Ο Σαμ Νουτζόμα, ο ακτιβιστής και ηγέτης των ανταρτών που έγινε ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της Ναμίμπια μετά την κατάκτηση της ανεξαρτησίας της από το απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής, πέθανε σε ηλικία 95 ετών το Σάββατο, ανακοίνωσε η Προεδρία της Ναμίμπια την Κυριακή, αναφέρει το Reuters.
Ο Νουτζόμα ανήλθε στην ηγεσία της αραιοκατοικημένης χώρας της νότιας Αφρικής στις 21 Μαρτίου 1990 και αναγνωρίστηκε επίσημα ως «Ιδρυτής του Έθνους της Ναμίμπια» με πράξη του κοινοβουλίου του 2005.
Η αναγνώριση εξισορροπήθηκε από εγχώριες και διεθνείς επικρίσεις για τη δυσανεξία του απέναντι στην κριτική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης, την καταγγελία του κατά της ομοφυλοφιλίας και για τη συνταγματική τροποποίηση του 1998 που του επέτρεψε να διεκδικήσει τρίτη θητεία.
Υπήρξε μακροχρόνιος σύμμαχος του ισχυρού άνδρα της Ζιμπάμπουε Ρόμπερτ Μουγκάμπε, υποστηρίζοντας τις κατασχέσεις γης του Μουγκάμπε από τους λευκούς αγρότες, αν και στο εσωτερικό του ο Νουτζόμα επέμεινε στην πολιτική «πρόθυμος αγοραστής, πρόθυμος πωλητής».
«Τα θεμέλια της Δημοκρατίας της Ναμίμπια έχουν κλονιστεί», έγραψε η προεδρία στο X.
«Ο σεβάσμιος ηγέτης μας, ο Δρ Νουτζόμα, όχι μόνο χάραξε το μονοπάτι προς την ελευθερία – αλλά μας ενέπνευσε επίσης να σηκωθούμε στα πόδια μας και να γίνουμε κύριοι αυτής της τεράστιας γης των προγόνων μας».
Η προεδρία δήλωσε ότι ο Νουτζόμα είχε νοσηλευτεί στο νοσοκομείο για ιατρική περίθαλψη τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, προσθέτοντας: «Δυστυχώς, αυτή τη φορά, ο πιο γενναίος γιος της χώρας μας δεν μπόρεσε να αναρρώσει από την ασθένειά του».
ΣΎΝΘΕΤΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆ
Ο Νουτζόμα υπηρέτησε τις τρεις θητείες του ως πρόεδρος από το 1990 έως το 2005 και προσπάθησε να προβάλλει τον εαυτό του ως ενωτικό ηγέτη που γεφύρωνε τα πολιτικά χάσματα.
Σε μια χώρα σημαδεμένη από την κληρονομιά του απαρτχάιντ και της γερμανικής αποικιοκρατίας, το κόμμα SWAPO του Νουτζόμα επέβλεψε ένα πρόγραμμα εθνικής συμφιλίωσης με το σύνθημα «Μία Ναμίμπια, ένα έθνος».
Στις ομιλίες του, ο Νουτζόμα φρόντιζε να επαναλαμβάνει τη φράση: «Ένας ενωμένος λαός, που προσπαθεί να επιτύχει ένα κοινό καλό για όλα τα μέλη της κοινωνίας, θα βγαίνει πάντα νικητής».
Στα επιτεύγματά του περιλαμβάνονταν η εγκαθίδρυση δημοκρατικών θεσμών και η προτεραιότητα στη συμφιλίωση, δήλωσε ο Ντούμπα Καμγουανιάχ, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Ναμίμπια και πολιτικός αναλυτής.
Όμως οι αυταρχικές του τάσεις, που φάνηκαν στη μεταχείριση των μέσων ενημέρωσης και στη βίαιη καταστολή της εξέγερσης του Καπρίβι το 1999, ρίχνουν σκιά στην κληρονομιά του, πρόσθεσε ο Καμγουανιάχ.
«Ενώ η προεδρία του Νουτζόμα ήταν θεμελιώδης για την εδραίωση της ανεξαρτησίας και της διακυβέρνησης της Ναμίμπια, δεν ήταν χωρίς ελαττώματα», δήλωσε ο Καμγουανιάχ.
ΑΓΩΝΙΣΤΉΣ ΚΑΙ ΑΝΤΆΡΤΗΣ
Ο Νουτζόμα γεννήθηκε σε ένα χωριό στη βορειοδυτική Ναμίμπια το 1929, όταν η χώρα του βρισκόταν υπό νοτιοαφρικανική διοίκηση. Η Νότια Αφρική ήλεγχε τη Ναμίμπια από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο μετά από μερικές βίαιες δεκαετίες γερμανικής αποικιοκρατίας που έμειναν στην ιστορία για τη γενοκτονία των λαών Herero και Nama.
Ως παιδί φρόντιζε τα βοοειδή της οικογένειάς του και φοίτησε σε φινλανδικό ιεραποστολικό σχολείο, προτού μετακομίσει στην παράκτια πόλη Walvis Bay και στη συνέχεια στην πρωτεύουσα Windhoek, όπου εργάστηκε για τους Νοτιοαφρικανικούς Σιδηροδρόμους, σύμφωνα με βιογραφικό σημείωμα που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του φιλανθρωπικού ιδρύματος του Νουτζόμα.
Ο Νουτζόμα άφησε τη δουλειά του στους σιδηροδρόμους για να επικεντρώσει τις ενέργειές του στην κατάρριψη του συστήματος του απαρτχάιντ.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 έγινε ηγέτης της Λαϊκής Οργάνωσης Owambo, προδρόμου του απελευθερωτικού κινήματος SWAPO, οργανώνοντας την αντίσταση στην αναγκαστική μετεγκατάσταση των μαύρων στο Γουίντχουκ, η οποία κατέληξε στη δολοφονία 12 άοπλων ανθρώπων από την αστυνομία και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων.
Ο Νουτζόμα κατηγορήθηκε για την οργάνωση της αντίστασης και συνελήφθη. Το 1960 πήγε στην εξορία. Ταξίδεψε σε όλη την Αφρική πριν φτάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου υπέβαλε αίτηση στα Ηνωμένα Έθνη για την ανεξαρτησία της Ναμίμπια.
Ο Νουτζόμα, ο οποίος ανακηρύχθηκε ερήμην ηγέτης της SWAPO, ίδρυσε την ένοπλη πτέρυγά της και το 1966 ξεκίνησε ανταρτοπόλεμο κατά της κυβέρνησης του απαρτχάιντ.
Χρειάστηκε να περάσει πάνω από μια δεκαετία πιέσεων από τον Νουτζόμα και άλλους για να υπογραφεί μια απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ το 1978 που πρότεινε κατάπαυση του πυρός και εκλογές, και άλλη μια δεκαετία για να υπογραφεί η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και να διεξαχθούν εκλογές στα τέλη του 1989.
Το SWAPO κέρδισε την πλειοψηφία σε αυτές τις εκλογές και ο Νουτζόμα ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Μάρτιο του επόμενου έτους.
