Σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ο Αμερικανο-Ισραηλινός ‘Ινταν Αλεξάντερ που είχε αιχμαλωτίσει η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, απελευθερώθηκε το απόγευμα της Δευτέρας, 12 Μαΐου. Αυτή η εξέλιξη, η οποία προέκυψε από τις άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Χαμάς, συνεπάγεται βαθιές πολιτικές συνέπειες που αφορούν διάφορα περιφερειακά ζητήματα, που εκτείνονται από την ισραηλινή εγχώρια πολιτική ως τις σχέσεις των ΗΠΑ-Ισραηλινών.
Αυτό που ξεχωρίζει περισσότερο σε αυτή την εξέλιξη είναι το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν απευθείας μεταξύ των ΗΠΑ και της Χαμάς, επιβεβαιώνοντας μια άνευ προηγουμένου μετατόπιση της αμερικανικής πολιτικής προς το κίνημα.
Η Ουάσιγκτον, η οποία είχε προσκολληθεί καιρό σε μια πολιτική άρνησης των επαφών με τη Χαμάς, φαίνεται να υιοθετεί μια πιο ρεαλιστική και ασυνήθιστη προσέγγιση στο χειρισμό του παλαιστινιακού, που συνιστά σημάδι ευρύτερων στρατηγικών αναπροσαρμογών. Αυτή η μετατόπιση πιθανότατα προέρχεται από διάφορους παράγοντες. Μεταξύ αυτών είναι οι προσπάθειες της Ουάσινγκτον να διατηρήσει ένα βαθμό σταθερότητας στη Γάζα, στις περιφερειακές πιέσεις για την επίλυση επειγόντων ανθρωπιστικών ζητημάτων, και στην αύξηση πίεσης στο Ισραήλ ώστε να αλλάξει ορισμένες από τις πολιτικές του απέναντι στους Παλαιστίνιους.
Βασικοί περιφερειακοί παράγοντες, όπως το Κατάρ και η Αίγυπτος, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ώθηση τόσο της Χαμάς όσο και της Ουάσινγκτον για να προχωρήσουν προς αυτή την απόφαση, επισημαίνοντας την πολυεπίπεδη φύση της τρέχουσας περιφερειακής διπλωματίας.
Κίνηση σε μία ευαίσθητη συγκυρία
Από την ισραηλινή προοπτική, η κίνηση έρχεται σε πολιτικά ευαίσθητο χρόνο για τον πρωθυπουργό Νετανιάχου και την κυβέρνησή του.
Η απελευθέρωση του Ίνταν Αλεξάντερ (που διευκολύνθηκε μέσω ενός καναλιού που απέκλεισε το Ισραήλ ως άμεσο μέρος της διαπραγμάτευσης) προσθέτει περαιτέρω πίεση στον Νετανιάχου, ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη στο εσωτερικό της χώρας του αντιδράσεις και κριτική για τη διαχείριση πολιτικών ασφαλείας. Συνιστά πρόκληση επίσης σε ό,τι αφορά την έννοια του αποκλειστικού ελέγχου του Ισραήλ σε αποφάσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια και θα μπορούσε να ενισχύσει τις φωνές εντός Ισραήλ για μία στρατηγική επανεκτίμηση της κατάστασης όσον αφορά τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Παρόλα αυτά, αυτές οι εξελίξεις δεν σηματοδοτούν απαραιτήτως την αποδυνάμωση της στρατηγικής συμμαχίας των ΗΠΑ-Ισραήλ. Αυτή η συμμαχία βασίζεται σε βαθιά ιδεολογικά, πολιτικά θεμέλια και βάσεις ασφαλείας, ιδιαίτερα όσον αφορά την Ιερουσαλήμ, το δικαίωμα αυτοάμυνας του Ισραήλ και μια κοινή θεολογική θεώρηση του κόσμου μεταξύ των Αμερικανών Χριστιανών Σιωνιστών και των Ισραηλινών ηγετών. Αυτές οι διαστάσεις έχουν διαμορφώσει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ επί σειρά κυβερνήσεων αλλά στη σημερινή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Αναπροσαρμογή εργαλείων όχι πολιτικής…
Είναι σημαντικό παράλληλα να επισημανθεί πως η υπόθεση διαπραγμάτευσης και απελευθέρωσης του Ίνταν Αλεξάντερ δεν αντικατοπτρίζει μια αλλαγή στους αμερικανικούς στόχους, αλλά μάλλον μια μετατόπιση των εργαλείων. Η πρόσφατη ιστορία προσφέρει ένα ανάλογο προηγούμενο: το Αφγανιστάν. Εκεί, η Ουάσινγκτον τελικά προχώρησε σε άμεσες διαπραγματεύσεις με τους Ταλιμπάν, που του είχε χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση, δίχως να μεταβάλλει τα βασικά της στρατηγικά συμφέροντα. Η συμμετοχή των ΗΠΑ σε αυτή τη διαπραγμάτευση δεν αφορούσε τη νομιμοποίηση της ιδεολογίας του κινήματος, αλλά την αναπροσαρμογή των εργαλείων πολιτικής για την εξυπηρέτηση στόχων.
Έτσι, η απελευθέρωση του Ίνταν Αλεξάντερ μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας των ΗΠΑ για την αναμόρφωση της περιφερειακής δυναμικής χρησιμοποιώντας ευέλικτες μεθόδους με διατήρηση των στρατηγικών στόχων. Αυτές οι τακτικές αλλαγές θα μπορούσαν ακόμα να έχουν επιπτώσεις στην εσωτερική πολιτική δομή του Ισραήλ. Υπάρχει αυξανόμενος λόγος στους αμερικανικούς πολιτικούς κύκλους σχετικά με την ανάγκη να «προσαρμόσει τη φύση του ισραηλινού πολιτικού συστήματος» ώστε να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με τους στόχους των ΗΠΑ στην περιοχή, ειδικά στο πλαίσιο του νέου έργου της Μέσης Ανατολής.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ισραήλ θεωρείται λιγότερο ως ανεξάρτητος δρων και περισσότερο ως λειτουργικό εργαλείο στο πλαίσιο ευρύτερης στρατηγικής αρχιτεκτονικής.
Τελικά, αυτό που προβάλει ως μια τακτική παραχώρησης στην πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Χαμάς είναι στην πραγματικότητα απλώς μια αναδιάρθρωση εργαλείων που στοχεύουν στην επίτευξη των ίδιων μακροχρόνιων στόχων: όχι μόνο με τη Χαμάς, αλλά και με την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO).
Εν τω μεταξύ, η στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ ως «κρατικού εταίρου» παραμένει θεμελιωδώς άθικτη, ακόμη και αν αυτό εκφράζεται διαφορετικά στην επόμενη φάση εξελίξεων. Αυτό, εντός του ευρύτερου πεδίου αμερικανικών υπολογισμών, μπορεί να απαιτήσει την ανασχεδιασμό ορισμένων πολιτικών δομών εντός του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της φύσης του συστήματος διακυβέρνησης, ώστε να εξασφαλίσει τη συνέχεια του ρόλου του Ισραήλ ως λειτουργικού οργάνου μέσα στην ευρύτερη αρχιτεκτονική μιας επιθετικής ιμπεριαλιστικής τάξης.
