Την καταστροφική έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού που σημειώθηκε στις 4 Αυγούστου 2020 θύμισε εκείνη που σημειώθηκε το περασμένο Σάββατο, 26 Απριλίου 2025, στο μεγαλύτερο εμπορικό λιμάνι του Ιράν, Shahid Rajaee, που βρίσκεται στο Μπαντάρ Αμπάς του νότιου τμήματος της χώρας.

Ο απολογισμός των ιρανικών αρχών ανέφερε τουλάχιστον 65 νεκρούς και περίπου 1.200 τραυματίες. Λίγη ώρα μετά ακολούθησε στην πρωτεύουσα του Ομάν, Μουσκάτ, ο τρίτος γύρος των έμμεσων  διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, δίχως το γεγονός αυτό καθ’ εαυτό να αποτρέψει την πραγματοποίησή του.

Επισήμως οι αιτίες του δυστυχήματος είναι άγνωστες, καθώς η έρευνα για τους λόγους που προκάλεσαν αυτή τη σοβαρή καταστροφή είναι σε εξέλιξη. Ωστόσο, οι θεωρίες διαφόρων πλευρών σχετικά με την αιτία που την προκάλεσε «ανθούν» ανάλογα με τα κίνητρα και τους σκοπούς που εξυπηρετεί εκάστη.

Εάν πιστέψουμε το σχετικό ρεπορτάζ του ισραηλινού ynet news.com με τίτλο «Το Ιράν ερευνά τη μεγάλη έκρηξη στο στρατηγικό λιμάνι με επίκεντρο τις αποστολές κινεζικών καυσίμων για πυραύλους» τότε αυτή δεν αποκλείεται να σχετίζεται με τις αποστολές προωθητικών υγρών για εκτόξευση πυραύλων κινεζικής προέλευσης που μετέφεραν τα πλοία Golbon (τον περασμένο Φεβρουάριο) και Jeyran (τον περασμένο Μάρτιο). Το ynet.news μνημονεύει μάλιστα τις πληροφορίες πού έδιναν εκείνη την περίοδο στο CNN  «πηγές» σε μυστικές υπηρεσίες πως τουλάχιστον το πλοίο Golbon μετέφερε στο λιμάνι  Shahid Rajaee στο Μπαντάρ Αμπάς περίπου 1.000 τόνους υπερχλωρικού νατρίου, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων  σε προωθητικό καύσιμο πυραύλων.

The Bandar Rajaei Explosions: Human Shields and a New Chapter in the Post-October 7th Reality

The massive explosions and fires across three distinct locations inside Bandar Rajaei in Bandar Abbas were no accident. The nature of the blasts — their intensity, shockwave, and scale… pic.twitter.com/9FVLvcFwEt

— Vahid Beheshti (@Vahid_Beheshti) April 26, 2025

Τη θεωρία ότι ένας από τους στόχους της έκρηξης στο στρατηγικό λιμάνι ήταν υλικά που σχετίζονται με το ιρανικό, ιδιαίτερα προηγμένο, πυραυλικό σύστημα δεν υιοθέτησαν Ιρανοί αξιωματούχοι. Το υπουργείο Άμυνας διέψευσε, για παράδειγμα, ότι  η έκρηξη σχετίζεται με την αποθήκευση εύφλεκτων υλικών σε ακατάλληλες συνθήκες, όπως κατά πάσα πιθανότητα φέρεται πως συνέβη με την περίπτωση της ισχυρότατης έκρηξης στο λιμάνι της Βηρυτού το 2020. Και δεν αποκλείεται να είχε δίκαιο καθώς το εφιαλτικό συμβάν στο λιμάνι της πρωτεύουσας του Λιβάνου είχε προκαλέσει διεθνώς εκτενείς έρευνες σε αποθήκες εμπορευματοκιβωτίων που βρίσκονται στα μεγαλύτερα λιμάνια πολλών χωρών ακριβώς για να αποφευχθεί μία παρόμοια τραγωδία. Η λογική επιτάσσει πως το Ιράν θα ήταν μία από τις πρώτες χώρες που έσπευσε να διερευνήσει και να αποτρέψει μία τέτοια κατάσταση, αν όχι σε όλα τα λιμάνια της χώρας, σίγουρα στο μεγαλύτερο εμπορικό λιμάνι που δεν είναι άλλο από το Shahid Rajaee στο Μπαντάρ Αμπάς.

Το ιρανικό υπουργείο Άμυνας διαψεύδει

Ο στρατηγός Ρεζά Ταλαεϊνίκ, εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας, μιλώντας στην ιρανική δημόσια τηλεόραση διέψευσε σχεδόν κατηγορηματικά τη θεωρία αυτή θεωρώντας πως όσοι το κάνουν εξυπηρετούν στην ουσία «εχθρικές επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου». Τόνισε πως στο λιμάνι αυτό δεν υπάρχει κανενός είδους εισαγόμενων ή εξαγόμενων .καυσίμων που να εισάγεται για στρατιωτικούς σκοπούς. Ο ίδιος δεν βιάστηκε να δώσει κάποια πιθανή αιτία για την ισχυρότατη έκρηξη προτείνοντας τα αποτελέσματα της έρευνας που άρχισε λίγες ώρες μετά το συμβάν.

Από την άλλη δεν έλειψαν κάποιοι Ιρανοί πολιτικοί όπως ο βουλευτής Mohammed Seraj που υπέδειξε ως πιθανότερη αιτία δολιοφθοράς το Ισραήλ, δηλώνοντας στο πρακτορείο ειδήσεων  Rokna την Κυριακή (σύμφωνα ρεπορτάζ της ισραηλινής εφημερίδας Times of Israel): «Το Ισραήλ εμπλέκεται στην έκρηξη…Δεν ήταν τυχαία». Ο ίδιος υποστήριξε πως υπάρχουν «σαφείς ενδείξεις για ισραηλινή ανάμειξη». «Υπήρχαν εκρηκτικά που τοποθετήθηκαν σε κοντέινερ είτε όταν αυτό βρισκόταν στην χώρα προέλευσης, είτε στη διάρκεια της μεταφοράς» είπε ο Σιράτζ προσθέτοντας:  «Δεν αποκλείουμε την ανάμιξη εσωτερικών παραγόντων στην τοποθέτηση εκρηκτικών σε κοντέινερ. Η έκρηξη σημειώθηκε σε τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες».

Το ίδιο διάστημα το Ισραήλ πήρε αποστάσεις από το συμβάν, δίχως να γίνει ιδιαίτερα πιστευτό, καθώς η συνήθης τακτική του είναι να μην αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του σε περιπτώσεις δολιοφθοράς.

Κυβερνοεπίθεση μετά την έκρηξη

Τυχαία ή σκόπιμη η πολύνεκρη έκρηξη της 26^ης Απρίλη στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς συνοδεύτηκε ένα 24ωρο μετά από μία άλλη αξιοσημείωτη εξέλιξη: Μία εκτεταμένη κυβερνο-επίθεση. Κατά τον εκπρόσωπο της κρατικής εταιρίας τηλεπικοινωνιακών υποδομών, (TIC), Behzad Akbari, η κυβερνοεπίθεση σε υποδομές της χώρας ήταν σύνθετη και εκτεταμένη. Ο ίδιος διαβεβαίωσαν πως ελήφθησαν αποτελεσματικά μέτρα για την αναχαίτισή της δίχως να δώσει περισσότερες πληροφορίες.

Iranian Deputy Minister of Communications and Information Technology Behzad Akbari says that a major cyber attack against the nation's infrastructure was successfully identified and preventive measures were implemented. pic.twitter.com/o0G3tABQfl

— Press TV 🔻 (@PressTV) April 28, 2025

Στη συνέχεια ο Ιρανός υπουργός Πετρελαίου Τζαβάντ Οουτζί επιβεβαίωσε πως η κυβερνοεπίθεση της 27^ης Απριλίου προκάλεσε προβλήματα στο 70% των πρατηρίων καυσίμων της χώρας, αφήνοντας υπόνοιες για ισραηλινή ανάμιξη, όπως είχε γίνει τον Οκτώβριο του 2021 όταν είχε σημειωθεί και πάλι κυβερνο-επίθεση στο σύστημα διανομής καυσίμων που επηρέασε δυσμενώς τη λειτουργία περίπου 4.300 βενζινάδικων.

Ποιος επωφελείται;

Δίχως να υπάρχει επί του παρόντος κάποιο αξιόπιστο στοιχείο που να συνδέει την έκρηξη στο Μπαντάρ Αμπάς και την σοβαρή κυβερνοεπίθεση της 27^ης Απρίλη στο Ιράν, το μυαλό όλων πήγε στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν  με επίκεντρο το Ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, παρά τις λυσσαλέες προσπάθειες του Ισραήλ να τις αποτρέψει ή να τις κάνει τόσο δύσκολες ώστε να καταστεί απίθανη οποιαδήποτε ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν που ξεκίνησαν στις 12 Απριλίου στο Ομάν, συνεχίστηκαν 19 Απριλίου στην Ιταλία, επέστρεψαν ξανά στο Ομάν στις 26 Απριλίου και προγραμματίστηκαν εκ νέου (για τέταρτη φορά) στις 3 Μαΐου πιθανώς στη Ρώμη, εξελίσσονται σε ένα περίεργο κλίμα που δεν θυμίζει σε τίποτε τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις που επικρατούσαν το 2014-2015 όταν επιτεύχθηκε η διεθνής συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα μεταξύ των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, την Ε.Ε. και τη Γερμανία με το Ιράν. Η συμφωνία του 2015 κατέρρευσε τρία χρόνια μετά (2018) με ευθύνη της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον προεδρικό θώκο των ΗΠΑ επειδή κρίθηκε «ατελής», «αναποτελεσματική» και «προβληματική».

Κατά τη συγκεκριμένη συγκυρία, δεν θα πρέπει κανείς να παραβλέπει πως το Ιράν και οι περιφερειακοί σύμμαχοί του (Χεζμπολάχ, Χαμάς, σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, κ.α.) είχαν σαφώς πιο ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη.

Άλλος κόσμος, πριν και μετά τη συμφωνία του 2015

Σήμερα, 10 χρόνια μετά τη διεθνή συμφωνία του 2015, το Ιράν βρίσκεται σχεδόν με την πλάτη στη γωνία σε ό,τι αφορά την οικονομία του, τους περιφερειακούς συμμάχους του και το κλείσιμο του γεω-στρατηγικού διαδρόμου, που είχε φτιάξει με πολύ κόπο και βαρύ φόρο αίματος, μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο. Ειδικά η οικονομία του Ιράν (που ενδιαφέρει και αγγίζει πρωτίστως τον ιρανικό λαό) είναι αυτή που στην παρούσα φάση δοκιμάζεται έντονα εξαιτίας των διεθνών και των αμερικανικών κυρώσεων, που επανέφερε  και ενισχύει η κυβέρνηση Τραμπ στο πλαίσιο της λεγόμενης τακτικής «υπέρτατης πίεσης», λόγω της υποτίμησης του ιρανικού νομίσματος και της ενεργειακής κρίσης που σημειώθηκε το χειμώνα σε ένα σημαντικό μέρος της χώρας ως αποτέλεσμα κλιματικών και άλλων παραγόντων.

Η σημερινή συγκυρία γεωπολιτικής ρευστότητας και πολιτικών, οικονομικών δοκιμασιών ανάγκασαν, καθώς φαίνεται, την ιρανική ηγεσία στο διαπραγματευτικό τραπέζι σε λίγες βδομάδες αφότου ο Πρόεδρος Τραμπ απέστειλε στις αρχές Μαρτίου επιστολή στον Ιρανό ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ για έναρξη διαπραγματεύσεων.

Έκτοτε, ο απρόβλεπτος Πρόεδρος Τραμπ εναλλάσσει τις ευοίωνες προβλέψεις για συμφωνία με τις απειλές πολέμου επιδιώκοντας τα μέγιστα διαπραγματευτικά οφέλη δίχως για την ώρα (τουλάχιστον όχι εμφανώς) να μεγιστοποιεί τις απαιτήσεις ώστε να θίγεται το ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα ή ο γεωπολιτικός ρόλος του Ιράν στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Αυτά για το Ιράν αποτελούν ξεκάθαρα «κόκκινες γραμμές» που η κυβέρνηση Τραμπ, τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο, αποφεύγει να βάλλει στο τραπέζι, ενδεχομένως γιατί και εκείνη έχει συμφέρον από μία εκτόνωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο. Ιδιαίτερα σήμερα που το παλαιστινιακό ζήτημα εξελίσσεται σε μία τεράστια ανοικτή πληγή (και πραγματική ντροπή για τη λεγόμενη «διεθνή κοινότητα») που εμποδίζει τη μοναρχία στη Σαουδική Αραβία να συναινέσει σε μία «Συμφωνία του Αβραάμ» με το Ισραήλ, την οποία διακαώς επιδιώκει ο Πρόεδρος Τραμπ, νομίζοντας πως έτσι θα καταφέρει να προκαλέσει περιφερειακές εξελίξεις τύπου ντόμινο που θα τον αποδεσμεύσουν από τις τωρινές εκκρεμότητες στη Μέση Ανατολή και να επικεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής του στον Ινδο-Ειρηνικό και την Κίνα.

Δεν θέλει και πολύ μυαλό για να αντιληφθεί κανείς πως το Ισραήλ με πρωθυπουργό τον Μπ. Νετανιάχου είναι το μόνο που δεν θέλει μία συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, που αφενός θα εξασφαλίσει τη συνέχιση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και αφετέρου θα αποτρέψει μία καταστροφική σύρραξη σε βάρος του Ιράν.

Σε κάθε περίπτωση, οι περιβαλλοντικές και υγειονομικές επιπτώσεις της πολύνεκρης έκρηξης στο λιμάνι του Μπαντάρ Αμπάς θα συνεχίσουν για καιρό να  ταλαιπωρούν τους πολίτες της ευρύτερης περιοχής και την ιρανική ηγεσία ωστόσο δεν αποκλείεται να αργήσουμε ή και να μην μάθουμε ποτέ τι ακριβώς την προκάλεσε. Ωστόσο, μία πρόγευση από τη συνέχεια των επικείμενων εξελίξεων στην περιοχή αναμένεται να πάρουμε κατά τα μέσα Μαΐου όταν θα καταφθάσει στην περιοχή ο Πρόεδρος Τραμπ πραγματοποιώντας περιοδεία σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Κατάρ. Τότε πιθανώς, θα φανεί εάν στο Ιράν θα ακουστούν το επόμενο διάστημα σάλπιγγες ειρήνης ή τύμπανα πολέμου…