Η μέρα είναι σχεδόν ανοιξιάτικη, κρύα μα φωτεινή, ίσως και να μας φωτίζει αυτό που είδαμε ότι συνέβη στην Ελλάδα νωρίτερα. Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου 2025, τέσσερις το απόγευμα, στην Ελλάδα η ώρα είναι ήδη έντεκα το βράδυ, οι απίστευτες διαδηλώσεις έχουν τελειώσει, τα ποτάμια του κόσμου που πλημμύρισαν τους δρόμους της χώρας έχουν ήδη αποτυπωθεί στις οθόνες, στις καρδιές και στα μάτια μας που λάμπουν.
Κατεβαίνουμε στο κέντρο της μικρής μας πόλης των εκατόν είκοσι χιλιάδων κατοίκων, με το μεγάλο πανεπιστήμιο, τους περαστικούς φοιτητές, τις γραμμές του τρένου να τη διασχίζουν από ανατολή προς δύση, και την πολύπαθη πόλη του Ντιτρόιτ κάπου μισή ώρα μακριά.
Έχουμε φτιάξει τις πικέτες μας, δεν προλάβαμε να στήσουμε πανό, και μετράμε στα δάχτυλα του ενός χεριού πόσοι άραγε θα ανταποκριθούν στο κάλεσμα και θα έρθουν στη μικρή μας διαδήλωση.
Έπρεπε να το έχουμε υποψιαστεί, μετά τη λαοθάλασσα της Αθήνας και όλων των πόλεων της χώρας. Δεν μαζευόμαστε ποτάμι, αλλά είμαστε μια μικρή, αναπάντεχη, παλλόμενη λιμνούλα στην πινέζα του αμερικάνικου χάρτη. Καμιά πενηνταριά άνθρωποι, τους περισσότερους τους βλέπουμε πρώτη φορά, μετά από δεκατέσσερα χρόνια σε αυτή την πόλη. Καταφτάνουν με χαμόγελα στα πρόσωπα και περιέργεια στα μάτια.
Ο Νίκος, που έμαθε για τη διαδήλωση από το διαδραστικό χάρτη του JoDi, και οδήγησε πέντε ώρες μόνος του από το Μιλγουόκι του Ουισκόνσιν, χωρίς να ξέρει τι θα βρει, αφού δεν ήξερε κανέναν στην πόλη μας. Η οικογένεια από το Σινσινάτι του Οχάιο, ήμασταν η κοντινότερή τους πόλη που διαδήλωνε, η Αστόρια τους πέφτει λίγο μακριά. Ο Άγγελος από το Σικάγο, που πήρε μαζί του μια πικέτα «για ενθύμιο». Έλληνες και Ελληνοαμερικανοί από την κοινότητα, που ζουν στις ΗΠΑ εδώ και πενήντα χρόνια, πάνε τακτικά στην εκκλησία και μάλλον δεν έχουν ξανακατέβει ποτέ σε διαδήλωση. Καθηγητές και ερευνητές στο Πανεπιστήμιο, φοιτητές και μαθητές γυμνασίου, στελέχη εταιρειών, μαγαζάτορες. Η Κριστίνα, Αμερικανίδα ιρλανδικής καταγωγής, που αγαπά την Ελλάδα και μιλά άψογα ελληνικά. Η Τατιάνα από τη Σερβία, ο σύντροφος και οι φίλες της, που δεν μπόρεσαν να διαδηλώσουν όταν σκοτώθηκαν οι φοιτητές στο Νόβι Σαντ, αλλά ήρθαν συγκινημένοι να μας συμπαρασταθούν. Η Άρτεμις ανεβαίνει σε ένα πεζούλι και λέει δυο λόγια για τη σημερινή μέρα. Δεν έχουμε μικρόφωνο, δεν περιμέναμε τόσο κόσμο.
Μοιράζουμε φυλλάδια στους περαστικούς, ορισμένοι απορούν που μια κυβέρνηση εμποδίζει την ποινική διερεύνηση μιας σιδηροδρομικής τραγωδίας. Ο Βαγγέλης ζει στο Μίσιγκαν σαράντα χρόνια, εκπλήσσεται πώς έχει κανείς την προσδοκία να επιστρέψουν οι Έλληνες της Διασποράς, όταν βλέπουν αυτό το χάλι. «Δεν πρόκειται ποτέ να δούμε το περίφημο brain gain», λέει πικρά. Η Ναυσικά συνδέει την κατάντια του ελληνικού πολιτικού συστήματος με εκείνη του αμερικανικού, και θεωρεί πως ο κόσμος που κατέβηκε στις διαδηλώσεις έχει πλέον αγανακτήσει με τόσα πολλά, που πνίγεται. Ο Νίκος είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής, μας λέει ότι κάποτε ψήφισε Μητσοτάκη και εμπιστεύτηκε τη Νέα Δημοκρατία, γιατί νόμιζε «ότι είναι σοβαρή επιλογή, φάνταζαν κάτι σαν τους Δημοκρατικούς στις ΗΠΑ», αλλά αναθεώρησε και τώρα έχει θυμώσει.
Νιώθουμε όλα αυτά που γράφτηκαν για τα συλλαλητήρια στην Ελλάδα. Αν και το δείγμα μας είναι μικρό, συναντάμε ανθρώπους από διάφορες διαδρομές. Με μόνο, ίσως, κοινό πολιτικό παρονομαστή την αγανάκτηση και την ανάγκη να φωνάξουν «επιτέλους, μη μας περνάτε για ηλίθιους», μη μας εμπαίζετε, δεν μπορείτε να μας σκοτώνετε χωρίς να λογοδοτεί κανείς. Το αυτονόητο, η βάση για ένα καινούριο και απρόβλεπτο «μαζί»;
Μετά τη διαδήλωση θα πάμε να φάμε κάτι, να γνωριστούμε καλύτερα με τους καινούργιους φίλους, να πιούμε και να συνειδητοποιήσουμε τι έγινε σήμερα. Να συζητήσουμε πώς θα αλλάξει ο κόσμος, όπως κάναμε παλιά, πριν τα μνημόνια συρρικνώσουν το σιδηρόδρομο, τη χώρα και τα μυαλά μας, όταν τολμούσαμε να κουβεντιάσουμε για οράματα και για το νόημα της ζωής.
Προς το παρόν, από το φορητό μας μεγάφωνο τραγουδά ο Μάλαμας την «Κοιλάδα των Τεμπών». Εκείνος ο γερο-πλάτανος ο φουκαράς ήταν κάπως δικαιολογημένος, είχε παιδιά στην ξενιτιά και άρπαζε από τ’ αυτί τα τρένα. Τα στεγνωμένα από πολιτική νομιμοποίηση σαπρόφυτα που διαβρώνουν με τις διαπλεκόμενες ρίζες τους ζωές, θεσμούς και μέλλον, δεν έχουν καμιά δικαιολογία. Αυτό το τεράστιο ετερόκλητο πλήθος που εμφανίστηκε από το πουθενά, στην παγκοσμιότερη διαδήλωση που γνώρισε ποτέ η χώρα, έχει απλωθεί σε μια απέραντη Κοιλάδα των Τεμπών και απαιτεί λογοδοσία. Κι ας μην ξέρουμε τι θα συμβεί την επαύριο, σήμερα βγήκαμε όλοι στο δρόμο.
