Την τελευταία στιγμή η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επέστρεφε από την Ουρουγουάη, όπου εν χορδαίς και οργάνοις ολοκλήρωσε την οικονομική συμφωνία με τις πέντε νοτιοαμερικανικές χώρες της ομάδας Mercosur. Αποφάσισε μάλιστα, να μη σταματήσει στο Παρίσι για να παραβρεθεί στην υπέρλαμπρη εκδήλωση για την ανακαίνιση του καθεδρικού της Παναγίας των Παρισίων, μετά την καταστροφική πυρκαγιά. Όμως γιατί η πρόεδρος της Κομισιόν να μην επιστέψει αυτό το μεγάλο επίτευγμα της προηγούμενης και της δεύτερης θητείας της με την παρουσία της σε μία τέτοια λαμπρή εκδήλωση -όπως αρχικά και η ίδια σχεδίαζε; Απλώς γιατί η ατμόσφαιρα στο Παρίσι και η υποδοχή που μάλλον θα της επιδαψίλευε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κάθε άλλο παρά θερμή θα ήταν.
Και τούτο γιατί η γαλλική κυβέρνηση, πολύ περισσότερο η ακροδεξιά αντιπολίτευση, ούτε να ακούσει δεν ήθελε για τη συμφωνία. Ιδίως δε, όταν η εν λόγω αντίθεση αποτελούσε ένα από τα διακυβεύματα για το εάν ο Εθνικός Συναγερμός, το κόμμα της Λεπέν, θα αποφάσισε να ψηφίσει την πρόταση μομφής κατά της δοτής κυβέρνησης του Μισέλ Μπαρνιέ. Παρόλο που τα επίσημα στοιχεία δείχνουν θετικό ισοζύγιο για την ίδια τη Γαλλία εάν επιτευχθεί η συμφωνία με το Mercosur. Η Realpolitik όμως του αδύναμου πολιτικά Μακρόν στο εσωτερικό του, ιδίως απέναντι στη Μαρίν Λεπέν και οι διαδηλώσεις των Γάλλων αγροτών, τον παρασύρουν στον ρόλο του κύριου ανταγωνιστή της βασικής πολιτικής της Ε.Ε..
Ούτως, η άλλως η Γαλλία δεν ήταν μόνη της. Η κατάργηση των δασμών στα προϊόντα από και προς τη Λατινική Αμερική, που αυτομάτως θα δημιουργήσει μία τεράστια αγορά πάνω από 700 εκατ. δυνητικών καταναλωτών, προκαλεί αντικρουόμενα συναισθήματα, εάν όχι έναν εμφύλιο πόλεμο μέσα στις Βρυξέλλες. Γιατί την ευφορία με την οποία αναμένεται η υπογραφή της συμφωνίας στα λατινοαμερικανικά κράτη (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Βολιβία), δεν τη μοιράζονται απόλυτα κάποιες από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Με πρωτεργάτη τη Γαλλία, τόσο οι κυβερνήσεις της Πολωνίας, η Αυστρία και η Ολλανδία, αλλά και τελευταίως -πλην όμως όχι έσχατη προστέθηκε και η Ιταλία-έχουν συστήσει εντός της Ε.Ε. μία ομάδα δυσαρεστημένων.
Στον αντίποδα η Γερμανία, η οποία βλέπει στη Λατινική Αμερική μία διέξοδο στη δοκιμαζόμενη βιομηχανία της και την καταρρακωμένη ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της. Το ίδιο κι η Ισπανία, της οποίας τα αγροτικά προϊόντα -ιδίως το λάδι κι οι ελιές- είχαν πληγεί ιδιαίτερα κατά τον πόλεμο των δασμών που είχε επιβάλλει στην πρώτη του θητεία ο Ντόναλντ Τραμπ. Ακριβώς, με την ίδια Δαμόκλειο σπάθη του οικονομικού και εμπορικού πολέμου που προοιωνίζεται η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο να επικρέμαται και πάλι πάνω από τις ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδιαίτερα δε την καταρρακωμένη Γερμανία , η «έξοδος» προς τη Λατινική Αμερική αντιμετωπίζεται ως ένα από μηχανής Ελντοράντο.
Κι έτσι η συμφωνία, που μολονότι σχεδιαζόταν από καιρό, αλλά πάντοτε προσέκρουε σε αντιρρήσεις, είναι ιδιαίτερα επίζηλη για πολλές χώρες που τα προϊόντα τους, λόγω των κυρώσεων απέναντι στη Ρωσία ή της οικονομικής αντιπαράθεσης και του ανταγωνισμού με την Κίνα, δεν έβρισκαν εξαγωγικό χώρο. Τομείς όπως αυτοκινητοβιομηχανία και η βιοτεχνία, η υφαντουργία, οι εταιρείες που χρησιμοποιούν τα ορυκτά που διαθέτει άφθονα η Λ. Αμερική, βρίσκουν στη συμφωνία-ιδίως με την κατάσταση που έχει φέρει την Αργεντινή ο ακροδεξιός Μιλέι- μία σχεδόν νεο-ιμπεριαλιστική επέκταση. Αλλά και η οινοποιία και τα τυροκομικά ή άλλα τυποποιημένα προϊόντα και αγαθά πολυτελείας, προσβλέπουν στο άνοιγμα αυτής της μεγάλης αγοράς. Ιδίως όταν χώρες όπως η Βραζιλία ή η Αργεντινή συγκαταλέγονται ανάμεσα στις αναδυόμενες οικονομίες -με την πρώτη να αποτελεί επιπλέον κι ιδρυτικό μέλος των Brics. Βέβαια, για τις κορυφαίες γαλλικές επιχειρήσεις, όπως είναι η οινοποιεία, τα τυριά, τα ‘λουξ’ προϊόντα κλπ, η οικονομική κατάσταση στη Λατινική Αμερική -έτσι όπως φτωχοποιεί με γρήγορους ρυθμούς την Αργεντινή ο Μιλέι, όταν οι Λούλα κι Αντάντζι στη Βραζιλία περιορίζουν τις δαπάνες στον προϋπολογισμό κλπ, δεν βλέπω σε ποιούς θα απευθύνονται πέρα από τους προνομιούχους…
Βέβαια, από καιρό, μεγάλοι γαλλικοί όμιλοι super market, όπως το Carrefour, ιδίως με τις θυγατρικές του Dia (ισπανική) και Auchan ήδη έχουν διεισδύσει σε αυτές τις χώρες, είτε εξαγωγικά, είτε τυποποιώντας προϊόντα τους (ιδίως χυμούς, γάλα, κρέας κι αλλαντικά) για να τα επανεισάγουν στην Ευρώπη. Όμως μέχρι εκεί.
Γιατί, μολονότι η Γαλλία ενθουσιάζεται για τις εξαγωγές, όταν η συζήτηση γυρνά στις εισαγωγές, το κλίμα αλλάζει. Η γαλλική οικονομία, στην οποία ο αγροτικός και ζωοτροφικός τομέας και οι εξαγωγές του αποτελούν ένα από τα ζωτικά γάγγλια, ανησυχεί ιδιαίτερα για τον αθέμιτο ανταγωνισμό των φθηνότερων λατινοαμερικανικών προϊόντων. Η σόγια, τα βοοειδή, χοιρινά και πουλερικά, το μέλι και μία σειρά από άλλα προϊόντα, που αναμένεται να εισρεύσουν με ανταγωνιστικότερες τιμές από τις χώρες του Mercosur, λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής, τα χαμηλότερα στάνταρ και τα φθηνά εργατικά χέρια.
Ο ανταγωνισμός αυτός γίνεται αισθητά στον γαλλικό αγροτικό κόσμο ως κόκκινο πανί. Κάτι που προσθέτει πίεση στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος ήδη έχει εκφράσει την αντίθεσή του στα επίσημα fora και την έχει διαδώσει urbi et orbi μέσω του «Χ». Επιπλέον, ο αγροτικός πληθυσμός έχει δείξει πως μετατοπίζεται άρδην προς την ακροδεξιά (κάτι που φάνηκε στις εκλογές), η Μαρίν Λεπέν το έχει εκμεταλλευθεί αρκούντως διατρανώνοντας την αντίθεσή της στον αθέμιτο ανταγωνισμό του Mercosur, γεγονός που προσθέτει πίεση στον Μακρόν. Ο οποίος πριν την πτώση της κυβέρνησης Μπαρνιέ, θέλοντας να προσεταιρισθεί τη Λεπέν στην Εθνοσυνέλευση για να περάσει τον προϋπολογισμό, διατράνωνε την αρνητική θέση της Γαλλίας.
Ο Μακρόν, για τους δικούς του πολιτικούς λόγους, έχει αρχίσει να επαναλαμβάνει ένα προς ένα τα επιχειρήματα που η ακροδεξιά επιστρατεύει ενάντια στη συμφωνία με τη Mercosur. Που όλως τυχαίως επαναλαμβάνουν χώρες, όπως η Πολωνία, η Αυστρία, η Ολλανδία, με μεγάλη επιρροή της ακροδεξιάς κι αυτές στην πολιτική ζωή τους. Τις τελευταίες ημέρες, παρά την αρχική θέση της και μόλο που η Τζόρτζα Μελόνι είναι όχι μόνο ομογάλακτη, αλλά κι επιδιώκει σύσφιξη των οικονομικών σχέσεων με τον Αργεντινό ακροδεξιό πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι και η νεοφασιστική κυβέρνηση της Ιταλίας έχει αρχίσει να αμφισβητεί τη συμφωνία.
Πρώτος πρώτος, ο ομοϊδεάτης της Μελόνι, υπουργός Γεωργίας Φραντσέσκο -ως υπέρμαχος του Made in Italy- που διαφωνεί κάθετα απέναντι στην προοπτική να δει προϊόντα σε πιο ανταγωνιστικές τιμές από την Αργεντινή να πλημμυρίζουν την αγορά της χώρας του ή του ζωτικού χώρου των εξαγωγών της. Εξάλλου, το 60% των Αργεντίνων είναι ιταλικής καταγωγής με διατροφικές κλπ συνήθειες ομοειδείς με της γενέτειρας των προγόνων τους. Αμφιβολίες κι εφεκτικότητα εκφράζει ακόμη κι ο ΥΠΕΞ της Αντόνιο Ταγιάνι, μολονότι η Forza Italia είναι προσανατολισμένη στις Βρυξέλλες. Στην Ιταλία, οι μεγάλες συνδικαλιστικές ενώσεις των αγροτών και διατροφικών προϊόντων έχουν ταχθεί συλλήβδην ενάντια στη συμφωνία με το Mercosur στην υπάρχουσα μορφή της.
Αντιρρήσεις λοιπόν από τη Γαλλία και τις άλλες χώρες, όπου η ακροδεξιά παίζει έναν ενισχυμένο ρόλο θεματοφύλακα των θέσεων εργασίας και των προϊόντων των γηγενών πολιτών με το αμόλυντο αίμα. Μόνο που η επίθεση τους επιδιώκει ν’ αντλήσει νομιμότητα από επιχειρήματα που είναι ολωσδιόλου ξένα με τη συνήθη ρητορεία της ακροδεξιάς. Για να μη φανεί ο ρατσισμός τους, τόσο η Λεπέν κι ο δελφίνος της Ζορντάν Μπαρντελά, όσο κι οι νεοφασίστες της Ιταλίας, οι ακροδεξιοί στην Ολλανδία κι Αυστρία, οι ξενοφοβικοί Πολωνοί, όλοι τους αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πολέμιοι της αγρανάπαυσης και της προστασίας της καλλιεργούμενης γής κλπ, ανασύρουν το επιχείρημα της κακής πρακτικής στην παραγωγή. Μολονότι καυτηριάζουν τις απαγορεύσεις από την Ε.Ε. ορισμένων φυτοφαρμάκων, υποστηρίζουν πως στις καλλιέργειές τους οι χώρες του Mercosur χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα κι εντομοκτόνα των οποίων το 75% απαγορεύονται στην Ε.Ε.. Ή τα βοοειδή από τη Βραζιλία δεν είναι βέβαιο ότι δεν θα περιέχουν ορμόνες που η Ε.Ε. έχει απαγορεύσει για τους δικούς τους ζωοπαραγωγούς. Κι επιπλέον, τονίζουν οι ιδιαίτερα θιγόμενοι Γάλλοι αγρότες κι ακροδεξιοί, πολλά ανταγωνιστικά προϊόντα -η σόγια, η ζάχαρη- παράγονται σε εκτάσεις που προέκυψαν από την αποψίλωση των τροπικών δασών! Οι αρνητές της κλιματικής κρίσης κόπτονται αίφνης για την επίδραση της αποψίλωσης δασών στο κλίμα!
Ιδού γιατί, η φον ντερ Λάιεν απέφυγε τη λάμψη της Νοτρ Νταμ και τη Γαλλία. Η ακροδεξιά, της οποίας την καυτή ανάσα που κι η ίδια νοιώθει στον ώμο της μέσα στην ηγεσία της Ε.Ε. και το Ευρωκοινοβούλιο, πλέον καθοδηγεί τις αποφάσεις της γαλλικής πολιτικής κι επηρεάζουν και τη δική της διακυβέρνηση. Τα σχέδιά της για απεξάρτηση από την Κίνα αναμένεται να παραμείνουν ακόμη στο πεδίο των ευσεβών πόθων. Όσο κι εάν από πλευράς Ε.Ε. σχεδιάζονται επεκτάσεις σχετικών συμφωνιών και προς τη Νότια Κορέα και τον Ινδο-Ειρηνικό, οι οποίες όμως απαιτούν ακόμη πολύ χρόνο. Τον οποίο χρόνο δεν έχουν, ούτε η Ε.Ε., αλλά ούτε κι η οικονομικοί-βιομηχανικοί κύκλοι της, μιας κι έχουν άμεσα μπροστά τους να αντιμετωπίσουν και την αστάθεια και απροσδιοριστία στη Γαλλία και τη Γερμανία, που απειλεί την κερδοφορία τους.
