Είναι φανερό ότι η χώρα δεν μπορεί να πορευθεί άλλο σε αυτόν τον δρόμο. Η ποινική ασυλία και η άρνηση κάθε διερεύνησης σωρείας σκανδάλων στα οποία φέρεται να εμπλέκονται μέλη της κυβέρνησης έχουν κατακρημνίσει κάθε έννοια δικαιοσύνης και κράτους δικαίου.
Η έλλειψη ανεξάρτητης Δικαιοσύνης έχει αφήσει τους πολίτες ανυπεράσπιστους απέναντι στα καρτέλ που υφαρπάζουν τις περιουσίες τους και εφορμούν στο δημόσιο χρήμα, στα δημόσια αγαθά και στις δημόσιες υποδομές. Οι πολίτες κινδυνεύουν πλέον να στερηθούν βασικά αγαθά όπως η στέγαση, η υγεία, το περιβάλλον, η ενέργεια ή οι συγκοινωνίες. Τα Δικαστήρια δεν μπορούν να εγγυηθούν ούτε καν την τήρηση του Συντάγματος που είναι ο θεμελιώδης νόμος της χώρας.
Η απουσία κάθε εξουσίας ελέγχου εκ μέρους των πολιτών κατέστησε τους αντιπροσώπους ανεξέλεγκτους και αυθαίρετους. Ο Πρωθυπουργός, ο οποίος θεσμικά ελέγχει το κόμμα, την κυβέρνηση, την πλειοψηφία της Βουλής και διορίζει την ηγεσία της Δικαιοσύνης διαπλέκεται πίσω από κλειστές πόρτες με ξένους παράγοντες και ολιγάρχες, μη δίνοντας καμία σημασία στα αιτήματα και στα συμφέροντα της κοινωνίας. Ακόμη και στα εθνικά θέματα διαφαίνεται πλέον ο κίνδυνος μεγάλης εθνικής ήττας.
Η μεταπολίτευση η οποία ανέλαβε την εξουσία πριν 51 χρόνια ύστερα από την προδοσία της Κύπρου και την κατάρρευση της δικτατορίας υποσχόμενη δημοκρατία, ισότητα, δικαιοσύνη, εθνική ανεξαρτησία και λαική κυριαρχία, σήμερα δεν εγγυάται τίποτε από αυτά και αφήνει τη χώρα και τους πολίτες της πλήρως απροστάτευτους.
Ήδη από την εποχή των μνημονίων, ομάδες ενεργών πολιτών, όπως η «Πρωτοβουλία για ριζική Συνταγματική Αλλαγή», η «Δημοκρατία και Δημοψήφισμα» ή η «Κλήρωση» είχαν επισημάνει την θεσμική ένδεια της χώρας και είχαν ζητήσει μία νέα μεταπολίτευση που θα στηριζόταν σε ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς ελέγχου της εξουσίας και άμεσης συμμετοχής στην λήψη των αποφάσεων. Αλλά δυστυχώς ο αγώνας τους τότε δεν ευοδώθηκε και ακόμη και οι ελάχιστες θετικές μεταρρυθμίσεις της συνταγματικής αναθεώρησης του 2019 έμειναν ανενεργές.
Σήμερα οι ομάδες αυτές επανέρχονται ενωμένες υπό την σκέπη των ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ftd.gr), διαπιστώνοντας ότι πολλά από τα αιτήματά τους, όχι μόνο δικαιώνονται, αλλά υιοθετούνται από τους πολίτες. Οι ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, με ανακοίνωση που εξέδωσαν επ’ αφορμή της επετείου της μεταπολίτευσης (https://ftd.gr/2025/07/24/ilthe-ora-tis-neas-metapolitefsis/) επισημαίνουν ότι πλέον μεγάλο μέρος της κοινωνίας ζητά
(α) να καταργηθούν τα άρ. 62 και 86 του Συντάγματος που επιφυλάσσουν σκανδαλώδη ποινική ασυλία για τους βουλευτές και τα μέλη κυβερνήσεων,
(β) να καταργηθεί η διάταξη του άρ. 90 παρ. 5 του Συντάγματος που προβλέπει διορισμό της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκάστοτε κυβέρνηση,
(γ) να εφαρμοστεί και να διευρυνθεί ο θεσμός της νομοθετικής πρωτοβουλίας πολιτών του άρ. 73 παρ. 6 του Συντάγματος, ο οποίος θεσπίστηκε με την αναθεώρηση του 2019, αλλά η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή επί 6 έτη τον κρατάει ανενεργό επειδή προκλητικά δεν ψηφίζει τον απαιτούμενο εκτελεστικό νόμο
και (δ) να ενισχυθεί ο θεσμός των δημοψηφισμάτων, ώστε να λειτουργήσει ως θεσμικό αντίβαρο στον ανεξέλεγκτο κοινοβουλευτισμό που παράγει συνεχώς κρίσεις και σκάνδαλα και να έχουν λόγο οι ίδιοι πολίτες στην πολιτική εξουσία.
Οι ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ αφού αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους ότι η πολιτική εξουσία δεν μπορεί να αγνοεί 1,3 εκατομμύρια υπογραφές πολιτών που ζητούν κατάργηση των ασυλιών, ούτε κανένα από τα λοιπά αιτήματα που έχουν πλέον διατυπωθεί ρητά στις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις για τα εγκλήματα των Τεμπών, διατυπώνουν τη θέση ότι πλέον για την χώρα, την κοινωνία και τους πολίτες της, η αλλαγή των θεσμών έχει καταστεί κρίσιμο εθνικό ζήτημα επιβίωσης και καταλήγουν:
Όπως η μεταπολίτευση του 1974 ξεκίνησε θεσμικά με το δημοψήφισμα για την κατάργηση της μοναρχίας, έτσι η νέα μεταπολίτευση θα πρέπει να ξεκινήσει με ένα άλλο δημοψήφισμα, πολλαπλό αυτή τη φορά, κατ’ αρ. 44 παρ. 2 του Συντάγματος, που θα περιλαμβάνει όλα τα αιτήματα που προηγουμένως αναφέρθηκαν, ώστε οι πολίτες, ως μόνοι αυθεντικοί εκφραστές της λαϊκής κυριαρχίας, να καθορίσουν οι ίδιοι τους άξονες της μεγάλης και αναγκαίας συνταγματικής αλλαγής.
Το αίτημα για ένα νέο δημοψήφισμα ανάλογο με το δημοψήφισμα του 1974, αυτή το φορά βασισμένο στα αιτήματα των πολιτών για μεγάλες θεσμικές αλλαγές, μπορεί να ενώσει ενεργούς πολίτες και κινήσεις πολιτών στο όραμα μίας αληθινά δημοκρατικής νέας μεταπολίτευσης.
