Ούτε η Ρωσία είναι αυτονόητα λογικό να πάψει να αποτελεί εχθρό, όπως ισχυρίζονται οι μεν, ούτε η «Ευρώπη» είναι αυτονόητα δεδομένο ότι θα αποφύγει τον πόλεμο, όπως ισχυρίζονται οι δε, λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων και ικανοτήτων τους, δηλαδή λόγω της αδυναμίας τους.
Αυτά τα επιχειρήματα, που βασίζονται αποκλειστικά στις δυνατότητες και τις ικανότητες, είναι μόνο φαινομενικά «ρεαλιστικά». Στην πραγματικότητα παραπλανούν, λειτουργούν καθησυχαστικά και φανερώνουν μερικότητα, με το να εστιάζουν αποκλειστικά και μόνο στο ζήτημα των δυνατοτήτων και των ικανοτήτων της Ρωσίας και της «Ευρώπης».
Την περίοδο των ΝATOϊκών βομβαρδισμών κατά της Γιουγκοσλαβίας, των μετασοβιετικών συγκρούσεων στον Βόρειο Καύκασο (πόλεμοι Τσετσενίας) και της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στην Κεντρική Ευρώπη (1999), η Ρωσία ήταν υπερβολικά αδύναμη και δεν είχε ούτε τις δυνατότητες ούτε τις ικανότητες να αντισταθεί ή να αντιδράσει στην επέκταση του ΝΑΤΟ στην Κεντρική Ευρώπη. Όμως τις απέκτησε. Αλλά δεν είναι μόνο ή κυρίως αυτό το ζήτημα.
Αν εξετάσει κανείς τι πραγματικά φοβούνται και τι θεωρούν ως υπαρξιακή απειλή οι «Ευρωπαίοι», και γιατί το επιχείρημα ότι η Ρωσία είναι στρατιωτικά αδύναμη ―και άρα η «Ευρώπη» δεν έχει να φοβάται τίποτα― είναι εσφαλμένο, μπορεί να καταλάβει γιατί αποτελεί τύφλωση να εστιάζει κανείς απλώς στις δυνατότητες και τις ικανότητες των μεν και των δε.
Σε ό,τι αφορά το πρώτο ερώτημα, τον πραγματικό φόβο των «Ευρωπαίων», αναφερθήκαμε σε πρόσφατο κείμενο. Και θα επανέλθουμε στο μέλλον. Σε ό,τι αφορά το επιχείρημα ότι η Ρωσία είναι στρατιωτικά αδύναμη, άρα η «Ευρώπη» δεν έχει τίποτα να φοβάται, τούτο είναι εσφαλμένο. Διότι εστιάζει αποκλειστικά στη Ρωσία αυτή καθαυτή, στις δυνατότητες και τις ικανότητές της, από τις οποίες υποτίθεται ότι προκύπτει αν είναι απειλή ή όχι, και άρα αν πρέπει να θεωρείται εχθρός. Υποτιμώντας τη λειτουργία και τον ρόλο που επιτελεί η Ρωσία ως εχθρός, ανεξάρτητα από τις δυνατότητές και τις ικανότητές της, για κράτη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ, και για τις μεταξύ τους σχέσεις, όχι μόνο στο παρόν αλλά και στο εγγύς μέλλον (π.χ. φόβος Άγγλων και Γάλλων για την πορεία μιας μελλοντικής Γερμανίας), για την παγκόσμια φιλελεύθερη τάξη, που αποσυντίθεται, για τη Βορειοατλαντική Συμμαχία, τη συνοχή, την ενότητα και τον λόγο ύπαρξης του ΝΑΤΟ, και ευρύτερα για τη Δύση ως στρατηγική οντότητα.
Θέλω να τονίσω, με τη μεγαλύτερη δυνατή έμφαση, ότι αυτή τη θέση την εκφράζει ένας άνθρωπος που θεωρεί, ως γενική αρχή, ότι τα στρατηγικά συμφέροντα ενός κράτους επαναπροσδιορίζονται ανάλογα με τη βελτίωση ή τη χειροτέρευση των συνολικών δυνατοτήτων και ικανοτήτων του. Δηλαδή ότι το συμφέρον ορίζεται με βάση τις δυνατότητες και τις ικανότητες. Όμως όταν αναλύουμε και εκτιμούμε τα πράγματα, σταθμίζουμε τις εξελίξεις και ερμηνεύουμε τα γεγονότα δεν αρκεί να μένουμε σε μια γενική αρχή, ή σε ένα αξίωμα, ιδίως όταν αυτό βολεύει και εξυπηρετεί, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, είτε τους μεν είτε τους δε.
Τα επιχειρήματα αυτά, που συμπεραίνουν από τις δυνατότητες και τις ικανότητες της Ρωσίας και της «Ευρώπης», ευθύγραμμα και αυτονόητα, ότι «η Μόσχα δεν είναι λογικό να αποτελεί εχθρό» και ότι «στην Ευρώπη δεν πρόκειται να γίνει πόλεμος επειδή κεντρικά ευρωπαϊκά κράτη αδυνατούν να διεξάγουν πόλεμο», μπορεί να είναι θεμιτά αλλά αυτό δεν τα καθιστά αυτόματα, ούτε σωστά, ούτε πειστικά. Για εμένα που γράφω αυτές τις γραμμές και για εσάς που τις διαβάζετε μπορεί να είναι. Όμως, πρώτον, δεν είμαστε εμείς που καθορίζουμε τα πράγματα, τις εξελίξεις και τα γεγονότα, τουλάχιστον στο επίπεδο των σχέσεων Ευρώπης-Ρωσίας, και, δεύτερον, δε σημαίνει ότι είναι έτσι και για τους άλλους.
Τέλος, για κάποιο λόγο έχει γραφτεί στο παρελθόν ότι «ἂν τὸν ρόλο τῆς Ἀμερικῆς τὸν ἔπαιζε ἡ δυτικὴ Εὐρώπη κατὰ τὸν ψυχρὸ πόλεμο, τὸν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο θὰ εἴχαμε πρὸ πολλοῦ ὡς πραγματικότητα...»
