Η Διεθνής Έκθεση Εισαγωγών Κίνας (CIIE) ανακοινώθηκε για πρώτη φορά το 2017 από τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στο Φόρουμ Διεθνούς Συνεργασίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», συμβολίζοντας το άνοιγμα της κινέζικης αγοράς στον κόσμο. Φέτος, συμμετείχαν 4.108 εταιρείες από 155 χώρες, περιοχές και διεθνείς οργανισμοί, εκ των οποίων οι 123 συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», καλύπτοντας διάφορους κλάδους, όπως εμπορικές υπηρεσίες, ιατρική τεχνολογία, τρόφιμα, οικιακές συσκευές, ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Νότος στο επίκεντρο
«Η φετινή έκθεση συνδέεται με το 15ο Πενταετές Πλάνο της Κίνας, δείχνοντας ότι η χώρα ανοίγει περισσότερο στον κόσμο και την αυτοπεποίθηση της κινεζικής οικονομίας. Μπορούμε να νιώσουμε την αίσθηση ότι η Κίνα προωθεί πραγματικά την ομαδική δουλειά παγκοσμίως» μας λέει η Τιανλού Ζου, παρουσιάστρια ειδήσεων και δημοσιογράφος στο ραδιόφωνο CGTN.
Η Κίνα έχει υποσχεθεί πως, ακόμα και όταν πάψει να είναι αναπτυσσόμενη χώρα, θα συνεχίσει να αποτελεί μέρος του Παγκόσμιου Νότου. Η 8η CIIE περιλαμβάνει ένα Υποφόρουμ του Παγκόσμιου Νότου, με επίκεντρο τη βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη των αναπτυσσόμενων χωρών. Στη φετινή έκθεση, οι επιχειρήσεις από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ) έχουν φτάσει τις 163, σημειώνοντας ετήσια αύξηση 23,5% και οι αφρικανικές επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 80% σε σύγκριση με πέρυσι. Για πρώτη φορά υπάρχει ειδικό τμήμα για προϊόντα από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, προωθώντας την πολιτική «μηδενικών δασμών» για επιχειρήσεις και προϊόντα από τις ΛΑΧ με διπλωματικές σχέσεις με την Κίνα, συμπεριλαμβανομένων 53 αφρικανικών χωρών.
«Η Κίνα ενθαρρύνει πραγματικά τη Συνεργασία Νότου-Νότου. Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της έκθεσης είναι ο ειδικός εκθεσιακός χώρος για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ). Και εδώ στο Κέντρο για τα ΜΜΕ βλέπω πολλούς δημοσιογράφους από τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως για παράδειγμα τη Νότιο Αφρική. Πιστεύω ότι η φετινή έκθεση είναι ενθαρρυντική επίσης για τις ανταλλαγές ανάμεσα στις αναπτυσσόμενες και τις ανεπτυγμένες χώρες» προσθέτει η Τιανλού.
Κοσμοπολιτισμός με κινεζικά (;) χαρακτηριστικά
Η επιλογή της Σαγκάης για την έκθεση δεν είναι τυχαία. Από την εποχή της μεταρρύθμισης και του ανοίγματος έχει γίνει διεθνές οικονομικό κέντρο, που συγκεντρώνει περιφερειακά κεντρικά γραφεία πολυεθνικών εταιρειών και 75.000 ξένες επιχειρήσεις.
Το άλλοτε μικρό άρχισε να αναπτύσσεται στην ύστερη δυναστεία των Τσινγκ (1644-1912) σε ένα από τα κύρια εμπορικά λιμάνια της Κίνας. Μετά τον Πρώτο Πόλεμου του Οπίου έγινε ένα από τα πέντε λιμάνια που εποικίστηκαν από τους Βρετανούς για επιχειρηματικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να γίνει η πρώτη κοσμοπολίτικη πόλη στην Κίνα ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Ως αποτέλεσμα τα κτίρια μέχρι τον τρόπο ζωής παρουσιάζει μια μίξη δυτικών και ανατολικών στοιχείων που της δίνουν το χαρακτηρισμό «Παρίσι της Ανατολής».
O Πύργος της Σαγκάης είναι σχεδιασμένος από την αμερικανική Gensler σε συνεργασία με μια κοινοπραξία κινεζικών εταιρειών. Είναι το ψηλότερο κτίριο της Κίνας και τρίτο στον κόσμο με ύψος 632 μέτρα και 127 ορόφους συν 5 υπόγεια. Ο τεράστιος ουρανοξύστης, που ανήκει στο δήμο, περιλαμβάνει επιχειρήσεις, γραφεία, διαμονή, λιανικό εμπόριο, διασκέδαση και αξιοθέατα. Στον τελευταίο όροφο μπορεί να θαυμάσει κανείς την θέα από το ψηλότερο σημείο της πόλης.
Η περιοχή Μπουντ, κατά μήκος της δυτικής όχθης του ποταμού Χουανγκπού, είναι γνωστή ως «Έκθεση Διεθνών Κτιρίων», λόγω της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής της. Τα περισσότερα κτίρια κατασκευάστηκαν στον πρώην «Διεθνή Οικισμό της Σαγκάης», που προέκυψε από τη συγχώνευση των βρετανικών και των αμερικανικών θυλάκων μεταξύ 1863-1943. Εκεί, κάτοικοι και επισκέπτες συρρέουν στη δύση του ηλίου να φωτογραφηθούν στην πανοραμική θέα με τα φουτουριστικά κτίρια που αντιπαραβάλλονται με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτοτική του Μπουντ.
Στους γύρω δρόμους, άνθρωποι ψωνίζουν σε μπουτίκ, πίνουν καφέ και κοπέλες με νυφικά κάνουν φωτογράφηση γάμου – ένα έθιμο που έφτασε από την Ευρώπη. Το βράδυ η πόλη φωτίζει από τους φαντασμαγορικούς ουρανοξύστες με τους πολύχρωμους φωτισμούς και οι δρόμοι κατακλύζονται από ανθρώπους που βγαίνουν για βραδινή έξοδο. Ενώ το Πεκίνο παραμένει κυρίως παραδοσιακή πόλη η Σαγκάη έχει κοσμοπολίτικο αέρα.
Δυτικές «δεξαμενές σκέψεις» ελπίζουν πως τα μεσαία στρώματα, που συχνά ασπάζονται έναν δυτικό τρόπο ζωής, θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράγοντα ανατροπής του ΚΚΚ. Πάντως, σύμφωνα με τον (κριτικό προς το ΚΚΚ) σινολόγο Λι Τσενγκ, τα στρώματα αυτά δεν έχουν ομοιογενή σύνθεση ή απόψεις, ενώ και όσοι υιοθετούν «φιλελεύθερες αξίες» συχνά αποξενώνονται από τον μακαρθισμό της Ουάσινγκτον, υιοθετώντας έναν «κοσμοπολιτισμό με κινεζικά χαρακτηριστικά».
Το Κεφάλι του Δράκου
Μην ξεχνάμε πως ο κοσμοπολιτισμός της Σαγκάης εξυπηρετεί τον ρόλο της ως κύριο κέντρο του οικονομικού συστήματος της Κίνας: το «κεφάλι του δράκου», όπως την αποκαλούν.
Εδώ γεννήθηκε το ΚΚΚ, καθώς το 1921 πραγματοποιήθηκε το Πρώτο Εθνικό Συνέδριο του Κόμματος. Ο χώρος που τότε ήταν κατοικία του ιδρυτικού μέλους του ΚΚΚ, Λι Χαντζούν, μετατράπηκε το 1952 σε Αίθουσα Μνήμης του Πρώτου Συνεδρίου του ΚΚΚ. To 2021 εγκαινιάστηκε ένα μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του ΚΚΚ, στο οποίο υπάρχει αίθουσα ορκωμοσίας, όπου κατά την επίσκεψή μας είδαμε μέλη του Κόμματος να δίνουν όρκο εισαγωγής.
Στη Σαγκάη ξέσπασαν το 1927 οι πρώτες εξεγέρσεις εναντίων των Βρετανών και Ιαπώνων ιμπεριαλιστών, που έληξαν με τη σφαγή της Κομμούνας της Σαγκάης. Με τη νίκη της Κινεζικής Επανάστασης, οι ξένες εταιρείες εγκατέλειψαν την πόλη, αλλά σύντομα η οικονομία της αποκαταστάθηκε και τη δεκαετία του ‘60 αντιπροσώπευε το ήμισυ της βιομηχανικής παραγωγής της χώρας. Μετά την Πολιτιστική Επανάσταση, στην οποία η Σαγκάη πρωταγωνίστησε, το ΚΚΚ επιτάχυνε τον εκσυγχρονισμό της καθυστερημένης βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. Όταν ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ επισκέφτηκε το 1978 το χαλυβουργείο Kimitsou στην Ιαπωνία, ζήτησε να φτιάξουν αντίστοιχο στην Κίνα.
Σήμερα, το εργοστάσιο Baosteel του κρατικού ομίλου China Baowu Steel Group είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός χάλυβα στον κόσμο. Η γραμμή παραγωγής του είναι το πρώτο εργοστάσιο συνεχούς θερμής έλασης της Κίνας με ετήσια παραγωγική ικανότητα 6 εκατομμυρίων τόνων και λειτουργεί σχεδόν εξολοκλήρου αυτοματοποιημένα. Στο χώρο υπάρχει μουσείο, που καταγράφει την πορεία του εργοστασίου παράλληλα με την ιστορία της Κίνας, καθώς και ζωολογικός κήπος με ελάφια και παγόνια, δείχνοντας τη δέσμευση για αρμονική συνύπαρξη με τη φύση.
Η Baosteel είναι μια από τις 399 κρατικές επιχειρήσεις της Κίνας που βρίσκονται στη λίστα Forbes με τις 2.000 κορυφαίες εισηγμένες επιχειρήσεις στον κόσμο.
«Δεν μπορούμε να σταματήσουμε, δεν θα σταματήσουμε»
Ο ιδιωτικός τομέας, από την άλλη, αντιπροσωπεύει το ήμισυ του ΑΕΠ της Σαγκάης. Σύμφωνα με την κινεζική ηγεσία, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις πρέπει να συνεργαστούν με το κράτος στην παροχή καλύτερης ζωής για τον λαό, ακολουθώντας τις κατευθύνσεις και τα πλάνα του Κόμματος. Η ανάπτυξη της Κίνας έχει βγάλει περισσότερους από 700 εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια και έχει βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο 1,3 δισεκατομμυρίου ανθρώπων. Μια επιγραφή κοντά σε κτίρια επιχειρήσεων γράφει: «Δεν μπορούμε να σταματήσουμε, δεν θα σταματήσουμε».
Η Meituan, η μεγαλύτερη εταιρεία παράδοσης φαγητού στον κόσμο, έχει το σύνθημα: «Βοηθάμε τους ανθρώπους να τρώνε καλύτερα, να ζουν καλύτερα». Η επιχείρηση αναπτύσσει υπηρεσίες παράδοσης με ηλεκτρικά ποδήλατα, αυτοκινούμενα οχήματα ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του «τελευταίου μιλίου» στις κινεζικές μεγαλουπόλεις. Συγκριτικά, πάνω από το 50% των λιανικών πωλήσεων στην Κίνα γίνεται μέσω κινητού, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ είναι λιγότερο από το 15%.
Η Meituan είναι μια από τις εταιρείες που παράγουν τα χιλιάδες κοινόχρηστα ποδήλατα που κυκλοφορούν σε κάθε πόλη που έχουμε επισκεφτεί. Μπορεί κανείς να βρει τα ποδήλατα διαθέσιμα κυριολεκτικά σε κάθε δρόμο και να τα χρησιμοποιήσει με πολύ χαμηλό κόστος απλώς σκανάροντας με το κινητό του. Τα κοινόχρηστα ποδήλατα προωθούνται για τις «πράσινες μεταφορές» και την κάλυψη του «τελευταίου μιλίου» από το πλησιέστερο ΜΜΜ στον τελικό προορισμό. Σήμερα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός και καταναλωτής ηλεκτρικών ποδηλάτων στον κόσμο.
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας, η χρήση μετρητών αντιπροσωπεύει μόνο το 23% των συναλλαγών, ενώ οι πληρωμές με Κίνα αντιπροσωπεύουν περίπου το 66% όλων των συναλλαγών. Η Tencent έχει αναπτύξει το WeChat που είναι η κύρια εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων στην Κίνα και δεύτερη δημοφιλέστερη εφαρμογή πληρωμών στη χώρα μετά το AliPay. Παράλληλα, η εταιρεία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής βιντεοπαιχνιδιών στον κόσμο, καθώς και μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες διεθνώς με βάση την κεφαλαιοποίηση της αγοράς, έχοντας ξεπεράσει αμερικανικούς κολοσσούς, όπως το Facebook και η Amazon.
Από τον λαό για τον λαό και τη διεθνή κοινότητα
Το Δημοτικό Κέντρο Γκουμπέι στη Σαγκάη αποτελεί παράδειγμα του κινεζικού μοντέλου «ολιστικής λαϊκής δημοκρατίας». Εδώ οι κάτοικοι συζητούν και υποβάλουν προτάσεις για τα ζητήματα της κοινότητας στους αξιωματούχους. Κατά την επίσκεψή μας, σε μια από τις αίθουσες, τα τοπικά μέλη της Πολιτικής Συμβουλευτικής Συνδιάσκεψη του Κινέζικου Λαού (CPPCC) έκαναν συνεδρίαση. Σε μια αίθουσα γράφει: «Είμαι εκπρόσωπος από τον λαό για τον λαό».
Ενώ τα οριενταλιστικά μάτια αναγνωρίζουν μόνο μια μορφή δημοκρατίας, ο Σι Τζινπίνγκ έχει δηλώσει: «Εάν ο λαός ξυπνάει μόνο κατά την ώρα της ψηφοφορίας και μετά επιστρέφει σε χειμερία νάρκη, αν ακούει μόνο μεγαλοπρεπή συνθήματα κατά τη διάρκεια των εκστρατειών αλλά δεν έχει φωνή μόλις τελειώσει η ψηφοφορία και αν κολακεύεται όταν διεξάγονται οι ψηφοφορίες αλλά μένει απέξω μόλις ολοκληρωθούν οι καταμετρήσεις, τότε δεν ζει σε μια πραγματική δημοκρατία».
Οι ξένοι κάτοικοι συμμετέχουν και αυτοί στις λαϊκοδημοκρατικές διαδικασίες. Το Γκουμπέι είναι η πρώτη διεθνής κοινότητα της Σαγκάης και έχει τους περισσότερους ξένους στην πόλη. Εκεί μένουν πάνω 33.000 κάτοικοι από περισσότερες από 50 χώρες και περιοχές, με το 51% να είναι κάτοικοι εξωτερικού. Το Δημοτικό Κέντρο Γκουμπέι παρέχει υπηρεσίες στους ξένους και ντόπιους κατοίκους, καθώς και χώρους εστίασης για τους ηλικιωμένους και μαθήματα κινεζικής παραδοσιακής κουλτούρας, όπως Όπερα Kunqu και Κινεζικές Σπουδές.
Ένα ακόμα σύμβολο της ανοιχτής Κίνας είναι το Πανεπιστήμιο Shanghai Jiao Tong, ένα από τα παλαιότερα στην Κίνα, που είναι υπό την άμεση εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και έχει κατασκευαστεί από κοινού με την δημοτική αρχή της Σαγκάης. Εκεί είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τους ξένους φοιτητές, στην πλειοψηφία τους από τον Παγκόσμιο Νότο. Οι ξένοι φοιτητές μπορούν να βρουν προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα που διδάσκονται τόσο στα αγγλικά όσο και στα κινέζικα, συμπεριλαμβανομένων κοινών προγραμμάτων με γνωστά πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Το πανεπιστήμιο διαθέτει επίσης Σχολή Μαρξισμού για σπουδές στην μαρξιστική θεωρία. Μετά την Κινέζικη Επανάσταση το ΚΚΚ ίδρυσε πολλά μαρξιστικά ιδρύματα και το 1992 ιδρύθηκε η πρώτη σχολή μαρξισμού στο Πεκίνο. Από το 2015 έως το 2025, ο αριθμός των σχολών μαρξιστικών σπουδών στα κινεζικά πανεπιστήμια αυξήθηκε από 100 σε περισσότερα από 1.400.
Όπως διαπιστώνουμε, ο κινέζικος δράκος έχει βγάλει φτερά και ταξιδεύει στον κόσμο. Αλλά παραμένει κόκκινος. Το ίδιο και το κεφάλι του.
