Μία από τις πιο αμφίρροπες εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών διεξάγεται σήμερα (3 Μαΐου) στην Αυστραλία.
Οι κυβερνώντες Εργατικοί φαίνεται να προηγούνται με βραχεία κεφαλή (σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις) του Συνασπισμού Φιλελευθέρων-Εθνικών (η παραδοσιακή «δεξιά» παράταξη της Αυστραλίας), αφού επανέκαμψαν στην ομοσπονδιακή ηγεσία της Αυστραλίας στις προηγούμενες εκλογές (2022), ύστερα από μία σχεδόν δεκαετή κυριαρχία των συντηρητικών αντιπάλων τους.
Ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζι (Anthony Albanese), προερχόμενος από την εργατική τάξη του Σίδνεϊ και με ισχυρές διασυνδέσεις στα συνδικάτα, ηγήθηκε της «επιχείρησης» ανατροπής από το 2019 και παραμένει ο αδιαμφισβήτητος αρχηγός των Εργατικών, όμως η τριετής πρωθυπουργία του δεν δείχνει να εντυπωσίασε τους ψηφοφόρους που προσέρχονται στις κάλπες εδώ και μέρες για να εκλέξουν την επόμενη ομοσπονδιακή τους κυβέρνηση.
Κατώτερος των προσδοκιών που συστηματικά καλλιεργούσε ως ένας από τους «αστέρες» του κόμματός του (των Εργατικών/Labors) με το ζόρι επιπλέει απέναντι σ’ έναν βαρετό και κάθε άλλο παρά εντυπωσιακό αντίπαλο, τον Πίτερ Ντάτον (Peter Dutton), που ανέλαβε την ηγεσία των Φιλελευθέρων/Liberals (και, συνακόλουθα, του παγιωμένου Συνασπισμού των Φιλελευθέρων με το Εθνικό Κόμμα/Nationals) μετά τη συντριβή τους στις εκλογές του 2022. Τα τελευταία τρία χρόνια ο Ντάτον, με περιορισμένη απήχηση στο εκλογικό σώμα (κανείς δεν τον είδε ποτέ ως «συναρπαστικό κι ελκυστικό πολιτικό») και με εσωτερική αμφισβήτηση στο κόμμα του, κατόρθωσε να συμμαζέψει κάπως τα «κουρέλια» από την προηγούμενη εκλογική ήττα του κόμματός του -υπό τον τότε πρωθυπουργό Σκοτ Μόρισον- και να οδηγήσει ως επικεφαλής τον Συνασπισμό στις σημερινές εκλογές. Όμως, αν απόψε από τις κάλπες δεν προκύψει κάποιο θαύμα που να ξαναφέρει τους Φιλελεύθερους-Εθνικούς στην κυβέρνηση, όλοι είναι σίγουροι πως δεν θα ξανακούσουμε το όνομα του Πίτερ Ντάτον, αφού θα καταλήξει σε πρόωρη «συνταξιοδότηση» (όπως είθισται στην Αυστραλία για τους πολιτικούς αρχηγούς που χάνουν τις εκλογές).
Νικητής βάσει εδρών και όχι ψήφων
Όπως πάντα, οι εθνικές εκλογές της Αυστραλίας είναι «διπλές», αφού ψηφίζονται κι εκλέγονται ταυτόχρονα και οι ομοσπονδιακοί βουλευτές (150 συνολικά) και οι ομοσπονδιακοί γερουσιαστές (40 συνολικά).
Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις οι Εργατικοί του Αλμπανίζι προηγούνται με διαφορά 5-6 μονάδων (52,5-47,5% ή 53-47%) στις προτιμήσεις του εκλογικού σώματος, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα και την εξασφάλιση της πρωτιάς στο εθνικό Κοινοβούλιο των 150 βουλευτών, εξαιτίας του εκλογικού συστήματος που -κατά το αγγλοσαξονικό σύστημα- είναι πλειοψηφικό. Δηλαδή, την κυβέρνηση εξασφαλίζει το κόμμα που θα κερδίσει τις περισσότερες έδρες στη Βουλή της Καμπέρας (κάθε εκλογική περιφέρεια στέλνει στο Κοινοβούλιο μόνο έναν βουλευτή: αυτόν που θα πλειοψηφήσει στη συγκεκριμένη περιοχή) και όχι αυτό που θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία του συνόλου των ψήφων (όπως στην Ελλάδα).
Το εμπεδωμένο και κυρίαρχο (τα τελευταία χρόνια) δικομματικό σύστημα της Αυστραλίας, πάντως, δεν αποκλείει τις εκπλήξεις με ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας: από το πρώτο σε έδρες κόμμα -εφ’ όσον, φυσικά, δεν συγκεντρώνει απόλυτη πλειοψηφία 76 βουλευτών– με την υποστήριξη (ή την ανοχή) ενός μικρότερου κόμματος ή κάποιων εκ των αρκετών ανεξάρτητων βουλευτών που εκλέγονται συνήθως τα τελευταία χρόνια.
Αυτή τη στιγμή, και ενώ σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι έχουν ήδη ψηφίσει είτε με επιστολική ψήφο (πάνω από 2,5 εκατομμύρια) είτε με πρόωρη ψηφοφορία σε ειδικά εκλογικά κέντρα σε όλη τη χώρα και στο εξωτερικό, εκτός από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα δεκάδες άλλα μικρότερα και ανεξάρτητοι υποψήφιοι διεκδικούν την ψήφο των περίπου 18 εκατομμυρίων Αυστραλών εκλογέων (που ψηφίζουν υποχρεωτικά από την ηλικία των 18 ετών και άνω). Οι «Πράσινοι», το «Ένα Έθνος/OneNation», το «Πρώτα οι Άνθρωποι/PeopleFirst», το «Κόμμα Κυνηγών, Ψαράδων και Αγροτών», το κόμμα για τη «Νομιμοποίηση της Κάνναβης», της «Τρομπέτας των Πατριωτών» κ.λπ., καθώς και εκατοντάδες ανεξάρτητοι υποψήφιοι σε όλες σχεδόν τις εκλογικές περιφέρειες της χώρας συνωστίζονται στα ψηφοδέλτια-‘σεντόνια’ (από πλευράς μεγέθους ψηφοδελτίου!) για να διεκδικήσουν μία από τις πρώτες προτιμήσεις των ψηφοφόρων -κόμματα και υποψήφιοι ψηφίζονται με σειρά προτίμησης (1, 2, 3, 4 κ.ο.κ.)- και κατά συνέπεια την εκλογή τους είτε στη Βουλή των Αντιπροσώπων (150 βουλευτές με τριετή θητεία) είτε στη Γερουσία (40 γερουσιαστές με εξαετή θητεία).
Να σημειωθεί ότι, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα, οι ψηφοφόροι πρέπει να σημειώσουν τις προτιμήσεις τους με μολύβι και όχι με στυλό, για να είναι έγκυρη η ψήφος τους! Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή έχει προμηθεύσει τα εκλογικά κέντρα με 250.000 μολύβια συνολικά για την εξυπηρέτηση των περίπου 10 εκατομμυρίων ψηφοφόρων που αναμένεται να ψηφίσουν σήμερα αυτοπροσώπως στα ‘ανοιχτά’ παραβάν –πράγμα που σημαίνει ότι αντιστοιχεί ένα μολύβι ανά 72 εκλογείς.
Η κρίσιμη ψήφος της νέας γενιάς
Το κύριο χαρακτηριστικό των φετινών εκλογών στην Αυστραλία είναι ότι για πρώτη φορά οι νεότεροι σε ηλικία ψηφοφόροι (18-44 ετών) θα αποτελέσουν τη μεγαλύτερη μερίδα του εκλογικού σώματος. Οι αποκαλούμενοι «Μιλένιαλς/Millenials» (δηλ., οι γεννηθέντες από το 1981 έως το 1996) και «Γενεά Ζ/GenerationZ» (γεννηθέντες 1997-2012) αποτελούν πλέον την πλειοψηφία του αυστραλιανού πληθυσμού, σε σχέση με τους 45 ετών και άνω.
Αυτό αλλάζει τόσο την «ατζέντα» των πολιτικών προγραμμάτων και προτεραιοτήτων των κομμάτων, όσο και τον τρόπο επικοινωνίας τους με τους ψηφοφόρους, καθώς επιχειρούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες, τις προτεραιότητες, τις συνήθειες και τις προτιμήσεις των νεότερων ψηφοφόρων. Οι παραδοσιακές «πλατφόρμες» επικοινωνίας (κλασικός/γραπτός Τύπος, Ραδιο-Τηλεόραση) για την προώθηση των κομματικών προγραμμάτων κι υποσχέσεων υποχωρούν άτακτα μπροστά στις νέες μορφές επαφής με τους νεότερους εκλογείς, που αντλούν την πληροφόρησή τους κυρίως από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, το streaming, τα podcasts κ.α. Επίσης, η προσέλευση των Αυστραλών εκλογέων για «πρόωρη ψηφοφορία» σε εκατοντάδες εκλογικά κέντραεντός κι εκτός Αυστραλίας(από Αυστραλούς ψηφοφόρους σε συνολικά 83 χώρες -ανάμεσά τους και η Ελλάδα- με 111 κατά τόπους εκλογικά κέντρα) και η αποστολή επιστολικής ψήφουεβδομάδες πριν από την «επίσημη» ημέρα ψηφοφορίας αναγκάζουν τα κόμματα να ξεκινούν τις προεκλογικές τους εκστρατείες πολύ νωρίτερα σε σύγκριση με το παρελθόν.
Καίρια ζητήματα και παροχολογία
Φυσικό είναι, λοιπόν, στη φετινή εκλογική αναμέτρηση οι δύο σχηματισμοί εξουσίας (Εργατικοί και Συνασπισμός Φιλελευθέρων-Εθνικών) να κονταροχτυπηθούν όχι μόνο για τα γενικά μεγάλα ζητήματα (αυξημένος πληθωρισμός, ευρεία κρίση στη δημόσια Υγεία και τρομακτική αύξηση του κόστους διαβίωσης για το μεγαλύτερο μέρος του αυστραλιανού πληθυσμού), αλλά και για τα ειδικότερα και πιο «καυτά» που ταλανίζουν ιδίως τις νεότερες γενιές:
Τη στεγαστική κρίση (με ενοίκια και τιμές αγοράς κατοικίας σε ύψη απλησίαστα πλέον για τον μέσο νέο Αυστραλό), την απασχόληση, τα θέματα εκπαίδευσης και την κλιματική αλλαγή.
Σε γενικές γραμμές τα τελευταία χρόνια οι διαχωριστικές γραμμές στην πολιτική ιδεολογία και στις κρίσιμες αποφάσεις μεταξύ των δύο «στρατοπέδων» στην Αυστραλία έχουν ατονήσει, ενώ οι συγκλίσεις πολιτικής γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Έτσι, και οι δύο κυβερνητικές (ή εν δυνάμει κυβερνητικές) συνιστώσες συμφωνούν -με τον έναν ή τον άλλον τρόπο- σε περικοπές φόρων, σε ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Medicare) με υποσχέσεις «ενέσεων» περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων (περίπου 13 δισεκατομμυρίων ευρώ), σε ενίσχυση των πιο ευάλωτων οικονομικά νοικοκυριών με επιδόματα για το επιπλέον κόστος ενέργειας (επίδομα για την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος οι Εργατικοί – ελάφρυνση της φορολογίας για τα καύσιμα ο Συνασπισμός), αλλά και για περιστολή της μετανάστευσης στην Αυστραλία (τουλάχιστον για τα προσεχή χρόνια).
Εκεί που διαγκωνίζονται, πάντως, για να κάνουν τη διαφορά που θα τους διασφαλίσει την κρίσιμη προτίμηση των ψηφοφόρων (και τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης) είναι τα ζητήματα που καίνε τις νεότερες γενιές: αυτές που πλέον αποκλείουν για τον εαυτό τους τη δυνατότητα αγοράς κατοικίας (αν τυχόν δεν έχουν σημαντική βοήθεια από τους γονείς τους) λόγω παράλογου κόστους, σε αντίθεση με όλες τις μεταπολεμικές γενιές έως τώρα που βίωσαν στην πράξη το διακομματικό εκλογικό σύνθημα μετά το 1945: «Ένα σπίτι για κάθε αυστραλιανή οικογένεια!».
- Έτσι, για την αντιμετώπιση της οξύτατηςστεγαστικής κρίσης στη χώρα (κυρίως μετά την πανδημία του Covid, 2020-2022, τα ενοίκια και το κόστος αγοράς κατοικίας εκτοξεύθηκαν «τρελά») το κόμμα των Εργατικών υποσχέθηκε προεκλογικά να προχωρήσει -αν συνεχίσει στην κυβέρνηση- στην οικοδόμηση 100.000 νέων κατοικιών που θα διατεθούν σε προσιτές τιμές αποκλειστικά σε αγοραστές πρώτης κατοικίας, ενώ ο Συνασπισμός Φιλελευθέρων-Εθνικών εξήγγειλε ότι (σε περίπτωση που αναλάβει την κυβέρνηση) θα εκπίπτουν οι τόκοι των στεγαστικών δανείων από το φορολογητέο εισόδημα για μία πενταετία (για δάνειο έως $650.000) και θα δίνεται η δυνατότητα στους εργαζόμενους να αποσύρουν έως $50.000 από το μελλοντικό τους εφάπαξ για να συμπληρώσουν το κόστος αγοράς πρώτης κατοικίας.Επίσης, η σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει απαγόρευση αγοράς κατοικίας στην Αυστραλία για δύο χρόνια σε ξένους επενδυτές ακινήτων και σε μη μόνιμους κατοίκους στη χώρα.
- Στα ζητήματα εκπαίδευσης οι Εργατικοί επιχειρούν να προσελκύσουν τους νέους ψηφοφόρους εξαγγέλλοντας την περικοπή κατά 20% των φοιτητικών δανείων που οφείλουν δεκάδες χιλιάδες απόφοιτοι Πανεπιστημίων και Κολλεγίων (μέσος όρος δανείου $27.000), ενώ ο Συνασπισμός προβάλλει την επιδίωξή του να επιδοτήσει γενναία τις επιχειρήσεις για την απασχόληση περίπου 400.000 αρχάριων νέων επαγγελματιών και να ιδρύσει αλυσίδα κολλεγίων για εκπαίδευση χιλιάδων μαθητών Λυκείου σε τεχνικά επαγγέλματα.
- Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία και οι καθιερωμένες συμμαχίες τίθενται υπό αμφισβήτηση υπό το νέο δόγμα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η παραδοσιακή σύμμαχος των ΗΠΑ Αυστραλία -με το «μάτι της Κίνας» καρφωμένο ανταγωνιστικά πάνω της στην ευαίσθητη περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού- αναγκάζεται να αναδιαμορφώσει τις αμυντικές επιλογές της, αυξάνοντας κατακόρυφα τις στρατιωτικές δαπάνες της. Η κυβέρνηση Αλμπανίζι έχει ήδη εξαγγείλει την αύξηση των ετήσιων αμυντικών δαπανών της από $59 δισεκατομμύρια σε $79 δισεκατομμύρια έως το 2029-30.
Από την πλευρά του ο Πίτερ Ντάτον ανακοίνωσε την πρόθεσή του, σε περίπτωση που ο Συνασπισμός αναδειχθεί νικητής στις σημερινές εκλογές, να αυξηθεί ο αμυντικός προϋπολογισμός της Αυστραλίας από 2% του ΑΕΠ σήμερα σε 2,5% έως το 2030 (αύξηση άνω των $21 δισ.) και πιθανώς σε 3% έως το 2035, ενώ η χώρα θα ανεβάσει σε 100 τα (αμερικανικά) πολεμικά αεροσκάφη τελευταίας γενιάς F-35που ήδη διαθέτει.
- Τέλος, στο πεδίο της Κλιματικής Αλλαγής -που απασχολεί ιδιαίτερα τους νέους ψηφοφόρους- πολλές αντιδράσεις (ακόμα και στις τάξεις των δικών του ψηφοφόρων) συναντά το σχέδιο του Ντάτον για κατασκευή επτά πυρηνικών σταθμών (για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας) σε απομακρυσμένες περιοχές της Αυστραλίας, με προϋπολογιζόμενοκόστος άνω των $330 δισεκατομμυρίων και εκτιμώμενη λειτουργία του πρώτου πυρηνικού εργοστασίου το 2035-37.
Αντίστοιχα, οι Εργατικοί έχουν ανακοινώσει τον στόχο τους η Αυστραλία να καλύπτει τις ανάγκες της σε ηλεκτρισμό κατά 82% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030 και να περιοριστούν οι εκπομπές μόλυνσης κατά 43% έως το τέλος αυτής της δεκαετίας (σε σχέση με το 2005).
Στο επίπεδο του «πολυεθνικού μωσαϊκού» της Αυστραλίας, πάντως, τα δύο μεγάλα κόμματα «έδωσαν ρέστα» στην παροχολογία για να προσελκύσουν τις ψήφους των μεταναστευτικών ομάδων (μεταξύ τους και η ελληνική, φυσικά), καθώς έταξαν άφθονα εκατομμύρια στις εθνικές κοινότητες της Αυστραλίας για Κέντρα Πολιτισμού, ενίσχυση εθνικών γλωσσών, ναών κ.α. –σε περίπτωση που αναλάβουν το καθένα τη διακυβέρνηση της χώρας.
Ελάχιστοι οι ομογενείς υποψήφιοι
Παραδοσιακά, από την αρχή της μαζικής μετανάστευσης Ελλήνων στην Αυστραλία, οι ελληνικής καταγωγής εκλογείς ψήφιζαν το Εργατικό Κόμμα. Αυτό έχει αλλάξει εντυπωσιακά κατά την τελευταία εικοσαετία, καθώς η Ομογένειά μας (υπολογίζεται σε περίπου 425.000 άτομα, συμπερ. των Κυπρίων/απογραφή 2021) -που αριθμεί ήδη τέσσερις γενιές στην Αυστραλία (από πριν το 1900)- έχει ανεβάσει το οικονομικό της επίπεδο και απασχολείται πλέον μαζικά στον ιδιωτικό τομέα (χιλιάδες οι ελληνικής καταγωγής δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί κι αρχιτέκτονες, οικονομολόγοι/λογιστές κ.α.), σε κάθε είδους επιχειρήσεις (κυρίως στους τομείς της εστίασης, εμπορίου, κτηματομεσιτείας κ.α.), ενώ διαθέτει και σημαντικό «απόθεμα» ακινήτων προς εκμετάλλευση ή ιδιοκατοίκηση. Αντίστοιχα, έχει υποχωρήσει σε μεγάλο βαθμό η μαζική απασχόληση των ομογενών μας σε μισθωτές εργασίες (σε εργοστάσια, αυστραλιανό δημόσιο, ιδιωτικές επιχειρήσεις), που αποτελούσαν την πιο σημαντική δεξαμενή ψηφοφόρων για το Εργατικό Κόμμα. Έτσι πλέον η Ομογένειά μας είναι μοιρασμένη μεταξύ των Εργατικών και του Συνασπισμού κυρίως, ενώ μια μικρή μερίδα υποστηρίζει μικρότερα κόμματα και ανεξάρτητους υποψήφιους.
Η αυξημένη πολιτικοποίηση της Ομογένειας, που παρατηρείτο κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, έχει υποχωρήσει σε ομοσπονδιακό επίπεδο -παρ’ ότι σε επίπεδο Πολιτειών είναι ακόμα υπολογίσιμη- με αποτέλεσμα στις φετινές εθνικές εκλογές να έχει απομείνει μόνο ο 65χρονος βουλευτής των Εργατικών της Νότιας Αυστραλίας/Αδελαΐδα Στιβ Γεωργανάς με αξιόλογες προοπτικές επανεκλογής του (εκλέγεται συνεχώς από το 2004 –με εξαίρεση την τριετία 2013-2016). Στις φετινές εκλογές δεν θα συμμετάσχει η απερχόμενη ομοσπονδιακή βουλευτής των Εργατικών Μαρία Βαμβακινού (γεννημένη στη Λευκάδα), από τη Βικτώρια/Μελβούρνη, που θήτευσε επιτυχώς επί 24 συνεχή χρόνια/2001-2025 κι ανακοίνωσε πρόσφατα την οριστική αποχώρησή της από την πολιτική (φωτό).
Από τους υπόλοιπους υποψήφιους ομογενείς μας ξεχωρίζουν οι υποψηφιότητες των στελεχών του Συνασπισμού Alex Hawke-Mitchell (πρώην υπουργός Μετανάστευσης στην προηγούμενη κυβέρνηση των Φιλελευθέρων/Liberals –η μητέρα του κατάγεται από τον Χορτιάτη Θεσσαλονίκης) και Michael McCormack (εν ενεργεία βουλευτής και υψηλόβαθμο στέλεχος των Εθνικών/Nationals, με καταγωγή από την Ακράτα Αχαΐας από πλευράς της μητέρας του). Πάντως, και οι δύο αυτοί πολιτικοί (που δραστηριοποιούνται στην Πολιτεία της Νέας Νότιας Ουαλίας) δεν διατηρούν ιδιαίτερες σχέσεις με την Ομογένεια.
Οι υπόλοιποι Ελληνο-Αυστραλοί υποψήφιοι κατέρχονται στις σημερινές εκλογές με μικρότερα κόμματα ή και ως ανεξάρτητοι.
Η διαδικασία καταμέτρησης των ψήφων στις εθνικές εκλογές της Αυστραλίας είναι συχνά πολυήμερη (λόγω και του μεγάλου αριθμού επιστολικών ψήφων, που φέτος ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο ρεκόρ) και αν τυχόν οι δύο κύριοι «μονομάχοι» είναι στήθος με στήθος στον αριθμό των εδρών, ενδέχεται να γίνουν γνωστά τα τελικά αποτελέσματα μετά τα μέσα της εβδομάδας! Οπότε πρέπει να έχουμε αρκετή υπομονή για να μάθουμε αν ο επόμενος πρωθυπουργός της Αυστραλίας θα είναι ο ίδιος (Άντονι Αλμπανίζι) ή νέος (Πίτερ Ντάτον).
