Τη μάχη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της παιδείας δεν τη δίνουν μόνον τα ελληνικά Πανεπιστήμια, οι καθηγητές τους και οι φοιτητικοί σύλλογοι. Η λαίλαπα κατά του αγαθού της δημόσιας παιδείας είναι ακρογωνιαίος λίθος στην ακραία νεοφιλελεύθερη φιλοσοφία. Στην Ισπανία η δεδηλωμένη «τραμπική», επικεφαλής της Περιφέρειας της Μαδρίτης Ισάβελ Αγιούσο με τη δική της εκπαιδευτική πολιτική έχει πετύχει κάτι ακατόρθωτο στην ιστορία του συνδικαλισμού στην Ισπανία.
Κατάφερε για πρώτη φορά να συνενώσει εναντίον της τις επτά κύριες συνδικαλιστικές οργανώσεις των εκπαιδευτικών στην Περιφέρειά της, οι οποίες πύκνωσαν τις γραμμές τους στη μεγάλη πανεκπαιδευτική απεργία της 28ης Απριλίου, ενάντια στις πολιτικές της Αγιούσο που καταστρέφουν τον δημόσιο χαρακτήρα της παιδείας. Μία απεργία που συνεχίζεται (συνεχίσθηκε) και την επόμενη ημέρα, την Τρίτη, στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και τον πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο τομέα της εκπαίδευσης.
Και συζητούμε για συνδικάτα με εντελώς διαμετρικές πολιτικές απόψεις: από το συντηρητικό ΑΝΡΕ έως το αναρχοσυνδικαλιστικό CGT -του οποίου παρεμπιπτόντως η δύναμή του αυξάνεται εκθετικά στις πανεπιστημιουπόλεις-που αποφάσισαν να ενώσουν τη φωνή τους και να διατρανώσουν τα αιτήματά τους. Αιτήματα, που συμμερίζονται και πάνω από τους μισούς καθηγητές και πρυτάνεις στα μεγάλα πανεπιστήμια της Μαδρίτης (Κομπλουτένσε και Αουτόνομα), τα οποία κυρίως πλήττονται από την οικονομική ασφυξία που έχει επιβάλλει η Περιφερειάρχης σε όλες τις δημόσιες εκπαιδευτικές δομές σε κάθε βαθμίδα. Κι όλος ο εκπαιδευτικός κόσμος (από τους βρεφονηπιοκόμους, έως τους ακαδημαϊκούς, από τους δασκάλους ίσαμε τους φοιτητές) έχει ξεσηκωθεί τους τελευταίους μήνες ενάντια στη συνεχόμενη απαξίωση των συνθηκών και μέσων, την έλλειψη προσωπικού κι ασφάλειας κτιρίων, τη μεταφορά πόρων από τη δημόσια παιδεία στην πριμοδότηση των ιδιωτικών φορέων. Αλλά και τη νέα νομολογία που προωθεί η Αγιούσο για την ποινικοποίηση των σπουδαστικών κινητοποιήσεων.
Τα αιτήματα είναι κομβικά για την εύρυθμη διαδικασία της εκπαίδευσης. Οι δάσκαλοι προσχολικής ηλικίας απαιτούν μείωση της αναλογίας νηπίων μέσα στις ασφυκτιούσες τάξεις. Οι δάσκαλοι πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θέλουν επίσης λιγότερες ώρες βοηθητικής διδασκαλίας-ανάγνωσης σε καθεστώς ανεπαρκών χώρων και μέσων. Επίσης τη μείωση των σχολείων επαγγελματικής κατάρτισης. Από την πλευρά τους τα πανεπιστήμια, με φοιτητές και καθηγητές από κοινού στην πρωτοπορία των κινητοποιήσεων για μήνες, ζητούν και χρειάζονται χρήματα, και μάλιστα αρκετά για να αποτρέψουν τα συνηθισμένα φαινόμενα με στέγες να καταρρέουν και εγκαταστάσεις να μοιάζουν εγκαταλελειμμένες. Και σε όλα τούτα θα πρέπει να προστεθεί ότι από το 2010 οι δημόσιοι εκπαιδευτικοί κάθε βαθμίδας έχουν χάσει το 22% του εισοδήματός τους. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει έλλειψη διδακτικού προσωπικού: δεν είναι μόνο οι κακοπληρωμένες θέσεις των 500-700 ευρώ που λαμβάνουν οι καθηγητές, αλλά είναι και η κατάργηση οργανικών θέσεων (πάνω από 5.000 σε όλες τις βαθμίδες).
Η υποχρηματοδότηση στην οποία καταδικάζει τα σχολεία η περιφερειακή κυβέρνηση επηρεάζει τόσο τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι αδυνατούν να παρέχουν ποιοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες, όσο και τους μαθητές. Στις 28 Νοεμβρίου, οι πρυτάνεις των δημόσιων πανεπιστημίων επέκριναν την «οικονομική μη βιωσιμότητα» του εκπαιδευτικού συστήματος της Μαδρίτης σε ανοιχτή επιστολή προς την πρόεδρο της περιφερειακής κυβέρνησης. Τα στοιχεία που παραθέτουν στην επιστολή τούτη είναι συντριπτικά: η αύξηση του προϋπολογισμού για το 2025 είναι μόνο 0,9%, ποσοστό που σαφώς δεν επαρκεί για να καλύψει τις απαιτήσεις του τομέα. Τα δημόσια πανεπιστήμια στην Κοινότητα της Μαδρίτης υποφέρουν από διαρθρωτική υποχρηματοδότηση, με τα κονδύλια να έχουν μειωθεί κατά 34,9% από το 2009.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Πρυτανείες διαπραγματεύονται το μελλοντικό μοντέλο χρηματοδότησης με την Κοινότητα της Μαδρίτης. Εκτός από το ότι υποχρηματοδοτούνται, όπως παραπονιούνται οι πρυτάνεις εδώ και αρκετούς μήνες, οι πανεπιστημιουπόλεις της περιοχής είναι από τις λίγες που δεν διαθέτουν κάποιο μακρόχρονο πολυετές σχέδιο, που θα τους επιτρέπει να προϋπολογίζουν τα μεσοπρόθεσμα έσοδά τους και να σχεδιάζουν τις δραστηριότητές τους αναλόγως. Με την περιφερειακή κυβέρνηση της Αγιούσο να θέλει να περιορίσει δια νόμου τη συνεισφορά τους στον προϋπολογισμό των πανεπιστημίων στο 70% -ένα απαράδεκτο ποσοστό για τους πρυτάνεις, όπως εξήγησε στην εφημερίδα ο Χοσέ Βιθέντε Σαθ, νυν πρόεδρος της Διάσκεψης Πρυτάνεων των Πανεπιστημίων της Μαδρίτης (Cruma).
Την ίδια στιγμή, η Μαδρίτη είναι η περιοχή με τις μικρότερες χρηματοδοτήσεις στην εκπαίδευσή της, παρά το γεγονός ότι είναι η πλουσιότερη Περιφέρεια στην Ισπανία. Σύμφωνα με στοιχεία επενδύει το 2,1% του ΑΕΠ στον τομέα, σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο του 3,6%. Αυτό έχει ως συνέπεια οι εκπαιδευτικοί να έχουν να αντιμετωπίσουν κατά μέσο όρο 18 τρίχρονα παιδιά ή 35 εφήβους μόνοι τους στην τάξη. Ή, εξαιτίας της συνεχόμενης αλλαγής στη νομοθεσία να περνάνε τη μισή εργάσιμη μέρα τους εκπληρώνοντας γραφειοκρατικά καθήκοντα, συμπληρώνοντας έγγραφα ή αναφορές. Ή να μην έχεις δυνατότητα για εξέλιξη στο πανεπιστήμιο επειδή δεν υπάρχουν κενές θέσεις, ή να καταπίνουν να καταπίνουν ότι είναι από τους πιο χαμηλά αμειβόμενους καθηγητές στη χώρα, παρά το γεγονός ότι ζούνε σε μια από τις πιο ακριβές Περιφέρειες. Όμως, η Αγιούσο κλιμακώνει την εκπαιδευτική πολιτική υπέρ του ιδιωτικού πανεπιστημίου ( κι εκπαίδευσης εν γένει), επιτρέποντας διαρκώς να ανοίγουν καινούργια κέντρα, που κάνουν business εκατομμυρίων (όπως καταγγέλλει ο Σαθ) μοιράζοντας πτυχία επί πληρωμή. Ακόμη κι εάν κάποια αποδεδειγμένα δεν πληρούν τα κριτήρια λειτουργίας και παροχής εκπαιδευτικού έργου. Ή ακόμη επιδοτεί πλουσιοπάροχα με voucher ιδιωτικά σχολεία που πιστοποιούνται να συμμετέχουν (concertados) στο δημόσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Περιφέρειας. Ακόμη κι όταν δεν έχουν καν οικοδομήσει τις εγκαταστάσεις τους!!! Οι συνδικαλιστές απροκάλυπτα καταγγέλλουν πως η πολιτική της Αγιούσο στόχο έχει να ποσανατολίσει τις οικογένειες προς τα ιδιωτικά ή πιστοποιημένα σχολεία -πληρώνοντας ή άμεσα (ιδιωτικά) ή έμμεσα με τους φόρους τους (επιδοτούμενα πιστοποιημένα) για την εκπαίδευση.
Η απεργία της 28ης Απριλίου δεν είναι μία απλή συντεχνιακή κινητοποίηση. Αφορά την επιβίωση και τη μορφή της δημόσιας παιδείας, που κινδυνεύει -στη Μαδρίτη με κυνικότερο τρόπο και ταχύτερο βηματισμό- να καταλήξει από δημόσιο και συνταγματικό αγαθό και υπηρεσία πολυτελείας και κριτήριο ταξικού και κοινωνικού διαχωρισμού. Είναι μία αντίσταση που ορθώνεται απέναντι στην ευθεία επίθεση που δέχεται η δημόσια Παιδεία και που με αιχμή του δόρατος τις απαγορεύσεις και τις διακοπές χρηματοδοτήσεων από τον Ντόναλντ Τραμπ βρίσκει ένα νέο υπόδειγμα, ώστε ανερυθρίαστα πλέον να υπονομεύει άμεσα τη συνταγματική κατοχύρωση της εκπαίδευσης ως αγαθό και υπονομεύει και το ίδιο της το περιεχόμενο, ιδεολογικά και ηθικά, δηλητηριάζοντας τις συνειδήσεις των νέων.
Πάντως, στην Εουσκάντι (Χώρα των Βάσκων) η πενθήμερη απεργία που πραγματοποίησαν μαζικά οι εκπαιδευτικοί όλων των συνδικάτων για καλύτερες συνθήκες εργασίες, μισθούς και κατάρτιση, απέδωσε πραγματικούς καρπούς. Η τοπική κυβέρνηση, σε μία περιοχή που μάλιστα είναι από εκείνες που αμείβουν καλύτερα τους εκπαιδευτικούς της) υποχώρησε από την αρχική της θέση και υπέκυψε στα αιτήματα των απεργών, βλέποντας το διαρκώς αυξανόμενο κύμα υποστήριξής τους. Τρία από τα κύρια συνδικάτα ήδη έχουν υπογράψει τη συμφωνία που θα βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών και, μαζί με αυτούς, ολόκληρου του συστήματος -και μάλιστα σε εθνικό επίπεδο. Και δεν είναι μόνο η αύξηση (7%) στους μισθούς, αλλά παράλληλα και μείωση της αναλογίας μαθητών στο Δημοτικό σε 22 μαθητές ανά τάξη (η εθνική νομοθεσία ορίζει 25). Επίσης θεσπίζει θερινή αμοιβή και για τους έκτακτους κι αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, όσους έχουν εργασθεί για περισσότερες από 165 ημέρες. Επίσης προβλέπονται μείωση των ωρών διδασκαλίας στην επαγγελματική κατάρτιση και την εκπαίδευση ενηλίκων, προσλήψεις επιπλέον 800 εκπαιδευτικών και μείωση κατά 5% των προσωρινά απασχολούμενων στα σχολεία.
Η απεργία στην Εουσκάντι πέρασε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητη ακριβώς επειδή δεν είναι η Μαδρίτη, όμως -δυστυχώς για την Αγιούσο- αποδεικνύει πως όταν οι διαμαρτυρίες οργανώνονται σωστά και πραγματώνονται με αποφασιστικότητα μπορούν να γίνουν αποτελεσματικές.
