσες, παλιοί μπερντέδες, περαστικές κάποιας εκδήλωσης, δράσης ή μπαρ, με λύπη σας ανακοινώνουμε ότι ο Μπερντές το καλοκαίρι θα κλείσει για πάντα τον κύκλο του. Αυτό δεν αποτελεί απόφαση των ομάδων και των ατόμων που συμμετέχουν στο εγχείρημα του Μπερντέ, αλλά έρχεται ως απόφαση των ιδιοκτητών του χώρου που έχουν άλλα σχέδια για την “αξιοποίηση” του (αποθήκη).

Τα ενοίκια στη γειτονιά και συνολικά στην Αθήνα έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, ενώ οι ανακοινώσεις για το μετρό έδωσαν νέα ώθηση στην αγορά ακινήτων. Εντός ενός τέτοιου δυστοπικού πλαισίου, εντείνεται η αντιμετώπιση κάθε χώρου αποκλειστικά ως ευκαιρία κέρδους. Δυστυχώς, η στεγαστική κρίση δεν άργησε να χτυπήσει υλικά και την ύπαρξη του αυτοδιαχειριζόμενου πολιτικού μας χώρου. Η τελευταία ανανέωση του συμβολαίου μας έδωσε μόνο μια μικρή παράταση για να διαχειριστούμε το επερχόμενο κλείσιμο, αλλά και την αναζήτηση μιας νέας στέγης για το εγχείρημα.

Ο Μπερντές ξεκίνησε ως εγχείρημα προκειμένου να στεγάσει την Αυτόνομη Συνέλευση Ζωγράφου, την πολιτική ομάδα του χώρου, το 2011. Ταυτόχρονα, αναδύθηκε η ανάγκη ύπαρξης στη γειτονιά των Ιλισίων και του Ζωγράφου ενός αυτοδιαχειριζόμενου κοινωνικού χώρου με μια πιο ευρεία έννοια, που θα απευθυνόταν και θα υποστήριζε τις ανάγκες της γειτονιάς.

Από το 2011 μέχρι και το 2021 ο Μπερντές υπήρξε ένας ζωντανός πολιτικός χώρος που φιλοξένησε μια μεγάλη σειρά συντροφιών και αντιλήψεων οι οποίες βρήκαν στέγη τόσο μέσω της πολιτικής δράσης όσο και των ομάδων που δημιουργήθηκαν. Προς το τέλος αυτής της δεκαετίας μαζί και με τις αντικειμενικές δυσκολίες που επέβαλε στην πολιτική ζωή η συνθήκη της πανδημίας και του εγκλεισμού επήλθε μία σειρά προβληματικών συνοδευόμενη από μία κατάσταση εσωστρέφειας και αδιεξόδων.

Παρ’ όλα αυτά, με πολύ χρόνο και υπομονή, στην μετά Covid εποχή ο χώρος πλαισιώθηκε από μια νέα φουρνιά ατόμων και συντροφιών που είχαν όρεξη να ενισχύσουν τον χώρο και ανάγκη να δράσουν πολιτικά διαχέοντας τον λόγο και τις δράσεις, οι οποίες ξεκινούσαν από τον Μπερντέ, στη γειτονιά.

Μέχρι και σήμερα ο Μπερντές, ως εγχείρημα, λειτουργεί μέσω της αυτοδιαχείρισης και στεγάζει ομάδες αυτομορφώσεων, ομάδα προβολών με εβδομαδιαίες προβολές, την ομάδα βιβλιοθήκης και βιβλιοπωλείου καθώς και την πολιτική συνέλευση που δραστηριοποιείται στον χώρο την Αυτόνομη Συνέλευση Ζωγράφου. Κατά καιρούς έχει επίσης στεγάσει μεταξύ άλλων ομάδες όπως τη συλλογική κουζίνα Μπερντέ,τη hip-hop συλλογικότητα Σουαράπ και την ομάδα δασκάλων η οποία προσέφερε ενισχυτική διδασκαλία σε παιδιά της γειτονιάς.

Οι απαντήσεις που έχει προσπαθήσει να δώσει ο χώρος του Μπερντέ – και οι ομάδες που συμμετείχαν σε αυτόν – στα αναδυόμενα προβλήματα της καθημερινότητας δεν αποτέλεσαν προϊόν μικροπολιτικής ή μιας ενιαίας ιδεολογικής σκέψης. Προέκυψαν τόσο από τις κοινές ανάγκες αλλά και από αξίες όπως είναι η αντιιεραρχία, η αλληλεγγύη, η αυτοδιαχείριση. Είναι αυτές που μας έφεραν κοντά για να δημιουργήσουμε και να στηρίξουμε τον αυτοδιαχειριζόμενο χώρο του Μπερντέ, προσπαθώντας να κάνουμε αυτό που μας αναλογεί. Πράξαμε με άξονα την κάλυψη των αναγκών μας, προτάσσοντας ένα παράδειγμα που από την ίδια του τη φύση ήρθε σε ρήξη με την κοινωνία του κεφαλαίου, χωρίς την αυταπάτη ότι αποτελέσαμε κάποια αυτόνομη ουτοπική νησίδα εκτός της κοινωνίας αυτής.

Για όλες εμάς που περάσαμε από τον Μπερντέ και συμμετείχαμε στις ομάδες του, μάθαμε μέσα από την συνύπαρξη μας τι σημαίνει αλληλεγγύη, αυτοδιαχείριση και η επιμονή στο να δώσεις ξανά ζωή σε έναν χώρο. Μπορούμε να πούμε ότι αυτή η εμπειρία υπήρξε πολύτιμη και μας διαμόρφωσε ριζικά, χωρίς να περιορίζεται μόνο στον υλικό χώρο του Μπερντέ και αυτό γιατί ο Μπερντές δεν ήταν ποτέ μόνο τα ντουβάρια του — ήταν τα άτομα που τον ζωντάνεψαν και οι συντροφικές σχέσεις που αναπτύξαμε. Υπήρξε για όλα μας ένας πολιτικός χώρος με τον οποίο συνδεθήκαμε: ένας πόλος συνάντησης, συζήτησης και ζύμωσης όπου επιδιώξαμε να δώσουμε απαντήσεις άμεσα, για ζητήματα τόσο της γειτονιάς, όσο και ευρύτερα. Το πόσο πετυχημένα -ή μη- το κάναμε, μένει να κριθεί. Μία χρονική απόσταση, συνέπεια και ειλικρίνεια είναι αναγκαία για να μπορέσει με τη σειρά του να επέλθει και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

Δεν ξέρουμε αν έχουμε φτάσει στο σημείο να συνειδητοποιήσουμε πλήρως τι σημαίνει ότι ένας τέτοιος χώρος στη γειτονιά θα σταματήσει να υπάρχει καθώς και το κενό που πρόκειται να αφήσει. Ξέρουμε όμως ότι όλοι μαζί — και η καθεμία χωριστά — με τις διαφωνίες, τις αντιπαραθέσεις, την κατανόηση, τις αντιφάσεις, την υπομονή και τις αμέτρητες ώρες συνελεύσεων και δράσεων, κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να δώσουμε ανάσα σε αυτόν τον χώρο που και εκείνος με τη σειρά του ανταπέδιδε δίνοντας ανάσα και σε εμάς, ώστε να μην μένουμε απλά θεατές των ζωών μας.

Οι ανάσες όμως τελειώνουν.

Εις το επανιδείν σε νέα εγχειρήματα, στις γειτονιές, στους δρόμους».