H συνάντηση στη Ρώμη του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν με την Ιταλίδα νεοφασίστρια πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι είναι άκρως αποκαλυπτική για τις διαδικασίες σε ευρύτερο ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να σχηματισθούν οι νέοι άξονες επιρροής, οι τακτικές συμμαχίες, να καθιερωθεί ένα ηγετικό προφίλ στις νέες συνθήκες κρίσης της Ευρώπης, σε πολιτικό, οικονομικό και γεωστρατηγικό επίπεδο. Ιδίως από την πλευρά του Μακρόν, που όλο και περισσότερο αναλογίζεται πως έχει ανάγκη τη Μελόνι μέσα στο αναδυόμενο περιβάλλον της νέας τάξης πραγμάτων, των γεωστρατηγικών ανακατατάξεων, στα παιχνίδια των δασμών (που πλήττουν ιδιαίτερα τη Γαλλία) και στην πίεση της ακροδεξιάς.
Η ψυχρότητα που χαρακτήριζε τις σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, που σε ορισμένα θέματα ήσαν έως εχθρικές, έδινε ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον στη συνάντηση και τα πορίσματά της. Το τυπικό κοινό ανακοινωθέν και οι εγκάρδιοι χαιρετισμοί στο τέλος της 3ωρης συνάντησης και του δείπνου επεδίωξαν να δείξουν στους δημοσιογράφους πως η συγκρουσιακή αντίθεση ανάμεσα στους δύο πολιτικούς ηγέτες μπορεί να υπερβαθεί για το συμφέρον της Ευρώπης και των κρατών τους. Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση τούτη αποτελεί ουσιαστικά μία πρώτη βολιδοσκόπηση, για το πώς και προς τα πού μπορούν να κινηθούν οι σχέσεις των δύο χωρών, στην αυγή των νέων καταστάσεων στην Ευρώπη και τον κόσμο.
Η προσπάθεια του Μακρόν να αναδειχθεί ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην Ευρώπη, μετά την απομαχία της Άνγκελα Μέρκελ, έχει αποτύχει οικτρά, παρά τις προσπάθειές του, τόσο στο εσωτερικό της χώρας του, όσο και διεθνώς. Ο «διχοτομημένος υποκόμης» (για να θυμηθούμε το αριστουργηματικό βιβλίο του Ίταλο Καλβίνο) βλέπει πως οι προσπάθειές του, είτε μονομερώς, είτε με τη «Συμμαχία των Προθύμων» και τη συνέργεια με τον ανερμάτιστο Γερμανό καγκελάριο Μερτζ δεν έχουν καρποφορήσει στο να αποκατασταθεί το κύρος του. Απεναντίας, μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και πλέον ύστερα από τη νίκη του εθνικιστή (και πολιτικά συμμάχου της Μελόνι και της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία) Κάρολ Ναβρότσκι στην Πολωνία, απειλεί να γείρει ακόμη περισσότερο την πλάστιγγα υπέρ των ακροδεξιών δυνάμεων στην ήπειρο. Κάτι που ενδυναμώνει ακόμη πιο πολύ τη θέση της ακροδεξιάς μέσα στη Γαλλία και κινδυνεύει να του δώσει ακόμη ένα ηχηρό χαστούκι -πολιτικό αυτή τη φορά.
Η ανατροπή που προοιωνίζεται στην Πολωνία, ενδεχομένως να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό τα γενικότερα σχέδια της νεοφιλελεύθερης Ε.Ε .που εκπροσωπεί ο Μακρόν, τόσο για την ανάπτυξη μέσω του πολέμου και την αποστολή δυνάμεων στην Ουκρανία, όσο και για την ενέργεια και την ευρύτερη εξωτερική πολιτική. Χώρους, στους οποίους η Ιταλία της Μελόνι -με τις ευλογίες των ΗΠΑ- έχει ευρέως αυτονομηθεί. Στο Ουκρανικό και το μεταναστευτικό, την οικογένεια και την ‘αυτονομία της πολιτικής των εθνικών κρατών’ έναντι των Βρυξελλών, αλλά και όσον αφορά το Green Deal (και την ανατροπή του), την αγροτική πολιτική, ο άξονας Βαρσοβίας-Ρώμης, απειλεί τις σταθερές συμμαχίες των ‘μεγάλων’ στην ΕΕ. Επιπλέον, με την πολιτική του ενεργειακού «Σχεδίου Ματέι» και των πρωτοβουλιών για την αντι-μεταναστευτική πολιτική (ιδίως στη Λιβύη), η Ιταλία καταλαμβάνει τον χώρο που κάποτε κατείχε η Γαλλία στην Françafrique. Για τον λόγο τούτο η προσέγγιση με την Ιταλία της Μελόνι, μοιάζει μονόδρομος για τον Μακρόν.
Τη στιγμή που η Γαλλία, η Γερμανία κι η υπόλοιπη Ευρώπη βλέπουν στην πολεμική βιομηχανία τη μόνη δυνατότητα ανάπτυξης, καθώς στους τομείς όπου εισχωρεί η καινοτομία δεν μπορούν να ανταγωνισθούν τις ΗΠΑ και Κίνα, ο Μακρόν δεν έχει άλλη επιλογή από το να προσεταιρισθεί την Ιταλία. Η συνεργασία της Thales με τη Leonardo σε στρατηγικά συστήματα στο νέο πολεμοχαρές πλαίσιο της Ε.Ε. διαρκώς διευρύνεται κι η εξομάλυνση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες μοιάζει μονόδρομος.
Άλλωστε, οι οικονομικές σχέσεις (περίπου 108 δισεκ. ευρώ) ανάμεσα στις δύο χώρες και οι στρατηγικές συνεργασίας τόσο της Stellantis με τη Renault στον χώρο της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι προαναγγελόμενες συγχωνεύσεις Generali και Nexis στις ασφάλειες και της UniCreedit με την Bpm στον τραπεζικό τομέα, κάνουν πιο επιτακτική την αναθέρμανση της «βαλτωμένης» Συμφωνίας του Κυριναλίου , που είχε υπογραφεί με την κυβέρνηση Ντράγκι. Η οποία ούτως ή άλλως ήταν πολύ πιο επικερδής για τη γαλλική πλευρά.
Συνεπώς, ο Μακρόν έχει το μεγαλύτερο συμφέρον να αμβλυνθούν οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες. Και ο κατάλογος των διαφωνιών τους είναι πράγματι μακρύς: από την εποχή της πρώτης κυβέρνησης Κόντε, με υπουργό Εσωτερικών των ξενόφοβο Ματέο Σαλβίνι, έως την νεοφασιστική κυβέρνηση της Μελόνι, ο Μακρόν και τα στελέχη της κυβέρνησής του σταθερά ονειδίζουν τη Ρώμη για τη μεταναστευτική πολιτική της και τις διώξεις στις ΜΚΟ και τους διασώστες. Ένα άλλο επίκεντρο για τη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες αποτελεί κι η διαφορά για την υποδοχή ή προώθηση (ανάλογα από ποιά πλευρά των συνόρων βλέπει κανείς το πράγμα) των μεταναστών που στοιβάζονται στα σύνορά τους στη Βεντιμίλια και το Μεντόν.
Ένα άλλο βασικό σημείο τριβής είναι και η σύγκρουση για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα, ιδίως για την πολιτική των αμβλώσεων. Μία σύγκρουση που κορυφώθηκε στη σύνοδο της G7 στην Απουλία το 2024. Όπου και τα δολοφονικά βλέμματα της Μελόνι κι η γλώσσα του σώματος και των δύο ηγετών φανέρωνε το χάσμα που τους χώριζε. Η Ιταλία αντιτάχθηκε σε όποια ρητή αναφορά στην άμβλωση στο τελικό έγγραφο της συνόδου, ενώ το Παρίσι ανοιχτά επέκρινε την ιταλική θέση, θεωρώντας την ως ένδειξη οπισθοδρόμησης στα δικαιώματα των γυναικών.
Βέβαια, και στο παρελθόν η διπλωματική κρίση σε ορισμένες περιπτώσεις είχε φθάσει σε ακραία σημεία, με τον Μακρόν να είχε φθάσει έως και να απομακρύνει τον Ιταλό πρέσβη το 2019 στο Παρίσι έπειτα από συνάντηση του τότε ΥΠΕΞ Ντι Μάγιο με τους ηγέτες των «Κίτρινων Γιλέκων».
Ζωντανή είναι και η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες για τη Λιβύη και το Σαχέλ. Για την Αφρική οι δύο χώρες έχουν αποκλίνοντα γεωπολιτικά συμφέροντα: η Ρώμη υποστηρίζει την κυβέρνηση στην Τρίπολη, ενώ το Παρίσι έχει κατηγορηθεί ότι υποστηρίζει αντίπαλες δυνάμεις. Στον Νίγηρα και το Σαχέλ, οι δύο χώρες, ενώ τύποις συνεργάζονται, σταθερά αλληλοκατηγορούνται για αποικιοκρατία.
Ένα σταθερό αγκάθι στις σχέσεις των δύο χωρών παραμένει το γεγονός ότι ο Μακρόν φέρνει εμπόδια την πώληση των ναυπηγείων STX στην Fincantieri, παρά την επίτευξη συμφωνίας. Βέβαια, ύστερα από μακρές διαπραγματεύσεις μία σολομώντεια λύση έχει επιτευχθεί μεν, αλλά η δυσπιστία σχετικά με την ιταλική βιομηχανική επέκταση στη Γαλλία παραμένει.
Μολονότι, στο κείμενο της συνάντησης στη Ρώμη, οι δύο χώρες δηλώνουν πως υποστηρίζουν ανενδοίαστα και σταθερά την Ουκρανία και την κοινή ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική και στο σημείο αυτό υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Ο Μακρόν είναι ανοικτός στην αποστολή στρατευμάτων, ενώ η Μελόνι αντίθετα δείχνει επιφυλακτικότητα, προκρίνοντας την ανθρωπιστική υποστήριξη κι ανοικοδόμηση. Στο σημείο αυτό η Γαλλία, που στην πρόσφατη σύνοδο των «Προθύμων» δεν προσκάλεσε τη Ρώμη -προκαλώντας την οργή της Μελόνι -κατηγορεί την Ιταλία για «διφορούμενη» και εφεκτική στάση.
Διαφορετική είναι κι η στάση τους απέναντι στο μακελειό στη Γάζα: η Μελόνι στηρίζει αμέριστα τη δολοφονική κυβέρνηση του ομοϊδεάτη της Νετανιάχου, ενώ ο Μακρόν, υποτονθορίζοντας είναι γεγονός, τουλάχιστον έκανε αναφορά στην ηθική ανάγκη για δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους και στον τερματισμό της γενοκτονίας -αν και δεν την χαρακτήρισε ακριβώς έτσι.
Η Γαλλία του Μακρόν ενσαρκώνει τον φιλελεύθερο-προοδευτικό ευρωπαϊσμό, ενώ η Μελόνι αναδεικνύεται ως η αδιαμφισβήτητη ηγέτιδα των εθνικιστών συντηρητικών. Οι προεκλογικές εκστρατείες για τις ευρωεκλογές, αλλά και οι απόψεις στις ευρωπαϊκές συνόδους έχουν συχνά μετατραπεί σε ιδεολογικές μάχες, με διασταυρούμενες κατηγορίες. Ωστόσο οι «ου μενετοί καιροί» ιδίως για τον Μακρόν, που εκφράζει την ευρωπαϊκή πολιτική που τόσο μοιάζει απεχθής στον Τραμπ και την κυβέρνησή του, τον αναγκάζουν να κάνει την ανάγκη φιλοτιμία και να τείνει χείρα φιλίας σε μία Μελόνι, η οποία απεναντίας αντιπροσωπεύει στην ήπειρο τον πυρήνα της εθνικιστικής, μισαλλόδοξης και κυνικής στρατηγικής του Αμερικανού προέδρου.
Σε μία Ευρώπη διχασμένη ανάμεσα στις δύο ιδεολογικές όψεις του καπιταλισμού-νεοφιλελεύθερου και κορπορατιβιστικού -η συμμαχία των πολιτικών εκπροσώπων του είναι αναγκαία για να απομακρυνθεί ο κίνδυνος για περιθωριοποίηση των ευρωπαϊκών συμφερόντων και της κερδοφορίας τους.
