Έντονη διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται στην περιοχή μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τις πρόσφατες αναφορές σε ομιλίες και δηλώσεις του σχετικά με τις επιδιώξεις αναμόρφωσης της Μέσης Ανατολής σύμφωνα με το όραμά του, που είναι σαφώς προκατειλημμένο υπέρ του Ισραήλ. Στο πλαίσιο αυτό, η περιοδεία του Στιβ Γούιτκοφ, του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ στη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και τη Γάζα, έφερε πολλαπλές επιπτώσεις σχετικά με το μέλλον του παλαιστινιακού, την κατάσταση της Παλαιστινιακής Αρχής και τον ρόλο της Σαουδικής Αραβίας στη διαμόρφωση της επόμενης φάσης εξελίξεων, παράλληλα με τις πιέσεις σε Αίγυπτο και Ιορδανία, τις οποίες απείλησε ο Τραμπ ώστε να δεχθούν τον εκτοπισμό Παλαιστινίων.
Οι θέσεις της Ιορδανίας και των Παλαιστινίων ήταν σαφείς στην απόρριψη αυτής της απόλυτης παραβίασης των παλαιστινιακών εθνικών δικαιωμάτων και της εθνικής ασφάλειας της Ιορδανίας.
Ουάσιγκτον: Επαναφορά συμμαχιών και επιβολής γεγονότων
Η κυβέρνηση Τραμπ τώρα επαναπροσδιορίζει την πολιτική της στη Μέση Ανατολή μετά από μεγάλες μετατοπίσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του και την αποτυχία της κυβέρνησης Μπάιντεν, που ήταν συνεργασία στη γενοκτονία. Από τη μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ και την αναγνώρισή της ως πρωτεύουσας φθάσαμε στις ανακοινώσεις στελεχών της κυβέρνησής του σχετικά με το λεγόμενο «βιβλικό δικαίωμα» του Ισραήλ και τις συμφωνίες του Αβραάμ, ως τις τελευταίες φασιστικές εθνικιστικές ρητορικές και αποφάσεις σχετικά με τους εποικισμούς, τους εποίκους, τα διεθνή δικαστήρια και την πρόσκλησή που απηύθυνε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου ώστε να γίνει ο πρώτος επίσημος επισκέπτης στο Λευκό Οίκο. Όλα αυτά εμπίπτουν στην ψευδή προσποίηση περί «τερματισμού των πολέμων», ενώ στην πραγματικότητα η κυβέρνηση Τραμπ αντιτίθεται στα δικαιώματα των λαών και απειλεί την κυριαρχία τους.
Σήμερα, εν μέσω της κρίσης στη Γάζα και των επιπτώσεών της μετά τη γενοκτονία, της οποίας η συνέχιση παραμένει αβέβαιη ανάλογα με τα στάδια της συμφωνίας, η περιοδεία του Γουίτκοφ φαίνεται να είναι μια προσπάθεια να ανακτήσει τον διπλωματικό έλεγχο κάτω από μια καθαρά αμερικανική ατζέντα, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την επαναλειτουργία των διαύλων επικοινωνίας με τους Παλαιστίνιους υπό αμερικανικούς όρους που η ΟΑΠ (PLO) δεν θα αποδεχτεί.
Η συνάντηση του Γούιτκοφ με στέλεχος της PLO στη Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας όπως ανέφερε το Axios.com αντανακλά την απόπειρα επανένταξης της Παλαιστινιακής Αρχής στα σχέδιά της υπό αμερικανο-ισραηλινούς όρους. Αυτή η συνάντηση δεν είναι θετική αλλαγή αλλά μάλλον προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η Παλαιστινιακή Αρχή ως διαπραγματευτικό χαρτί εντός του πλαισίου νέας ομαλοποίησης σχέσεων του Ισραήλ με χώρες της περιοχής και πιθανώς τα σενάρια μεταπολεμικής διαχείρισης της Λωρίδας της Γάζας.
Προώθηση της εξομάλυνσης σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ
Η συνάντηση του Γουίτκοφ με τον Σαουδάραβα πρίγκηπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.αποτελεί μέρος των συνεχιζόμενων προσπαθειών για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Ριάντ και του Τελ Αβίβ. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλες μορφές, αυτή τη φορά, οι ΗΠΑ. προσπαθούν να ενσωματώσουν το παλαιστινιακό ζήτημα, είτε με ασαφείς υποσχέσεις για ένα «μονοπάτι» προς την ίδρυση ενός κατακερματισμένου κράτους υπό τους όρους ΗΠΑ-Ισραήλ δίχως ουσιαστικά κυριαρχικά δικαιώματα, είτε μέσω νέων ρυθμίσεων στη Γάζα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ξεχωριστή οντότητα υπό ισραηλινή πολιορκία ή, όπως οραματίζεται ο Τραμπ σε ένα τουριστικό επενδυτικό έργο που θα ελέγχεται από Αμερικανούς δισεκατομμυριούχους.
Επίσκεψη στη Γάζα: Αναζητώντας λύση ή επιβάλλοντας νέο σχέδιο;
Η επίσκεψη του Γουίτκοφ στη Γάζα, που είναι η πρώτη ενός Αμερικανού αξιωματούχου εδώ και 20 χρόνια, δεν είναι απλώς μια διπλωματική κίνηση, αλλά θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιβολή νέων λύσεων που ευθυγραμμίζονται με το όραμα του Ισραήλ για την Λωρίδα της Γάζας. Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τη «μετατόπιση» των Παλαιστινίων, αυτή η περιοδεία μπορεί να δοκιμάζει σενάρια επανεγκατάστασης, αντανακλώντας το Σχέδιο Johnson της δεκαετίας του 1950, που ηττήθηκε από την αντιπολίτευση εκείνης της εποχής. Θα μπορούσε επίσης να θέσει τις βάσεις για μια νέα διοίκηση στη Γάζα, ξέχωρα από την Παλαιστινιακή Αρχή, που κατέχει την πολιτική και νομική εντολή βάσει όλων των συμφωνιών και της διεθνούς νομιμότητας, εξαιρώντας εξ ολοκλήρου τη Χαμάς ή αποκλείοντας την ενσωμάτωσή της ως de facto εξουσιοδότηση υπό τους όρους «ανανέωσης».
Σαουδική Αραβία: Τακτική διαμεσολάβηση ή μεγάλη συμφωνία;
Η Σαουδική Αραβία εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής σε αυτά τα κινήματα, αλλά το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: τι αναζητά το Ριάντ από αυτό το ρόλο;
Πιστεύω ότι η Σαουδική Αραβία στοχεύει στην εξασφάλιση στρατηγικών κερδών από την Ουάσιγκτον, είτε στρατιωτική υποστήριξη και εγγυήσεις ασφαλείας, ή οικονομική συνεργασία ή να εξασφαλίσει το ρόλο της σε πολιτικές διευθετήσεις. Αυτό επεκτείνεται επίσης στην επιρροή της σε γειτονικές χώρες όπως ο Λίβανος και η Συρία, καθώς και στην περιφερειακή και παγκόσμια θέση της, γεγονός που της δίνει σημαντική μόχλευση στις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση του Τραμπ.
Ταυτόχρονα, το Ριάντ συνειδητοποιεί ότι οποιοδήποτε βήμα εξομάλυνσης κάνει με το Ισραήλ απαιτεί αραβική «κάλυψη», οπότε προσπαθεί να πείσει τους Παλαιστίνιους να δεχτούν μια νέα διαδρομή διαπραγμάτευσης, ακόμη και αν προσφέρει μόνο επιφανειακά κέρδη.
Ωστόσο, δεδομένων των προθέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ δεν υπάρχει πραγματική προθυμία να χορηγήσουν Παλαιστίνιους σημαντικά δικαιώματα, παρά μόνο επιφανειακές παραχωρήσεις που δεν αμφισβητούν την επιχείρηση αποικιοκρατίας ούτε οδηγούν σε γνήσια αυτοδιάθεση. Αυτό είναι απαράδεκτο για τους Παλαιστίνιους και ακόμη και για την Ιορδανία.
Περιορισμένοι παλαιστινιακοί ελιγμοί και δύσκολες επιλογές
Η συνάντηση ανάμεσα στον Γούιτκοφ και τον Παλαιστίνιο αξιωματούχο αποκαλύπτει μια αδήρητη πραγματικότητα: η Παλαιστινιακή Αρχή αντιμετωπίζει ένα στρατηγικό δίλημμα που επιβάλλεται από τις ΗΠΑ και ίσως επίσης λόγω της έλλειψης μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση αυτής της δυσκολίας. Μετά από χρόνια αποκλεισμού , η Παλαιστινιακή Αρχή βρίσκεται υπό την πίεση να ξανανοίξει τα κανάλια επικοινωνίας αλλά με τους όρους των ΗΠΑ, δίχως συνθήκες που να εξυπηρετούν τον εθνικό ρόλο ή τα συμφέροντα του παλαιστινιακού λαού.
Εν τω μεταξύ, ορισμένες φατρίες, κυρίως η Χαμάς, προσπαθούν να δημιουργήσουν άμεσο διάλογο με την Ουάσιγκτον, όπως υποδεικνύεται από τις δηλώσεις των ηγετών της. Αυτό απειλεί την ενότητα της παλαιστινιακής εκπροσώπησης και υπονομεύει το ρόλο της ΟΑΠ, ο οποίος πρέπει να επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει όλες τις εθνικές δυνάμεις, με τη Χαμάς να αναγνωρίζει το ρόλο της εντός ενιαίου εθνικού πλαισίου και όχι σε ατζέντες εξωτερικών παραγόντων. Οποιοσδήποτε παλαιστινιακο-αμερικανικός διάλογος θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κάτω από την ομπρέλα της ΟΑΠ η οποία, για χάρη των εθνικών συμφερόντων, πρέπει να αναζωογονηθεί μέσω δημοκρατικών μηχανισμών και εκλογών εντός πρακτικών ορίων.
Ταυτόχρονα, υπάρχουν προσπάθειες σχηματισμού μιας νέας κυβέρνησης στη Γάζα που θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη Χαμάς στις περιφερειακές ρυθμίσεις, αντικαθιστώντας ιδιαίτερα τον ρόλο της Παλαιστινιακής Αρχής εκεί. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της πίεσης ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας στην PLO και Παλαιστινιακή Αρχή για να αποδεχθούν τους όρους διαπραγμάτευσης τους.
Η απαραίτητη παλαιστινιακή απάντηση: Πώς να αντιμετωπίσει αυτές τις απειλές;
Δεδομένων των εξελίξεων αυτών, είναι κρίσιμο να επανεκτιμηθούν οι στρατηγικές και να υιοθετηθεί μία σταθερή στάση για την αποτροπή ρευστοποίησης του παλαιστινιακού ζητήματος με τους ακόλουθους τρόπους:
Απόρριψη κάθε διαδικασίας εξομάλυνσης που ενισχύει την κατοχή
Η Σαουδική Αραβία και άλλες αραβικές χώρες πρέπει να πιεστούν να δεχθούν την επίτευξη συμφωνιών εξομάλυνσης με τις πραγματικές υποχωρήσεις που θα πρέπει να κάνει το Ισραήλ ώστε να οδηγήσουν στην ίδρυση ανεξάρτητου με εδαφική ενότητα κράτους στα σύνορα του 1967. Δίχως κενές υποσχέσεις και παραπλανητικά σχέδια.
Απόρριψη κάθε σχεδίου εκτοπισμού οιασδήποτε μορφής. Γιατί μία νέα Νάκμπα (καταστροφή) δεν μπορεί να επιτραπεί με οποιοδήποτε πρόσχημα, είτε μεταμφιεσμένο ως «ανάπτυξη», είτε «ανακατασκευή».
Εφαρμογή της Συμφωνίας του Πεκίνου.
Αυτό θα εκπληρώσει το αίτημα του παλαιστινιακού λαού για ενότητα.
Η καλύτερη λύση σε αυτές τις κρίσεις έγκειται στην εφαρμογή των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν μεταξύ των παλαιστινιακών φατριών – είτε μέσω μιας κυβέρνησης της Εθνικής Ενότητας είτε μιας διεθνώς και περιφερειακά αποδεκτής κυβέρνησης με συναίνεση πολιτικού προγράμματος με επικεφαλής την PLO, η οποία πρέπει γρήγορα να ενεργοποιήσει τις δομές της ως δημοκρατικό, εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα.
Δημιουργία νέων συμμαχιών πέρα από τον αμερικανο-ισραηλινό άξονα
Αυτό συνεπάγεται την αναμόρφωση των σχέσεων με το Ισραήλ ως κατοχική εξουσία σύμφωνα με τις αποφάσεις του Κεντρικού Συμβουλίου της PLO και τα ψηφίσματα του εθνικού κινήματος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Φατάχ. Απαιτεί επίσης τολμηρή χάραξη πολιτικής έναντι των Η.Π.Α. με βάση τα παλαιστινιακά δικαιώματα και συμφέροντα, αξιοποιώντας τις σχέσεις με την Κίνα, τη Ρωσία, τη Λατινική Αμερική, την Αφρική και τους Ευρωπαίους συμμάχους για την αντιμετώπιση των πιέσεων των ΗΠΑ και τη δημιουργία πραγματικών διπλωματικών και οικονομικών εναλλακτικών λύσεων.
Αναδιοργάνωση της παλαιστινιακής πολιτικής δομής στη βάση καθαρής συναίνεσης
Ο παλαιστινιακός λαός και η ηγεσία του δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις δίχως γνήσια εθνική ενότητα υπό τη σκέπη της PLO, ώστε να διατηρήσει το ρόλο της ως ευρύ εθνικό μέτωπο και ως μοναδικός νόμιμος εκπρόσωπος, καθεστώς απαραίτητο σε τοπικό και διεθνές επίπεδο, που ενισχύεται από τη διεθνή αναγνώρισή της αφότου εκφώνησε το 1974 ο Γιασάρ Αραφάτ την ομιλία του στον ΟΗΕ και έκανε το 2012 το διάγγελμά του ο Παλαιστίνιος Πρόεδρος Μαχμούτ Αμπάς. Αυτό το καθεστώς (status) πρέπει να ολοκληρωθεί προς την κατεύθυνση της πλήρους ένταξης στα Ηνωμένα Έθνη παράλληλα με την απομόνωση του Ισραήλ ως ταραχοποιού κράτους που διαπράττει εγκλήματα πολέμου.
Η μάχη για αυτοδιάθεση συνεχίζεται
Η συναντήσεις του δισεκατομμυριούχου Μασάντ Μπούλος (συμπέθερος του Τραμπ) μαζί με τις περιφερειακές διαβουλεύσεις του Γουίντκοφ δεν είναι απλές διπλωματικές κινήσεις. Είναι μέρος ενός μακρύ αγώνα για το μέλλον της Παλαιστίνης και υποταγής του λαού της. Η παλαιστινιακή στάση πρέπει να παραμείνει προσεκτική, πολιτικά τολμηρή και ικανή να επιβάλει τις συνθήκες της αντί να ακολουθεί ψευδείς υποσχέσεις. Η αληθινή εμπιστοσύνη θα πρέπει να βρίσκεται σε μια ενοποιημένη εθνική, πολιτική και λαϊκή στρατηγική αντίστασης, που υποστηρίζεται από διεθνή αλληλεγγύη και νέες παγκόσμιες συμμαχίες, εξασφαλίζοντας ότι η ήττα δεν είναι αναπόφευκτη.
