Ξεκινούμε από μια παραδοχή η οποία είναι απολύτως κρίσιμη: το μνημόνιο μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν είναι αμφίβολο κατά πόσο θα αντέξει. Ήδη το Ισραήλ κάνει ό,τι μπορεί για να το υπονομεύσει, τόσο στον Λίβανο, όσο ενδεχομένως και με άλλους τρόπους τους οποίους θα δούμε να εξελίσσονται στην πορεία και οι οποίοι πολύ πιθανώς θα εμπλέξουν τον ίδιο τον Τραμπ. Ήδη το Ιράν έχει καταγγείλει 84 παραβιάσεις της εκεχειρίας στον Λίβανο ενώ ήδη το Ισραήλ (ή τουλάχιστον υπουργοί του) αρνείται ότι δεσμεύεται από την εκεχειρία. Παρεμπιπτόντως, αν το Ισραήλ υποστηρίξει ότι δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας και ότι δε δεσμεύεται από αυτήν, θα μπορούσε το Ιράν να αναβιώσει τον πόλεμο εναντίον του Ισραήλ, χωρίς οι ΗΠΑ να εμπλακούν και τότε το Ισραήλ θα αντιμετωπίσει την πιθανότητα πραγματικής και πλήρους συντριβής. Άλλωστε προς το παρόν αδυνατεί να καταβάλει τη Χεζμπολάχ με τρόπο δραματικό για το ίδιο και εντυπωσιακό για το μέτωπο της αντίστασης. Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ πιθανό να δούμε παράταση της γκρίζας κατάστασης μεταξύ εχθροπραξιών και παύσης τους ή και κατάρρευση της διαδικασίας.
Έστω κι έτσι, πρόκειται για μια ιστορική στιγμή. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ ηττώνται. Κατά βάση στις διάφορες μείζονες στρατιωτικές τους εμπλοκές μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όποτε αυτές οι εμπλοκές παρατείνονται αρκετά, οι ΗΠΑ ηττώνται. Η ήττα τους αυτή είναι ιστορική γιατί πρώτον κάθε ήττα του πάλαι ποτέ ηγεμόνα του πλανήτη είναι ιστορικής σημασίας, δεύτερον γιατί αφορά τη μείζονος σημασίας περιοχή της «Μέσης Ανατολής», τρίτον γιατί είναι κοινή ήττα ΗΠΑ και Ισραήλ, τέταρτον γιατί είναι ήττα από μια χώρα του μουσουλμανικού κόσμου και του παγκοσμίου Νότου, πέμπτο γιατί έλαβε χώρα εν μέσω φθοράς της ισχύος των ΗΠΑ, επικυρώνοντάς την και έκτο επειδή ήρθε τόσο γρήγορα. Στο Βιετνάμ χρειάστηκαν δεκαετίες εμπλοκής για να ηττηθούν οι ΗΠΑ. Τώρα χρειάστηκαν μόνο λίγες εβδομάδες για την ήττα των ΗΠΑ.
Μεταξύ άλλων, η αιτία συνίσταται στην ακύρωση του τεχνολογικού προβαδίσματος των ΗΠΑ από το Ιράν και στην ενότητα του λαού του Ιράν, ο οποίος με ενθουσιασμό αγκάλιασε την στρατιωτική προσπάθεια της πατρίδας του. Οι υπόγειες πυραυλικές πόλεις του Ιράν έμειναν σχεδόν άθικτες ή επλήγησαν συγκριτικώς ελαχίστως ενώ τα πυρομαχικά των ΗΠΑ εξαντλούνταν.
Με βάση αυτά τα οποία γνωρίζουμε ο συσχετισμός είναι σαφής: οι ΗΠΑ παραδόθηκαν στο Ιράν. Η ανάληψη της υποχρέωσης από πλευράς του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα (κατά τη γνώμη του γράφοντος θα πρέπει πολύ σοβαρά το Ιράν να σκεφτεί την αλλαγή στάσης και ως προς αυτό το θέμα) δεν αποτελεί φυσικά τίποτα νέο, δεδομένου ότι υπάρχει ήδη φετβά του εκλιπόντος Ανωτάτου Ηγέτη περί μη απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Κοινώς δεν πέτυχαν τίποτα οι ΗΠΑ ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα στο οποίο δεν είχε ήδη δεσμευτεί το Ιράν από δεκαετίες πριν.
Τα άρθρα από το Bloomberg είναι χαρακτηριστικά: Επιπλέον προβλέπεται το «Ταμείο ανοικοδόμησης» 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων το οποίο θα δοθεί στο Ιράν μόλις ολοκληρωθεί η συμφωνία κατά τα φαινόμενα. Σύμφωνα με το σχετικό μάλιστα άρθρο του Reuters «περισσότερο από το ήμισυ αυτού του ποσού έχει ήδη δεσμευτεί, δήλωσε στο Reuters πηγή με άμεση γνώση της συμφωνίας… Το Reuters αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι περισσότερο από το ήμισυ του ποσού έχει ήδη δεσμευτεί και ότι θα αποτελείται εξ ολοκλήρου από κεφάλαια του ιδιωτικού τομέα… Το νέο ταμείο είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό όχημα, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων και δεν θα περιλαμβάνει κρατικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, είπε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες που εδρεύουν στις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμεύσουν χρηματοδότηση… Οι επενδύσεις που δεσμεύτηκαν καλύπτουν την ενέργεια, την εφοδιαστική, τη μεταποίηση και τις μεταφορές, είπε η πηγή».
Μάλιστα, το Reuters υποστηρίζει ότι «το επενδυτικό ταμείο είναι εντελώς ξεχωριστό από μια παράλληλη διαπραγματευτική πορεία για την άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ και την απελευθέρωση ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, είπε η πηγή, περιγράφοντας τους δύο ως ξεχωριστούς χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με διαφορετικούς σκοπούς και χρονοδιαγράμματα».
Δεν πρόκειται για τη μόνη οικονομική συμφωνία την οποία εξαναγκάστηκαν να προσφέρουν στο Ιράν οι αντίπαλοί του όπως υποστηρίζουν δημοσιεύματα του διεθνούς τύπου. Κατά τη Washington Post: «Επιδιώκοντας να προστατεύσει το οικονομικό στολίδι του, είπαν αυτοί οι αξιωματούχοι, το Κατάρ προσέγγισε την Τεχεράνη στην αρχή του πολέμου για να παρουσιάσει μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία: το Ιράν θα απέφευγε να χτυπήσει το Ras Laffan και το Κατάρ θα σταματούσε μονομερώς την παραγωγή φυσικού αερίου – μια κίνηση που θα εκτόξευε τις τιμές της ενέργειας στα ύψη και θα ασκούσε οικονομική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να συντομεύσουν τον πόλεμο. Το Κατάρ παρουσίασε αυτό που ισοδυναμούσε με μια «μυστική συμφωνία», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος περιφερειακής ασφάλειας, υποσχόμενος να χρησιμοποιήσει μόχλευση στις προμήθειες φυσικού αερίου για να βοηθήσει να τερματιστεί γρήγορα ο πόλεμος, ενώ επιδιώκει τη δέσμευση του Ιράν με «έναν όρο: δεν πρόκειται να μας επιτεθείτε».
Πού γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρουσα η ιστορία αυτή; Κατά την Israel Hayom:
Ο Τραμπ ενέκρινε κρυφά τη συμφωνία μετρητών Κατάρ-Ιράν: Διπλωματικοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η Ουάσιγκτον εξουσιοδότησε κρυφά τη Ντόχα να μεταφέρει κεφάλαια στην Τεχεράνη με αντάλλαγμα την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ και την ασυλία από επιθέσεις. Η διπλή πολιτική είχε σκοπό να περιορίσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και χρησίμευσε ως βάση για το μνημόνιο κατανόησης που σφυρηλατήθηκε με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης.
To Iράν είχε πράγματι σχεδιάσει τη στάση του απέναντι σε έναν αιφνίδιο πόλεμο από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και γνώριζε όχι μόνο ποια οπλικά συστήματα να χρησιμοποιήσει αλλά και πώς να πιέσει ασφυκτικώς την παγκόσμια οικονομία. Τελικώς δε χρειάστηκε να αξιοποιήσει (τουλάχιστον όχι μέχρι νεωτέρας) στο μέγιστο βαθμό κανένα από τα μέσα πίεσης και πολέμου. Οι απειλές Τραμπ περί χερσαίας εισβολής αποδείχτηκαν μπλόφα και το ακόμα χειρότερο διαμόρφωσαν de facto (και ίσως πλέον και βάσει συνθήκης) δικαίωμα και δυνατότητα του Ιράν να διαχειρίζεται και να ανοιγοκλείνει τα Στενά του Ορμούζ.
Επιπροσθέτως, τα πλήγματα στις στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ και οι απώλειες σε επίπεδο υλικού έχουν επιφέρει καίριο αν όχι καταλυτικό πλήγμα τόσο στην υλική βάση, όσο και στην εικόνα της ισχύος των ΗΠΑ.
Το βάθος της ήττας των ΗΠΑ και του Ισραήλ απεικονίζεται στη ρητορική (θα αποδειχθεί κατά πόσο είναι και ουσιαστική) διάσταση ΗΠΑ και Ισραήλ ή αλλιώς Τραμπ και Νετανιάχου. Αυτή η διάσταση αποδεικνύει και κάτι ακόμα το οποίο είναι το κρισιμότερο αλλά και το διδακτικότερο: το Ισραήλ δεν μπορεί να σταθεί στην περιοχή χωρίς τις ΗΠΑ και δεν το έχει κάνει ποτέ. Το Ιράν μπόρεσε και στάθηκε μαζί με το μέτωπο της αντίστασης.
Αλλά προσοχή: ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει. Όχι μόνο γιατί οι εχθροπραξίες είναι αμφίβολο κατά πόσο δε θα ξεκινήσουν εκ νέου. Αλλά επιπλέον επειδή οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να κερδίσουν με την «ειρήνη», ό,τι έχασαν με τον πόλεμο: να προκαλέσουν εσωτερικές εντάσεις και συγκρούσεις μέσα στο Ιράν. Ίσως το ορθότερο είναι αυτό το οποίο έγραψε η εφημερίδα «Khorasan»:
Τα ζητήματα μεταξύ του Ιράν και της Αμερικής, και ιδιαίτερα του Ιράν και του Ισραήλ, έχουν φτάσει στο επίπεδο μιας υπαρξιακής μάχης που στην πράξη θα τελειώσει μόνο με την αποφασιστική νίκη της μιας πλευράς.
Η ανακωχή κατά την εφημερίδα αποτελεί απλώς μια «ανάσα» πριν την τελική μάχη σύμφωνα με την εν λόγω ανάλυση. Επαναλαμβάνουμε: ίσως αυτή είναι η ορθότερη προσέγγιση. Αυτή η μέχρι τώρα νίκη όμως και αυτή η τελική μάχη θα επιταχύνει τον παγκόσμιο μετασχηματισμό. Και αν ο μετασχηματισμός κινηθεί προς την ήττα του ιμπεριαλισμού θα πρόκειται για το σημαντικότερο γεγονός του 21ου αιώνα (μέχρι το επόμενο).
