Δύο χρόνια από το μοιραίο βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023, όπου έχασαν τη ζωή τους 57 άνθρωποι μετά από σύγκρουση επιβατικής και εμπορικής αμαξοστοιχίας στο ύψος των Τεμπών και ενόψει των απεργιακών διαδηλώσεων που αναμένεται να ξεπεράσουν κάθε προηγούμενο σε συμμετοχή, το Κοσμοδρόμιο ήρθε σε επαφή με τον Βασίλη.
Ο Βασίλης, κάτοικος Θεσσαλονίκης και εργαζόμενος ως διανομέας, ο οποίος επέστρεφε από την Αθήνα με την επιβατική αμαξοστοιχία που εκτροχιάστηκε μας έδωσε φωτογραφίες που τράβηξε με το κινητό του από τις πρώτες στιγμές της σύγκρουσης των δύο τρένων. Ενώ μας περιέγραψε όσα συνέβησαν εκείνες τις ώρες, όσα (δεν) ακολούθησαν και μας κατέθεσε την άποψή του για το εν εξελίξει κίνημα αλλά και για το ποια θα μπορούσε να είναι η υλική αποτύπωση του αιτήματος για «Δικαιοσύνη».
Βασίλη σε ευχαριστούμε πολύ που θέλησες να μοιραστείς μαζί μας όσα έζησες εκείνη την ημέρα. Τι θυμάσαι λοιπόν από όσα συνέβησαν το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023;
Θα πάρω τα πράγματα από την αρχή, από την Αθήνα. Ήταν μετά την Καθαρά Δευτέρα οπότε το τρένο ήταν γεμάτο, όπως ξέρουμε, κυρίως από νέο κόσμο που γυρνούσε από τις διακοπές του τριημέρου, κυρίως φοιτητές δηλαδή. Εγώ καθόμουν στο έκτο βαγόνι, στο προτελευταίο δηλαδή. Κάτι που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι εκείνη τη μέρα ότι υπήρχαν και άλλα προβλήματα. Στη Λάρισα είχαμε μια καθυστέρηση γιατί είχαν πέσει κάποια καλώδια στις γραμμές. Οπότε υπήρξε μια αναστάτωση και μία καθυστέρηση στη Λάρισα. Νομίζω γύρω στο μισάωρο. Κάτι που θυμάμαι και το οποίο αργότερα το συνδύασα μέσα στο μυαλό μου, είναι το ότι αφού ξεκινήσαμε από τη Λάρισα περνούσε δίπλα μου ο ελεγκτής και ακούσαμε από τον ασύρματο, τον διάλογο μεταξύ δύο συναδέλφων του με τον έναν να αναφέρει χαρακτηριστικά πως «τα φωτόσημα μέχρι τον Πλαταμώνα είναι κόκκινα, αλλά προχωρήστε κανονικά».
Η σύγκρουση όπως είναι γνωστό, έγινε στον Ευαγγελισμό κοντά στα Τέμπη. Αυτό δεν απέχει και πάρα πολύ από τη Λάρισα. Καθόμουν σε μία θέση που ήταν ανάποδα προς τη φορά του τρένου οπότε δεν πετάχτηκα προς τα εμπρός, αλλά κατάλαβα το πόσο δυνατή ήταν η σύγκρουση.
Δίπλα μου ήταν μία κοπέλα την οποία δεν γνώριζα. Μετά τη σύγκρουση κοίταξα ενστικτωδώς έξω από το παράθυρο και είδα ότι το βαγόνι είχε πάρει κλίση, παρόλα αυτά δεν εκτροχιάστηκε. Επικράτησε πανικός. Μετά από ένα περίπου λεπτό, με τους καπνούς να φτάνουν και στο δικό μας το βαγόνι σηκωθήκαμε για να βγούμε από αυτό. Ευτυχώς το κουμπί λειτούργησε, επειδή το βαγόνι είχε γείρει, υπήρξε μία υψομετρική διαφορά ενός περίπου μέτρου από το έδαφος, οπότε βοηθήσαμε τους μεγαλύτερους και όσους δεν μπορούσαν να κατέβουν.
Σε εκείνο το χρονικό σημείο συνειδητοποιήσαμε και το μέγεθος αυτού που είχε συμβεί. Ακουγόταν φωνές, κραυγές, είδαμε τα εκτροχιασμένα βαγόνια και τους πυκνούς καπνούς. Αυτό ήταν ένα πολύ δύσκολο κομμάτι. Κινηθήκαμε αρχικά προς τα πίσω, προς το έβδομο βαγόνι που ένα μέρος του ήταν ακόμα μέσα στο τούνελ. Διασχίζοντας το τούνελ ανεβήκαμε έναν δρόμο και σταθήκαμε στον παράδρομο που περνάει δίπλα από το σημείο της σύγκρουσης.
Περίπου 15 λεπτά μετά τη σύγκρουση ήρθε και το πρώτο περιπολικό. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι ο αστυνομικός με ρώτησε «Τι έχει γίνει εδώ;» και του απάντησα «Ό,τι βλέπεις». Μου ζήτησε να πάρω τηλέφωνο το 100 και να πω πως ο ίδιος (μου έδωσε το επίθετό του) ζητάει να στείλουν «ό,τι έχουν». Ήταν και ο ίδιος, όπως είναι λογικό, πανικοβλημένος.
Από τον παράδρομο αντιληφθήκαμε πιο καθαρά την έκταση της πυρκαγιάς καθώς και το γεγονός ότι υπήρξε σύγκρουση με άλλο τρένο. Νωρίτερα δεν είχαμε την εικόνα αυτή, νομίζαμε ότι χτυπήσαμε με κάτι άλλο που υπήρχε πάνω στις γραμμές καθώς κατεβήκαμε από την αντίθετη πλευρά από αυτήν που εκτροχιάστηκαν τα βαγόνια.
Μένοντας στον παράδρομο, έχει χαραχθεί στη μνήμη μου το πρόσωπο των πρώτων πυροσβεστών και των διασωστών που έφτασαν κάποια ώρα αργότερα. Έβγαιναν από τα βαγόνια και φαινόταν στα μάτια τους ότι είχαν αντικρύσει κάτι τρομακτικό. Η κατάσταση ήταν τέτοια που άνθρωποι με σπασμένα άκρα έμεναν, όπως είναι φυσιολογικό, σε δεύτερη μοίρα καθώς το ΕΚΑΒ έδινε προτεραιότητα σε πιο βαριά περιστατικά. Θυμάμαι μία κοπέλα να μου λέει πως δεν μπορεί να δει και πως κάτι έχει πέσει στα μάτια της.
Καθίσατε ώρα στον παράδρομο που αναφέρεις;
Καθίσαμε κάποιες ώρες σε εκείνο το σημείο, ύστερα ήρθαν λεωφορεία τα οποία μας μετέφεραν στον σταθμό του ΟΣΕ στη Θεσσαλονίκη. Και εκεί ήταν επίσης πολύ δύσκολες οι στιγμές καθώς συγγενείς των επιβατών είχαν μαζευτεί στον σταθμό αναμένοντας να δουν το πρόσωπο του συγγενή τους χωρίς να έχουν κάποια επίσημη ενημέρωση, ενώ μου είχε κάνει αρνητική εντύπωση ότι οι δεκάδες κάμερες από κανάλια που είχαν στηθεί έδειξαν ασέβεια, κατά την άποψή μου, στο βαρύ κλίμα που επικρατούσε.
Βασίλη, θες να μας μιλήσεις για το επόμενο διάστημα; Ήρθε σε οποιαδήποτε επαφή μαζί σου η εταιρεία, η αστυνομία ή κάποια ανακριτική αρχή;
Όχι, δεν έχει υπάρξει ακόμα και σήμερα καμία αναζήτησή μου, είτε από την εταιρεία είτε από την αστυνομία. Η μόνη επικοινωνία που υπήρξε ήταν μετά από κάποιες ημέρες όταν επικοινώνησαν μαζί μου από το υπουργείο Υγείας για ψυχολογική υποστήριξη, άμα ήθελα να κάνω κάποιες συνεδρίες. Κάτι που δεν επέλεξα, γιατί αφενός δεν ένιωθα έτοιμος ακόμα για να περάσω μία τέτοια διαδικασία, αφετέρου δεν ένοιωθα ότι εμπιστευόμουν και πολύ την όλη διαδικασία. Εκ των υστέρων και από ό,τι έχω διαβάσει γίνανε εντελώς για τα μάτια του κόσμου όλες αυτές οι κινήσεις καθώς κόσμος που παρακολούθησε αυτές τις συνεδρίες συναντούσε μέχρι και διαφορετικούς ψυχιάτρους και ψυχολόγους, κάτι που δεν λειτουργεί.
Άρα το Υπουργείο Υγείας από κάπου σε βρήκε. Δεν ήταν άγνωστο το ποιοι ήταν οι επιβάτες έτσι ώστε να καταθέσουν για όσα είδαν να συμβαίνουν μπροστά στα μάτια τους.
Βρήκαν τον αριθμό μου, ναι. Δεν ξέρω αν ισχύει για όλους αυτό. Εγώ είχα κλείσει ηλεκτρονικά το εισιτήριό μου, δεν ξέρω αν είχαν πρόσβαση στα ονόματα της λίστας επιβατών που είχαν κλείσει από τον γκισέ. Ούτε η αστυνομία όμως, ούτε κάποια δικαστική υπηρεσία, ούτε η εταιρεία επικοινώνησε μαζί μου έκτοτε.
Σε σχέση με τη λίστα επιβατών θέλω να αναφέρω και το εξής. Στο τρένο υπήρχε και σημαντικός αριθμός μεταναστών, κάτι που είχα καταλάβει και από την αρχή του ταξιδιού και το οποίο αντιλήφθηκα εκ νέου στη Λάρισα. Στο βαγόνι μου δεν υπήρχαν καθόλου, αλλά επειδή στη Λάρισα όπως προανέφερα πήγα ως το κυλικείο, είδα και από τον σταθμό της Λάρισας να επιβιβάζονται μετανάστες. Και είναι κάτι που σκεφτόμουν έντονα, ακόμα και σε επίπεδο διαδικασίας, το ότι δεν είναι απίθανο, όπως συνέβη με άλλους επιβάτες, να έχουν υπάρξει θύματα τα οποία δεν έχει αναζητήσει κανείς και από τα σώματα των οποίων δεν έμεινε τίποτα.
Βασίλη, ακούγεται διαρκώς ο όρος «συγκάλυψη». Θες να μας πεις τη δική σου άποψη γύρω από τη συζήτηση αυτή; Υπάρχει συγκάλυψη και αν ναι, τι είναι αυτό που συγκαλύπτεται;
Εγώ θεωρώ ότι υπάρχει συγκάλυψη. Και δεν το εννοώ μόνο γύρω από το αν υπήρχε λαθραίο φορτίο ή καύσιμα που προκάλεσαν την έκρηξη. Αυτό είναι ένα κομμάτι μόνο της όλης κουβέντας. Συγκάλυψη συνιστά συνολικά ο κυβερνητικός χειρισμός αυτά τα δύο χρόνια και αφορά τις πολιτικές και τις ποινικές ευθύνες που οδήγησαν στο ίδιο το δυστύχημα. Η κυβέρνηση χειρίζεται το θέμα με πολύ μεγάλο θράσος. Δεν βγάλανε, ας πούμε ούτε ένα εξιλαστήριο θύμα όπως ίσως περίμενε πολύς κόσμος. Μέχρι τέλους είναι εριστικοί απέναντι στη κοινωνία, απέναντι στους συγγενείς. Είδαμε τον Καραμανλή να λέει ότι «είναι ντροπή μας αυτά που λέμε», να βγαίνει ο Βορίδης να μας κουνάει το δάχτυλο. Ο Γεωργιάδης παρουσιάζεται κάθε μέρα και σε ένα άλλο πάνελ και μας κουνάει και αυτός το δάχτυλο και μας λέει ότι αν πέσει η κυβέρνηση θα επέλθει το χάος.
Κανείς τους όμως δεν έχει μιλήσει για τις ευθύνες που υπάρχουν με τη Σύμβαση 717 που δεν έχει υπογραφεί, με την αποψίλωση του προσωπικού του ΟΣΕ εξαιτίας των μνημονιακών υποχρεώσεων της χώρας, τον τεμαχισμό του ΟΣΕ, την ιδιωτικοποίησή του, τα ανύπαρκτα μέτρα ασφαλείας.
Προφανώς εδώ δεν θέλω να αποδώσω ευθύνες σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο και ότι ήταν ατομική ευθύνη του σταθμάρχη, αλλά ακόμα και το πώς βρισκόταν αυτός ο άνθρωπος σε αυτή θέση μας δείχνει λίγο τις πελατειακές σχέσεις που έχει το κράτος με δικούς του ανθρώπους, πως αυτές ξεπληρώνονται.
Επαναλαμβάνω πως το κομμάτι «ξυλόλιο» και η πιθανότητα ύπαρξης λαθραίων καυσίμων όντως αποτελούν ένα μόνο κομμάτι αυτού που λέμε συγκάλυψη. Αυτό είναι ένα πολύ πιθανό σενάριο από το οποίο να προκύπτει ο θάνατος ενός σημαντικού αριθμού ανθρώπων. Και σε περίπτωση που αυτό ισχύει, ναι, μετά πρέπει να αναζητήσει η δικαιοσύνη περεταίρω ευθύνες που πιθανώς να αγγίζουν επιχειρηματικούς και πολιτικούς κύκλους.
Συγκάλυψη είναι όμως και ο τρόπος που στέλεχος της κυβέρνησης έδινε εντολή σε εργαζόμενο του ΟΣΕ να μη συνεχίσει να μιλάει στους δημοσιογράφους όταν παραδέχτηκε ότι δεν υπάρχει σύστημα τηλεδιοίκησης, συγκάλυψη είναι και το ότι το ίδιο στέλεχος μίλησε ως επιβάτης λίγες ημέρες μετά το δυστύχημα στα κανάλια ως επιβάτης του τρένου, δηλώνοντας πως νιώθει ασφάλεια.
Ακόμα και αν δεν αποδειχθεί ποτέ το αν υπήρχε παράνομο φορτίο λαθραίων καυσίμων, υπάρχει μία συστηματική προσπάθεια από την κυβέρνηση να αφήσει την κουβέντα μόνο σε αυτό το επίπεδο, για να ξεχαστούν τα πρωτόκολλα ασφαλείας που δεν τηρήθηκαν ποτέ, για το ότι στην Ελλάδα του 21ου αιώνα δεν υπάρχει σύστημα τηλεδιοίκησης, για το ότι είναι συγκεκριμένες πολιτικές που εφαρμόστηκαν από συγκεκριμένες κυβερνήσεις και πολιτικά κόμματα που μετέτρεψαν και την ανάγκη μας για μετακίνηση σε μία αρένα όπου τα κέρδη βγαίνουν πάντα νικητές έχοντας απέναντί τους τις ζωές μας. Δεν λέω ότι επέλεξαν συνειδητά να σκοτώσουν κόσμο, αλλά ότι οι ζωές μας έχουν υποτιμηθεί σε τέτοιο βαθμό, που λογίζονται ως παράπλευρη απώλεια.
Προσωπικά θεωρώ ότι είναι πολύ πιθανό σενάριο να υπήρχε παράνομο φορτίο με λαθραία καύσιμα στο τρένο, και εκεί φαίνεται ότι καταλήγουν μία σειρά εμπειρογνωμόνων και επιστημόνων, αλλά η έννοια της συγκάλυψης αφορά ένα πολύ πιο ευρύ φάσμα των κυβερνητικών χειρισμών.
Άρα, για σένα είναι τα «κέρδη τους ή οι ζωές μας»;
Ναι αυτό ακριβώς. Αυτή η λογική διέλυσε τον ΟΣΕ, τον τεμάχισε, τον ιδιωτικοποίησε. Αυτή η λογική έκοψε δρομολόγια, αύξησε τις τιμές των εισιτηρίων, μείωσε τον αριθμό των εργαζομένων. Για αυτούς μετράει μόνο ό,τι τους αποφέρει κέρδη κι όλα αυτά μιλώντας για ένα μέσο που χρησιμοποιούσε κόσμος από φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Εν τέλει η ιδιωτικοποίηση έφερε τα ακόμα χειρότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται πως θα έλυνε. Τα ίδια ακριβώς συμβαίνουν στην Υγεία, στην Παιδεία και παντού τα τελευταία 15 χρόνια. Αυτό είναι οι ιδιωτικοποιήσεις: Κέρδη για το κεφάλαιο, υποβάθμιση των όρων ζωής μας.
Παλμό στον αγώνα φαίνεται ότι δίνει ο Σύλλογος συγγενών των θυμάτων. Πώς βλέπεις τη στάση και τη δράση του, θεωρείς ότι αυτή συμπληρώνεται ή δρα αντιπαραθετικά με τη δράση σωματείων, συλλογικοτήτων και κομμάτων αυτά τα 2 χρόνια;
Σχετικά με τον Σύλλογο, έχοντας συμμετάσχει σε κοινωνικούς αγώνες στο παρελθόν αλλά και έχοντας βιώσει το τραγικό αυτό γεγονός αντιλαμβάνομαι τη διακριτότητα του κάθε σχηματισμού που μιλάει για το έγκλημα που συντελέστηκε στα Τέμπη.
Ο Σύλλογος με τον επίμονο αγώνα του και έχοντας απέναντί του ολόκληρη την κυβέρνηση έχει καταφέρει να ανοίξει δρόμο για να μπορέσει ο λαός να διεκδικήσει δικαιοσύνη και δικαίωση για τους 57 νεκρούς των Τεμπών. Δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση αυτοί οι άνθρωποι να ανοίξουν την κουβέντα για τις ιδιωτικοποιήσεις που προανέφερα, για τα μνημόνια και τα αποτελέσματά τους τα οποία βιώνουμε ακόμα. Αυτή είναι δουλειά άλλων συλλογικών σχημάτων, συλλογικοτήτων και κομμάτων.
Ας πούμε, την πρώτη περίοδο μετά τα Τέμπη όταν αυτοί οι άνθρωποι ήταν ακόμη τσακισμένοι ψυχολογικά, ήταν τα εργατικά σωματεία και άλλοι μαζικοί φορείς που, χωρίς την κάλυψη της ΓΣΕΕ, είχαν οργανώσει μία μαζική απεργία στις 8 Μαρτίου του 2023 καταφέρνοντας να σπάσουν τις συνθήκες σιωπής και «εθνικού πένθους» που προσπαθούσε να επιβάλει η κυβέρνηση τότε. Μετά τη σκυτάλη την πήρε ο σύλλογος, και αυτή η εναλλαγή συνεχίζεται αλλά και συντονίζεται όλο και καλύτερα. Έτσι, όπως όλα δείχνουν, θα βρεθούμε μπροστά σε μία από τις μαζικότερες απεργίες και διαδηλώσεις της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας την Παρασκευή, 2 χρόνια μετά το δυστύχημα.
Ποια πιστεύεις εσύ ότι θα είναι η δικαίωση για τους 57 των Τεμπών;
Νομίζω ότι ένα πρώτο βήμα είναι να αποδοθούν ευθύνες σε πρόσωπα, σε υπεύθυνους, στους πολιτικούς τους προϊσταμένους. Σε δεύτερο όμως βαθμό, έρχεται αυτό που λέμε, να μη νιώθουμε τόσο ασήμαντοι μέσα σε αυτή τη ζωή, να μπει ένα φρένο στην υποβάθμιση των ζωών μας.
Ο κόσμος δεν αισθάνεται ασφάλεια έτσι ώστε να πάρει το τρένο, το να ξαναυπάρξει λοιπόν ένα πλαίσιο που ο κόσμος θα νιώσει ότι η ζωή του αξίζει περισσότερο από τα συμφέροντα μίας εταιρείας ή μίας πολιτικής καριέρας, είναι αυτό που θα είναι το επόμενο βήμα.
Ακούγεται από την κυβέρνηση ευθέως αλλά και μέσω των δικών της δημοσιογραφικών κύκλων πως οφείλουμε να αφήσουμε τη Δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της και να μη δέχεται πιέσεις. Από την άλλη έχουμε δει ότι η δικαιοσύνη από μόνη της αργεί. Δεν απαντάει σε σοβαρά ερωτήματα. Από το Σύλλογο Θυμάτων έχουν υπάρξει σοβαρές καταγγελίες ότι υπήρξαν στοιχεία που δεν μπήκαν μέσα στη δικογραφία. Βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν πολιτικές ευθύνες προς το παρόν. Ποια είναι η γνώμη σου για όλα αυτά;
Υπάρχει αυτό το αίσθημα ότι ο λαός δεν εμπιστεύεται την δικαιοσύνη όπως είναι σήμερα τουλάχιστον, πως οι σχέσεις της με την κυβέρνηση αλλά και το οικονομικό και πολιτικό σύστημα δεν είναι πραγματικά ανεξάρτητη. Αυτό δεν προκύπτει από το πουθενά και τα παραδείγματα δεν είναι και λίγα. Πιστεύω κι εγώ ότι η δικαιοσύνη θα αποδοθεί με τον λαό στους δρόμους. Ότι ο παράγοντας λαός στον δρόμο βοηθάει και δεν υποσκάπτει το έργο της απόδοσης της δικαιοσύνης.
Μόνο παραπάνω υποψίες μπορεί να γεννήσει ο φόβος της κυβέρνησης για τις διαδηλώσεις και η επιμονή της στην αναπαραγωγή αυτής της πολιτικής γραμμής επίθεσης σε όσους διεκδικούν ουσιαστική διερεύνηση των αιτιών που οδήγησαν στο δυστύχημα των Τεμπών.
Βλέπουμε ότι έχουν περάσει δύο χρόνια και βρισκόμαστε ακόμα στο αρχικό στάδιο της διαδικασίας. Δεν έχει προχωρήσει καθόλου. Αυτό από μόνο του δημιουργεί αίσθημα έλλειψης εμπιστοσύνης που σε συνδυασμό με τις καταγγελίες του Συλλόγου που ανέφερες καταλήγει σε δυσπιστία.
Όμως είναι η λαϊκή κινητοποίηση που βλέπουμε ότι φέρνει εξελίξεις και πιέζει ως οφείλει έτσι ώστε το θέμα να μην ξεχαστεί. Το ότι έχουν γίνει πάρα πολλές κινητοποιήσεις, έχει ως αποτέλεσμα μετά από δύο χρόνια το θέμα να έρχεται ξανά στην επιφάνεια.
Τελειώνουν όλα με τη δημοσίευση του πορίσματος και με τις απεργιακές διαδηλώσεις της Παρασκευής;
Φυσικά και όχι. Η απεργία και οι διαδηλώσεις στις 28 στα μάτια μου φαντάζουν ως μία διαδικασία αφύπνισης, ως ένα μόνο σκαλοπάτι και όχι ως πυροτέχνημα. Το παράδειγμα της γειτονικής Σερβίας, οι μορφές που έχει πάρει ο αγώνας του λαού της τους τελευταίους μήνες που έφτασαν μέχρι και στον αποκλεισμό ολόκληρων πόλεων οφείλουν να δράσουν παραδειγματικά. Δηλαδή αυτό θα πρέπει κατά την άποψή μου, είναι να δημιουργηθεί ένα πλατύ κίνημα που να έχει μια συνέχεια μέσα στον χρόνο για να φέρει αποτελέσματα.
Τελειώνοντας θα ήθελα να σε ρωτήσω για την άποψή σου γύρω από τη συζήτηση που έχει ανοίξει για το αν πρέπει σωματεία ή κόμματα να συμμετέχουν διακριτά και με τον δικό τους λόγο σε αυτές τις διαδηλώσεις.
Αυτή η καραμέλα δεν είναι κάτι καινούργιο. Το αφήστε τα κομματικά και τα πολιτικά απ’ έξω είναι η γραμμή αυτών που υπηρετούν την κυρίαρχη πολιτική κάθε περιόδου, όταν ο λαός σηκώνει το κεφάλι. Χωρίς πολιτικό λόγο και αιχμές, χωρίς ζυμώσεις μέσα στον λαό που αγωνίζεται και ψάχνει να βρει τρόπους να αλλάξει τους όρους της ζωής του, οι κινητοποιήσεις θα ήταν απλά μνημόσυνα.
Στον δρόμο κατεβαίνω, στον δρόμο όλοι μας κατεβαίνουμε και για τις ψυχές των 57 ανθρώπων που χάθηκαν άδικα. Αλλά κατεβαίνουμε και για όσους από εμάς επιβιώσαμε εκείνη την ημέρα, για όσους έτυχε να μην είναι στο τρένο, αλλά βιώνουν τις συνέπειες αυτής της πολιτικής κάθε μέρα στο πετσί τους.
Δεν μπορώ να είμαι απόλυτος. Ο θρήνος είναι κομμάτι αυτού που ζούμε από εκείνη την ημέρα. Είμαστε άνθρωποι και αυτό το συναίσθημα είναι συστατικό κομμάτι μας. Αλλά για να μην πεθαίνουμε με αυτό τον τρόπο και για να ζούμε με ασφάλεια και αξιοπρέπεια χρειάζεται η οργάνωση και ο αγώνας.
