Η προσωποκεντρική και ανερμάτιστη πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιρανικό, που έχει οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δημιουργεί σημαντικά προβλήματα και στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στα διυλισμένα προϊόντα πετρελαίου.
Παραδοσιακά, οι ΗΠΑ δεν είναι καθαροί εξαγωγείς πετρελαίου, μολονότι τα γεγονότα στον Περσικό Κόλπο και οι ανάγκες που έχουν δημιουργηθεί παγκοσμίως, τους έχουν φέρει, για πρώτη φορά από το 1943, να μετατραπούν σε καθαρά εξαγωγική δύναμη με 5,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Εάν δε, προστεθούν τα παράγωγα προϊόντα όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα πολυμερή, παρόλο που αποτελούν μη αμελητέους εξαγωγείς, οι ΗΠΑ έχουν αλλάξει εξ ανάγκης ρόλο. Ωστόσο, ήδη έχουν πιάσει τα όρια της δυνατότητας εξαγωγών τους, πράγμα που σημαίνει πως εάν ο Τραμπ, ο οποίος ξεκίνησε έναν πόλεμο χωρίς να έχει εναλλακτικό σχέδιο, δεν απεμπλακεί σύντομα η μετατροπή των ΗΠΑ σε εξαγωγική δύναμη θα περιπλέξει την ενεργειακή πολιτική τους σε μεγάλο βαθμό.
Η αδύνατη εξίσωση εξαγωγέα-εισαγωγέα για τις ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ είναι εξ ανάγκης καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου, τόσο λόγω του ποσοτικού ελλείμματος που δημιουργεί η μεγάλη βιομηχανική παραγωγή κι η τεράστια εσωτερική κατανάλωση, όσο και λόγω της ποιοτικά φτωχής επεξεργασίας του δικού της πετρελαίου, που από μόνη της είναι ακατάλληλη για τη μέθοδο του fracking. Όσον αφορά το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), σε ισοδύναμους όρους, οι όγκοι δεν έχουν φθάσει ακόμη στα επίπεδα που απαιτούνται για την αυτονομία, ενώ απαιτείται τελική επεξεργασία εμπλουτισμού με αρωματικά συστατικά που πρέπει να ανακτηθούν από τα εισαγόμενα παραδοσιακά πετρέλαια. Υπενθυμίζεται εξάλλου, ότι η τεχνολογία για τα καύσιμα αεροσκαφών δεν έχει φθάσει στα απαιτούμενα επίπεδα κι η κίνησή τους εξαρτάται ακόμη από παραδοσιακά βαρέα πετρέλαια(κηροζίνη). Εξ ου και η μεγάλη αναστάτωση που έχει δημιουργηθεί στις αερομεταφορές και στα δρομολόγια, που αλυσιδωτά έχουν επιπτώσεις και σε άλλους πολλούς τομείς (εφοδιασμό, αποστολές, τουρισμό).
Η παραγωγή από LNG σε σύγκριση με τη βενζίνη και το ντίζελ και σε αντίθεση με το πετρέλαιο από fracking, παρέχει προϊόντα ανώτερης ποιότητας (ακόμη και σε σύγκριση με τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής) ως προς τους αριθμούς κετανίων και οκτανίων, αλλά δεν είναι επαρκή για τη διαρκή απόδοση και την πλήρη αποτελεσματικότητα των θερμικών κινητήρων. Συνεπώς, το ζήτημα της επεξεργασίας προϊόντων που προέρχονται από καινοτόμες τεχνολογίες, συνιστούν τον άξονα γύρω από τον οποίο κινούνται όλες οι ισορροπίες για την τεράστια αλυσίδα της βιομηχανίας και του εφοδιασμού, που εξαρτώνται από το πετρέλαιο και τα παράγωγά του.
Με βάση τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, έναντι μιας μέσης ημερήσιας παραγωγής 13,5 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, μόνο τα 6,5 εκατομμύρια είναι άριστης και πλήρους ποιότητας, ουσιαστικά ευθυγραμμισμένα με τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής. Αυτά δεν είναι άλλα από τα βαρέλια που εξορύσσονται από παραδοσιακές πηγές, όπως στην Αλάσκα και στο Τέξας με τον Κόλπο του Μεξικού. Τα υπόλοιπα 7 εκατομμύρια βαρέλια που εξορύσσονται, δηλαδή το σχιστολιθικό πετρέλαιο από fracking, για να μετατραπούν σε αποδοτική βενζίνη και ντίζελ, πρέπει να υποβληθούν σε πυρόλυση (cracking) με βαρέα πετρέλαια. Όπως τονίζουν οι αναλύσεις του Nasdaq, οι ΗΠΑ ναι μεν παράγουν πλεόνασμα πετρελαίου, αλλά όχι το κατάλληλο ποιοτικά για τις εσωτερικές της ανάγκες! Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν ουσιαστικά έλλειμμα σε αυτά τα βαρέα πετρέλαια, ενώ οι «πραγματικοί καθαροί εξαγωγείς» παγκοσμίως είναι οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, μαζί με τη Ρωσία.
Επιπλέον, η θεωρητική μέγιστη ικανότητα εξαγωγών των 6 εκατ. βαρελιών, περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την ανεπάρκεια των υποδομών σε αγωγούς μεταφοράς και κυρίως σε δεξαμενόπλοια.
Η αμερικανική προπαγάνδα περί επάρκειας
Πριν λίγες ημέρες, ο υπουργός Άμυνας του Τραμπ Πίτερ Χέγκσεθ υποστήριξε ότι η Ευρώπη και η Κίνα έχουν πολύ μεγαλύτερη ανάγκη τις ροές του Ορμούζ από ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η δήλωση τούτη από μόνη της αποτελεί μία contradictio in terminis στα όσα διατρανώνει ο Τραμπ, ο οποίος χαρακτηρίζει τον εφοδιασμό μέσω του Ορμούζ ως κάτι τόσο δευτερεύον που θα μπορούσαν ακόμη και να το αποφύγουν. Η πραγματικότητα διαψεύδει τον Χέγκσεθ γιατί με βάση τα μέσα δεδομένα του 2024 και του 2025, οι ΗΠΑ χρειάστηκαν περίπου 7 εκατ. βαρέλια εισαγόμενου πετρελαίου ημερησίως: 5 εκατ. από τον Καναδά και το Μεξικό και 2 εκατ. από τον υπόλοιπο κόσμο, με πρώτη και καλύτερη τη Μέση Ανατολή.
Επίσης, οι ανάγκες διυλισμού του δικού τους σχιστολιθικού πετρελαίου αναγκάζουν τις ΗΠΑ να «εξάγουν» προσωρινά την παραγωγή τους στις εγκαταστάσεις του Περσικού Κόλπου, ώστε να υποβληθεί σε πυρόλυση εμπλουτισμού του. Κι αυτή η τελευταία πτυχή αποτελεί ένα «πρόβλημα μέσα στο πρόβλημα», καθώς όταν το Ιράν πλήττει τα διυλιστήρια των Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, θέτει σε κρίση ολόκληρο τον κύκλο επεξεργασίας του ντίζελ από αμερικανικό πετρέλαιο fracking.
Ένα άλλο παράδειγμα της προπαγάνδας που κατά κόρον διαδίδεται στο διαδίκτυο είναι ο ισχυρισμός πολλών ιστοτόπων/ιστολογίων ότι οι ΗΠΑ είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί πετρελαίου με ημερήσια παραγωγή περίπου 20 εκατ. βαρελιών. Μόνο που εάν οι αριθμοί τούτοι αναχθούν στα πραγματικά μαθηματικά της παραγωγής και της αναπλήρωσης της κατανάλωσης, που φθάνουν μόνο στο 40% του συνήθους όγκου της σχέσης, διαψεύδουν τις διαδόσεις αυτές. Στην ουσία, όπως προκύπτει από τα τελευταία επίσημα στοιχεία οι ΗΠΑ «στραγγίζουν» τα στρατηγικά τους αποθέματα με τον ταχύτερο ρυθμό στα τελευταία χρόνια (από τα 6,33 δισεκ. βαρέλια, έχουν πέσει στα 459 εκατ. στις 24 Απριλίου).
Ένας άλλος τρόπος να κατασκευασθούν παραπλανητικά στοιχεία αφορά αυτό που αναφέραμε προηγουμένως για τις προσωρινές εξαγωγές, για τον εμπλουτισμό του πετρελαίου από fracking, σε διπλή καταμέτρηση του στην ίδια ετήσια περίοδο. Δηλαδή, οι όγκοι του σχιστολιθικού πετρελαίου που πηγαίνουν στις μοναρχίες του Κόλπου για να υποβληθούν σε πυρόλυση και στη συνέχεια επανεισάγονται ως βαρύ πετρέλαιο. Αντιθέτως, η προβολή που πλησιάζει περισσότερο τα γεγονότα υπερεκτιμά κατά ποσοστά μεταξύ 45% και 60% την πραγματική και ουσιαστική συμβολή των παραγωγών από LNG.
Μια άλλη χειραγώγηση που χρησιμοποιεί με τον γνωστό κομπασμό του ο Τραμπ είναι είναι η θεωρία ότι οι παραγωγές του Καναδά, του Μεξικού και πλέον της Βενεζουέλας κι όποιας άλλης περιοχής ξαφνικά του «γυαλίσει», ανήκουν de facto και, κατά συνέπεια, δικαιωματικά στις ΗΠΑ. Εξ ου και η εξωφρενική και αντίθετη με το διεθνές δίκαιο φιλοδοξία του δόγματος «Ντονρόε» να προσαρτήσει τον Καναδά, τη Γροιλανδία, το Μεξικό κι οποιαδήποτε άλλη περιοχή θεωρεί ο ίδιος ότι αποτελεί τον (κατά τα πρότυπα του Καρλ Σμιτ) Groβraum, τον «Μεγάλο Χώρο» των ΗΠΑ .
Οι ΗΠΑ είναι εξαρτημένες από τον «δικτάτορα» Πούτιν;
Μετά τη ληστρική επιχείρηση για την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο και την αντικατάστασή του από την πιο υποτακτική Ντέλσι Ροντρίγκες, η Ουάσιγκτον από τον Ιανουάριο του 2026 έχει συμφωνήσει με τη Βενεζουέλα να προμηθευθεί περίπου 100 εκατομμυρίων βαρελιών αποθεματικού πετρελαίου εξαιρετικής ποιότητας και, προφανώς, για την ενσωμάτωση της παραγωγής της στην αμερικανική. Ωστόσο, για τα επόμενα περίπου τρία χρόνια και υπό την προϋπόθεση ότι η Βενεζουέλα θα ευθυγραμμιστεί πλήρως με την ενεργειακή πολιτική της Ουάσιγκτον και βάσει του γεγονότος ότι το πετρέλαιο τούτης της χώρας για να χρησιμοποιηθεί στις ΗΠΑ θα πρέπει να υποστεί εξαιρετική επεξεργασία, η Ουάσιγκτον εξαρτάται απόλυτα από το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου. Εάν η κρίση στην περιοχή κι ο αποκλεισμός παραταθούν, τότε ο μόνος τρόπος για να καλυφθεί το έλλειμμα και να εξαλειφθεί αυτή η εξάρτηση από το Ορμούζ θα ήταν, ακόμη και με τη σημερινή σημαντική παρουσία των παραγωγών LNG, η αστείρευτη πετρελαϊκή παραγωγή της Ρωσίας.
Ο Πούτιν εισέρχεται πλέον, το διαπιστώνει και η Ευρώπη και αρχίζει να μεταβάλει εν μέρει τη ρητορεία της, ως ο Convidado de Piedra (ο δυσοίωνος πέτρινος προσκεκλημένος Κομεντατόρε στον Ντον Τζοβάνι). Εάν παραταθεί η κρίση στον Περσικό Κόλπο και εισέλθουμε σε μια χρόνια πολεμική κατάσταση με ένα παγκόσμιο κενό στην κίνηση του πετρελαίου από τα Στενά -που σήμερα υπολογίζεται στο 7% κι εάν βγάλουμε το ποσοστό που προορίζεται για την Κίνα πλέον το έλλειμμα στις ανταλλαγές και την παγκόσμια παραγωγή υδρογονανθράκων και παραγώγων είναι της τάξης του 4%- τότε η Ρωσία θα μπορούσε στην πράξη, με την προϋπόθεση ότι θα λυθούν οι διαφορές με αυτήν κι προβεί σε άμεση αύξηση των εξορύξεών της μέσα σε διάστημα έξι μηνών έως ενός έτους, να φτάσει χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα στην εξόρυξη 15 εκατ. βαρελιών ημερησίως, τα οποία θα αναπλήρωναν πλήρως τα 4 εκατ. βαρέλια που θα έλειπαν. Για το αέριο και τα προϊόντα που προέρχονται από υδρογονάνθρακες, η κατάσταση θα ήταν ακόμη πιο ευνοϊκή. Επιπλέον, για ακόμα 1-1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, θα υπήρχε και το δυνητικό εξορυκτικό απόθεμα που θα μπορούσαν να προσφέρουν συνδυαστικά η Βραζιλία, η Νιγηρία, το Μεξικό και ο Καναδάς (για παράδειγμα, οι διάσημες και δαπανηρές πισσώδεις άμμοι της Αλμπέρτα στον Καναδά).
Οι συνολικοί αριθμοί, αντιθέτως, δείχνουν ότι οι ΗΠΑ είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου για ποσά που κυμαίνονται από 1,5 έως 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (ακόμη και το 2025). Και εδώ, το ετήσιο μέσο δεδομένο δεν αναιρεί το γεγονός ότι για μερικές εβδομάδες, λόγω διαφόρων συγκυριακών επεισοδίων, μπορεί να υπάρξουν ροές καθαρών εξαγωγών, κυρίως λόγω της παρουσίας σημαντικών όγκων ισοδύναμων βαρελιών από LNG τα τελευταία δύο χρόνια. Όμως κι αυτές οι εβδομαδιαίες τιμές πρέπει να επανερμηνεύονται υπό το φως των ετήσιων δεδομένων.
Παρά τα τραμπικά σενάρια για την επάρκεια, το μείγμα του «τι πραγματικά υπάρχει στις σημερινές ροές» πετρελαίου και του τι θα υπάρξει στα επόμενα δύο ή τρία χρόνια είναι πραγματικά λεπτό. Κι εκεί θα αποδειχθεί η πραγματική ευρωστία των ΗΠΑ να ανταπεξέλθουν ενεργειακά και οικονομικά (δεδομένου ότι ο πόλεμος διογκώνει και το δυσθεώρητο χρέος τους) στο μέλλον και θα αντέξουν τους πολιτικούς (και προσωπικούς χρηματιστηριακούς) ακροβατισμούς του Τραμπ και του λόμπι που εκπροσωπεί.
