Η γαλλική επιτροπή προστασίας προσωπικών δεδομένων (CNIL) επέβαλε την Τετάρτη 28/7, στην αγροτοχημική εταιρεία Monsanto (έχει εξαγοραστεί από τον όμιλο Bayer) πρόστιμο 400.000 ευρώ διότι φακέλωνε παράνομα δημόσιες προσωπικότητες, δημοσιογράφους και ακτιβιστές με σκοπό να επηρεάσει τον δημόσιο διάλογο σχετικά με το αμφιλεγόμενο ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη.
Η ανεξάρτητη αρχή, κατόπιν επτά προσφυγών (συμπεριλαμβανομένων της εφημερίδας Le Monde, του δικτύου France Télévisions, του Radio France, της εφημερίδας Le Parisien και του Γαλλικού Πρακτορείου) αποφάσισε πως η εταιρεία παρέβη την υποχρέωσή της να ενημερώσει τα πρόσωπα που είχαν καταχωριστεί σε καταλόγους για την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων, που αποκαλύφθηκε από ΜΜΕ τον Μάιο του 2019.
Σύμφωνα με την έρευνα της αρχής, ο φάκελος περιείχε τα ονόματα “200 και πλέον προσωπικοτήτων”, με “βαθμολογία από το 1 ως το 5” που επέτρεπε να “εκτιμάται η επιρροή τους, η αξιοπιστία τους και η υποστήριξή τους στην εταιρεία Monsanto για διάφορα ζητήματα, όπως τα ζιζανιοκτόνα ή οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί”.
Η υπόθεση, την οποία αποκάλυψαν η Μοντ και το τηλεοπτικό δίκτυο France 2, επεκτάθηκε γρήγορα σε όλη την Ευρώπη. Κατάλογοι προσωπικοτήτων (πολιτικών, επιστημόνων, δημοσιογράφων) καταρτίζοντας επίσης σε άλλες τουλάχιστον έξι χώρες (Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο) και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Συνολικά, στους καταλόγους περιέχονταν 1.500 πρόσωπα.
Στη διάρκεια της διαδικασίας, η CNIL “υποβάθμισε σημαντικά την αρχική βαρύτητα των κατηγοριών σε βάρος της Monsanto”, ήταν η αντίδραση της Μπάγερ σε γραπτή ανακοίνωσή της που εστάλη στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Η Μονσάντο ήταν “υπεύθυνη για την επεξεργασία των δεδομένων” που είχε αναλάβει για λογαριασμό της η εταιρεία Fleishman-Hillard, που δραστηριοποιείται στα πεδία των δημοσίων σχέσεων, της επικοινωνίας και του lobbying.
Ο όμιλος Μπάγερ, που διαβεβαιώνει ότι οι κατάλογοι έπαψαν να χρησιμοποιούνται μετά την ανανέωση για πέντε χρόνια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της άδειας της γλυφοσάτης το 2017, εξετάζει το ενδεχόμενο να προσφύγει στο γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας.
“Η δημιουργία καταλόγων επαφών από εκπροσώπους συμφερόντων (…) δεν είναι καθαυτό παράνομη”, διευκρίνισε η CNIL. Ωστόσο, στους καταλόγους δεν πρέπει να περιλαμβάνονται παρά μόνο “πρόσωπα που θα το ανέμεναν λογικά εξαιτίας της διασημότητάς τους ή της δραστηριότητάς τους”. Επιπλέον, τα δεδομένα που περιέχονται στους φακέλους “πρέπει να συλλέγονται νόμιμα και τα πρόσωπα πρέπει να ενημερώνονται για την ύπαρξη των καταλόγων, ώστε να μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους, ειδικά το δικαίωμα εναντίωσης”, πρόσθεσε.
Χαρακτήρισε “θεμελιώδες δικαίωμα” αυτό της ενημέρωσης, καθώς από αυτό εξαρτάται η άσκηση “άλλων δικαιωμάτων”, δηλαδή της πρόσβασης στους καταλόγους, της εναντίωσης, της διαγραφής. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών “εμποδιζόταν για αρκετά χρόνια”, επέμεινε η CNIL.
Μετά το σκάνδαλο, η Μπάγερ, ιδιοκτήτρια της αμερικανικής Μονσάντο από το 2018, ζήτησε συγγνώμη και ανέστειλε “μέχρι νεοτέρας” τη συνεργασία της με τη Fleishman-Hillard, θυγατρική του γιγαντιαίου ομίλου Omnicom.
Τον Μάιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε πράσινο φως ώστε η γαλλική κυβέρνηση να προσφέρει φοροαπαλλαγές σε αγρότες που αποφασίζουν να μη χρησιμοποιούν ζιζανιοκτόνα με βάση τη γλυφοσάτη.
Στις ΗΠΑ, η Μπάγερ υπέγραψε τον Ιούνιο του 2020 συμφωνία 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων για να μπουν στο αρχείο περίπου 125.000 αγωγές εναντίον του γνωστότερου ζιζανιοκτόνου της, του αμφιλεγόμενου Roundup, ωστόσο η συμφωνία εν μέρει καταρρίφθηκε τον Μάιο από την αμερικανική δικαιοσύνη.
Η ένοχη γλυφοσάτη
Η Bayer αγόρασε την Monsanto πριν από δύο χρόνια έναντι 63 δισεκατομμυρίων δολαρίων και από την πρώτη στιγμή κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις αγωγές για το Roundup.
Η πρώτη σχετική υπόθεση εκδικάστηκε στην Καλιφόρνια τον Αύγουστο του 2018 και έκλεισε με την καταβολή σημαντικής αποζημίωσης από πλευράς της Bayer στους ενάγοντες. Το βασικό επιχείρημα τότε, όπως και σε όλες τις υποθέσεις που σχετίζονται με το Roundup, είναι ότι η γλυφοσάτη ευθύνεται για την εμφάνιση λεμφώματος non-Hodgkin και άλλους καρκίνους.
Η γλυφοσάτη χρησιμοποιείται ως δραστικό συστατικό για την παραγωγή πολλών ζιζανιοκτόνων, παρότι η επιστήμη δεν έχει αποφανθεί οριστικά για το αν είναι επικίνδυνη ή όχι για τον άνθρωπο. Σε κάποιες χώρες η χρήση σκευασμάτων που την περιέχουν έχει απαγορευτεί, σε κάποιες άλλες η κυκλοφορία τους επιτρέπεται.
Η Bayer επιμένει ότι η γλυφοσάτη δεν είναι καρκινογόνα ουσία. Στο ίδιο συμπέρασμα έχει καταλήξει και το Γραφείο Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ.
Πέρα από τις αποζημιώσεις του Roundup που έχει ως βάση την γλυφοσάτη, η Bayer καλείται να πληρώσει 820 εκατομμύρια δολάρια προκειμένου να κλείσουν υποθέσεις που σχετίζονται με τη μόλυνση υδάτων από τη χρήση πολυχλωριωμένων διφαινυλίων (PCB), η χρήση των οποίων έχει απαγορευτεί. Άλλα 400 εκατομμύρια δολάρια θα διακανονίσουν αγωγές που σχετίζοντα με τη χρήση ζιζανιοκτόνων με βάση τη δικάμβα, που επίσης έχει απαγορευτεί στις ΗΠΑ.
