Η πρόσφατη δήλωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα δεν ήταν απλώς μια βραδινή ανάρτηση σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Ήταν μια τελική προειδοποίηση: η Χαμάς πρέπει είτε να απελευθερώσει όλους τους Ισραηλινούς αιχμαλώτους και να επιστρέψει τα σώματα των νεκρών με αντάλλαγμα μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός, είτε να αντιμετωπίσει ακαθόριστες συνέπειες.
Το Ισραήλ έσπευσε να καλωσορίσει την πρόταση.
Η Χαμάς απάντησε με επιφυλακτική αποδοχή — υπό τον όρο να σταματήσει η επίθεση, να αποσυρθούν οι δυνάμεις κατοχής και να δοθούν σαφείς εγγυήσεις.
Με την πρώτη ματιά, το σχέδιο μπορεί να φαίνεται ρεαλιστικό. Στην πραγματικότητα, επιδιώκει να επιβεβαιώσει τον ρόλο της Ουάσιγκτον ως μοναδικού διαμεσολαβητή, προσφέροντας παράλληλα στον πρωθυπουργό Νετανιάχου μια πολιτική διαφυγή από την εσωτερική κρίση και την αυξανόμενη διεθνή απομόνωση. Ωστόσο, οι τελεσιγραφικές γλώσσες σπάνια οδηγούν σε συνολικές συμφωνίες. Απλώς παγώνουν προσωρινά τη σύγκρουση, κρατώντας τις διαπραγματεύσεις όμηρο των μεταβαλλόμενων ισορροπιών δυνάμεων στο πεδίο.
Οι υπολογισμοί πίσω από την πρόταση
Ο Τραμπ, αναζητώντας πολιτικά οφέλη, ελπίζει να καταγράψει μια γρήγορη «νίκη» στην εξωτερική πολιτική. Το Ισραήλ, στριμωγμένο από την κρίση των ομήρων, τις μαζικές διαδηλώσεις και την αποδυνάμωση της διεθνούς στήριξης, χρειάζεται απεγνωσμένα μια διέξοδο χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις. Η Χαμάς βλέπει μια ευκαιρία για μια ανακωχή που θα της επιτρέψει να απελευθερώσει Παλαιστίνιους κρατουμένους, να ανασυνταχθεί και να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με την Ουάσιγκτον με την ελπίδα να εξασφαλίσει ρόλο σε μελλοντικές ρυθμίσεις.
Στο μεταξύ, η σκληρή πραγματικότητα παραμένει: ο καταστροφικός πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα συνεχίζεται, με μαζικούς εκτοπισμούς, λιμοκτονία και συστηματική καταστροφή. Στη Δυτική Όχθη και στην Ιερουσαλήμ, ο εποικιστικός επεκτατισμός, οι καθημερινές επιδρομές και οι προσαρτήσεις γης κλιμακώνονται ανεξέλεγκτα. Καμία βραχυπρόθεσμη ανακωχή δε θα αλλάξει αυτή τη μεγαλύτερη εικόνα.
Το απόν παλαιστινιακό κέντρο
Ένας κρίσιμος παράγοντας που συχνά παραμελείται είναι η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO). Ως ο διεθνώς αναγνωρισμένος εκπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού, η PLO πρέπει να έχει κεντρικό ρόλο σε κάθε διαπραγμάτευση. Ο περιορισμός των συνομιλιών στη Χαμάς και το Ισραήλ κινδυνεύει να διασπάσει τη νομιμότητα των Παλαιστινίων και να περιορίσει τη συζήτηση σε ζητήματα γεωγραφίας.
Η PLO μπορεί να λειτουργήσει ως εγγυητής πολιτικής συναίνεσης, γέφυρα με Άραβες μεσολαβητές και άξονας διεθνούς νομιμότητας. Ωστόσο, η άμεση επιρροή του στη Γάζα παραμένει περιορισμένη χωρίς πραγματική συμφιλίωση μεταξύ όλων των παλαιστινιακών φατριών. Χωρίς αυτή την ενότητα, οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι εύθραυστη και ευάλωτη σε κατάρρευση.
Προσωρινές συμφωνίες, μόνιμοι κίνδυνοι
Αυτό που βρίσκεται τώρα στο τραπέζι δεν είναι δρόμος προς την ειρήνη, αλλά το πολύ μια μερική, προσωρινή διευθέτηση. Μπορεί να επιτρέψει σε κάθε πλευρά να ισχυριστεί μια τακτική νίκη: ο Τραμπ να προβάλλει επιτυχία στο εξωτερικό, ο Νετανιάχου να μειώσει την εγχώρια πίεση, και η Χαμάς να κερδίσει χρόνο. Όμως, αυτά τα βραχυπρόθεσμα οφέλη δε θα σταματήσουν την καθημερινή καταστροφή στη Γάζα ούτε θα επιλύσουν τη βαθύτερη πολιτική κρίση.
Ακόμα χειρότερα, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ μπορεί να εκμεταλλευτούν τη στιγμή για να προωθήσουν μια «ανανεωμένη αρχή» στη Γάζα — πιο συνεργάσιμη με το όραμά τους και λιγότερο ριζωμένη στη νομιμότητα του παλαιστινιακού κινήματος. Τέτοιες κινήσεις αποδυναμώνουν τον ΟΑΠ και κινδυνεύουν να εμβαθύνουν τις εσωτερικές διαιρέσεις, τη στιγμή που η διεθνής αναγνώριση της Παλαιστίνης ενισχύεται και οι εκκλήσεις για κυρώσεις κατά του Ισραήλ πολλαπλασιάζονται.
Ο δρόμος μπροστά
Για να έχει νόημα οποιαδήποτε ανακωχή, πρέπει να συνδεθεί με ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο: πλήρη παύση των εχθροπραξιών, δεσμευτικές εγγυήσεις εφαρμογής και μια πορεία προς μια δίκαιη λύση της σύγκρουσης. Αυτό απαιτεί περισσότερα από τακτικές παύσεις πυρός — απαιτεί παλαιστινιακή ενότητα και αναζωογόνηση των δημοκρατικών θεσμών.
Οι εκλογές για το Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο του Κράτους της Παλαιστίνης, που έχουν ήδη ανακοινωθεί, πρέπει να διεξαχθούν αμέσως μετά το τέλος της επίθεσης. Είναι ζωτικής σημασίας για την ενοποίηση της πολιτικής ενότητας, την ενίσχυση της διεθνούς νομιμότητας και την τοποθέτηση των Παλαιστινίων σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσουν τις συνεχιζόμενες προκλήσεις του εθνικοαπελευθερωτικού τους αγώνα.
Συμπέρασμα
Η προειδοποίηση του Τραμπ μπορεί να δημιουργήσει μια προσωρινή ανάπαυλα, αλλά δεν αγγίζει τα βασικά ζητήματα της κατοχής, του εκτοπισμού και των εθνικών δικαιωμάτων. Χωρίς ουσιαστική παλαιστινιακή ενότητα και μια συνολική πολιτική προοπτική, οποιαδήποτε συμφωνία θα παραμείνει εύθραυστη — άλλη μια αυταπάτη που παρουσιάζεται ως πρόοδος.
Η άνευ προηγουμένου παγκόσμια αλληλεγγύη με τη Γάζα και την Παλαιστίνη δεν πρέπει να σπαταληθεί. Πρέπει να μεταφραστεί σε συγκεκριμένα βήματα: αναβίωση του ρόλου της PLO, ενίσχυση της εθνικής συνοχής και οικοδόμηση μιας αξιόπιστης στρατηγικής για την απελευθέρωση. Μόνο τότε οι προσωρινές ανακωχές μπορούν να μετατραπούν σε δρόμους προς μια διαρκή δικαιοσύνη.
* Σημείωση: Το παρόν άρθρο γράφηκε λίγο πριν την ισραηλινή επίθεση της 9ης Σεπτέμβρη 2025 στο Κατάρ.
