Μετά την επίθεση στο Ιράν όλες οι μάσκες έχουν πέσει, όσο κι εάν ο Ντόναλντ Τραμπ πασχίζει να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη, πρωτίστως και τον κόσμο ολάκερο σε δεύτερο επίπεδο πως η αντιμετώπιση της (ανύπαρκτης) «πυρηνικής απειλής» και η «ασφάλεια» των ΗΠΑ δεν αποβλέπουν στην αποσταθεροποίηση και τα υπέρογκα κέρδη, που ο ίδιος και φιλικές του επιχειρήσεις θα αποκομίσουν μετά την εξόντωση του  Χαμενεΐ και τη βροχή από πυραύλους.

Η πραγματική ανάλυση των γεγονότων καταδεικνύει μια απειλητική για το μέλλον της περιοχής και του πλανήτη -χωρίς διάθεση υπερβολής και κινδυνολογίας- για τα  σύγκλιση συμφερόντων: την επιρροή του Ισραήλ, το τεράστιο κόστος του πολέμου και την αναδυόμενη κυριαρχία των εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και πετρελαιοφόρων.

Το «Παιχνίδι του Τρελού» και η ρητορική του Τραμπ

Ο Τραμπ, πιστός στο δόγμα του Nixonian Madman Theory, παριστάνει τον απρόβλεπτο ηγέτη που είναι πρόθυμος, να καταστρέψει τα πάντα για να πετύχει μια συμφωνία ή τους σκοπούς του. Όπως ο Σόλων, που είχε βάλει το «σκουφάκι του τρελού» και εκστόμισε το «κήρυξ ήλθον αφ’ ιμερτής Σαλαμίνος» για να πείσει τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν την μεμψιμοιρία τους και να εκστρατεύσουν για την ανακατάληψη της νήσου από τους Αιγινήτες. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική, εντελώς διαφορετική, γιατί ο Τραμπ, παίζοντας τον ρόλο του τρελού, μετράει δολάρια. Και για τον ίδιο, αλλά κυρίως και για τους φίλους του επιχειρηματίες, οι οποίοι επίσης επενδύουν στην ανακατάταξη συνόρων και κυβερνήσεων που κλιμακώνει για χάρη του και δική τους ο Αμερικανός πρόεδρος.

Οι ανερμάτιστες και διαρκώς μεταβαλλόμενες δικαιολογίες του Τραμπ για την επίθεση στο Ιράν (η προστασία της ναυσιπλοΐας και η αποτροπή της τρομοκρατίας) καταρρέουν μπροστά στο γεγονός ότι η Ουάσιγκτον φαίνεται να μην έχει σαφές σχέδιο για την επόμενη μέρα. Το Ιράν δεν είναι ποσώς η Βενεζουέλα, που αρκούσε η απαγωγή κι αντικατάση του Μαδούρο με την Ντέλσι Ροντρίγκεζ για να εξασφαλίσουν οι ΗΠΑ (βλέπε Τραμπ και πετρελαϊκές) εκείνο που επιζητούσαν. Η διαπρύσια ρητορική του που διαρκώς επικαλείται το ‘συναίσθημα’ και τις προκαταλήψεις και τον φανατισμό, αλλά και η αμφιλεγόμενη στάση του απέναντι στον θάνατο του Χαμενεΐ δείχνουν ότι ο Τραμπ είναι ένας ηγέτης που εύκολα παρασύρεται σε έναν πόλεμο που ίσως δεν μπορεί να ελέγξει.

Ο παράγων Νετανιάχου: Ποιος σέρνει ποιον;

Και λέμε παρασύρεται γιατί πραγματικά, η επίθεση στο Ιράν μοιάζει περισσότερο σχέδιο που έχει εκπονήσει το Ισραήλ κι όχι η Ουάσιγκτον. Ο Μπέντζιαμιν Νετανιάχου μοιάζει πως έχει καταφέρει να επιβάλει τον δικό του ρυθμό στις εξελίξεις και πάνω στους σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον. Διαρκής στόχος για το  Ισραήλ είναι  άλλωστε η οριστική πτώση του καθεστώτος των Μουλάδων, ο κατακερματισμός της Μέσης Ανατολής, που θα του επιτρέπει να επεμβαίνει και να προσαρτά εδάφη-ας δούμε τι έγινε και με τη Συρία, τη Γάζα αι τώρα τι πρόκειται να γίνει με τον Λίβανο. Το Τελ Αβίβ είναι πλέον σαφές ότι  κατόρθωσε και παρέσυρε τις ΗΠΑ σε μια ολοκληρωτική σύγκρουση.

Σύμφωνα με την Publico, ο Νετανιάχου έδωσε αβάσιμες εγγυήσεις στον Τραμπ ότι, εξοντώνοντας τον Χαμενεΐ, ο πόλεμος θα τελειώσει γρήγορα με την κατάρρευση του Ιράν. Όμως, όπως συνέβη και με το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν (ή ακόμη και με το Αφγανιστάν),  η ιστορία κι η αμείλικτη πραγματικότητα για τη σύνθεση του Ιράν και το βάθος του ισλαμικού καθεστώτος, δείχνει ότι τέτοιοι «περίπατοι» καταλήγουν σε τέλματα ή σε ακόμη και σε καταστροφές, από τις οποίες δύσκολα μπορεί να εξέλθει η Αμερική. Και με κόστος (ή κέρδη εάν θέλετε για κάποιες εταιρείες) και στο οικονομικό πεδίο, αλλά και σε ανθρώπινες ζωές Αμερικανών. Το Ισραήλ χρησιμοποιεί την αμερικανική στρατιωτική ισχύ για να υλοποιήσει το δικό του όραμα για τη Μέση Ανατολή, την ώρα που ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται ως ο μεγάλος χαμένος σε επίπεδο διεθνούς κύρους και εσωτερικής σταθερότητας.

Η σιωπή του Πούτιν και η διεθνής απάθεια

Αλλά γιατί μέχρι σήμερα  ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν τηρεί τόσο εφεκτική και διακριτική στάση μετά τις επιθέσεις και τον θάνατο του Χαμενεΐ; Η Ρωσία, πέρα από την ρηματική καταδίκη της επίθεσης κατά τις πρώτες ώρες, δεν έχει αντιδράσει δραστικά κι όχι επειδή είναι απορροφημένη στον δικό της πόλεμο στην Ουκρανία. ανάλυση του Huffington Post δείχνει ότι η Ρωσία, αν και σύμμαχος του Ιράν, μπορεί να επωφεληθεί από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και την εμπλοκή των ΗΠΑ σε ένα νέο «Βιετνάμ».

Από την άλλη, όπως τονίζουν αναλυτές, το μεγαλύτερο όπλο της Μόσχας είναι ακριβώς η ικανότητα του Τραμπ να συγκρατεί και υποβαθμίζει τους Ευρωπαίους. Ένα πλεονέκτημα που δεν εννοεί να εγκαταλείψει. Ιδίως όταν μετά την επίθεση εναντίον των Μαδούρο και Χαμενεΐ, ο Πούτιν ενδέχεται να ανησυχεί όχι για μία στρατηγική και συντονισμένη επίθεση ενάντια στη χώρα του, όσο για την προσωπική του ασφάλεια από την “τακτική του αρπακτικού” που έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ. Βέβαια, σε αντίθεση με τις άλλες χώρες, η Ρωσία διαθέτει μεγάλη πυρηνική δύναμη πυρός, γεγονός που αποτελεί ικανό αποτρεπτικό παράγοντα.

Η Ρωσία έχει μεγάλο συμφέρον να αφήνει τη Δύση να αυτοαναφλέγεται, μέσα στους ανταγωνισμούς εξουσίας ανάμεσα σε ΗΠΑ-ΕΕ κι εντός της ίδιας της ΕΕ, ανάμεσα σε Μακρόν και Μελόνι/Μερτς για την πρωτοκαθεδρία. Για η Μόσχα, στο Ιράν συντρέχουν πολλές θετικές προοπτικές: οι υψηλότερες τιμές στο πετρέλαιο, η διένεξη ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ, στο πώς θα διαχειριστούν μία παρατεταμένη κρίση ή ακόμη και μία αποτυχία να ανατρέψουν το καθεστώς των μουλάδων, αλλά κι επειδή οι ΗΠΑ πλέον δεν ασχολούνται με την Ουκρανία. Ξέχωρα από το γεγονός ότι ο πόλεμος καταναλώνει μεγάλες ποσότητες όπλων, που δεν είναι κι εύκολο να αντικατασταθούν, όταν υπάρχουν προβλήματα στην ανάπτυξη και τις μεταφορές, λόγω και του πληθωρισμού που γεννά ο πόλεμος. Ιδίως όταν ο πόλεμος αυτός εξελιχθεί σε μία εμπλοκή των ΗΠΑ σε ένα νέο «Βιετνάμ».

Και φυσικά, οι απρόκλητες επιθέσεις του Τραμπ, η ιμπεριαλιστική ωμότητα του Ισραήλ ενισχύει τη ρητορεία του Πούτιν, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό, για τους κινδύνους που εγκυμονεί η απρόβλεπτη και κερδοσκοπική ηγεμονία τους σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το οικονομικό βάρος: Ένα δισεκατομμύριο την ημέρα;

Γιατί ο πόλεμος δεν είναι μόνο βομβαρδισμοί, ανθρώπινες απώλειες και αίμα: είναι κυρίως χρήμα. Το περιοδικό  Forbes εκτιμά ότι η σύγκρουση με το Ιράν μπορεί ήδη να έχει κοστίσει στις ΗΠΑ πάνω από 1 δισεκ. δολάρια μέσα σε ελάχιστες ημέρες.

Ένα κόστος δυσανάλογο με τα ωφελήματα που έχει (;) αποκομίσει η εξαιρετικά κοστοβόρα επιχείρηση τούτη. Η χρήση δαπανηρών έξυπνων πυρομαχικών, η κινητοποίηση αεροπλανοφόρων, που κοστίζουν πολλά σε ενέργεια, πυρομαχικά και εφόδια, αλλά και οι κυβερνοεπιθέσεις εξαντλούν τον αμερικανικό  προϋπολογισμό. Την ώρα μάλιστα, που όπως έχουμε επισημάνει το αμερικανικό χρέος έχει εκτιναχθεί.

Αλλά κι οι αγορές δεν έχουν ανταποκριθεί ακριβώς όπως θα το ήλπιζε ο Τραμπ κι οι πλούσιοι φίλοι του, που πάντοτε ελπίζουν να κερδίσουν με τις πολεμικές του ‘ανδραγαθίες’. Παραδόξως, όπως επισημαίνει κι ο Economist ο πόλεμος δεν είναι πάντα πεδίο κέρδους για τις αμυντικές μετοχές. Η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της σύγκρουσης και η πιθανότητα ενός γενικευμένου πληθωρισμού τρομάζουν τους επενδυτές, παρά την αύξηση των παραγγελιών όπλων. Για τις εταιρείες αυτές, το κέρδος είναι μεν να απαιτούν ακόμη περισσότερα πολεμοφόδια οι κυβερνήσεις, αλλά όχι υπερβολικά και για πολύ χρονικό διάστημα.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι: Πετρέλαιο και δεξαμενόπλοια

Βέβαια, κάποιοι άλλοι δεν συμμερίζονται τη μετριοπαθή αισιοδοξία των κατασκευαστών οπλικών συστημάτων, διότι για εκείνους όσο διαρκεί ένας πόλεμος και μάλιστα ένας του οποίου οι συνέπειες έχουν παγκόσμια διάσταση, αυτό μεταφράζεται σε τεράστια κέρδη. Το βλέπουμε γιατί ενώ το Ιράν και η Βενεζουέλα καταρρέουν, κάποιοι κυριολεκτικά «ανοίγουν σαμπάνιες». Για τους δισεκατομμυριούχους των πετρελαιοφόρων  η πτώση αυτών των κυβερνήσεων αποτελεί μάννα εξ ουρανού (Forbes).

Πλέον με τις επεμβάσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν βιωνουμε μια παγκόσμια ανακατάταξη της αγοράς. Ιδίως  με  το ιρανικό πετρέλαιο έξω από τη νόμιμη αγορά, οι παγκόσμιες τιμές στα ναύλα  εκτοξεύονται.

Παράλληλα κι η  ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο μετατρέπεται σε κερδοσκοπικό παιχνίδι σε όλα τα επίπεδα και τις αγορές, όπου όσοι ελέγχουν τη μεταφορά του «μαύρου χρυσού» αποκομίζουν μυθικά κέρδη από την αύξηση της επικινδυνότητας. Σύμφωνα με το Forbes οι ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων είναι οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι: από τη μία τα χάρις στα ασφάλιστρα Κινδύνου, καθώς οι ναύλοι για μεταφορές από τον Κόλπο τριπλασιάστηκαν. Κι από την άλλη λόγω της αλλαγής στις διαδρομές.  Η ανάγκη για μεταφορά πετρελαίου από εναλλακτικές πηγές (ΗΠΑ, Νορβηγία) αυξάνει τις αποστάσεις, άρα και τα κέρδη των εταιρειών μεταφορών.

Το «bonus» των δεξαμενόπλοιων: Με το Ιράν εκτός αγοράς, οι παραδοσιακές διαδρομές μέσω των Στενών του Ορμούζ έγιναν εξαιρετικά επικίνδυνες. Αυτό οδήγησε σε τριπλασιασμό των ασφαλίστρων. Οι εταιρείες πετρελαιοφόρων (όπως η Frontline) επωφελούνται γιατί η αγορά στρέφεται πλέον σε πιο μακρινές διαδρομές (π.χ. από τον Κόλπο του Μεξικού προς την Ασία), αυξάνοντας τις «τονο-μίλια» (ton-miles), τη βασική μονάδα κερδοφορίας τους.

Ενώ ιστορικά ο πόλεμος αυξάνει τις τιμές, η κρίση στο Ιράν παρουσιάζει μια μοναδική δυναμική λόγω της ταυτόχρονης κατάρρευσης της Βενεζουέλας. Κι αυτό γιατί ενώ όπως σημειώναμε, στη Βενεζουέλα οι αγορές πετρελαίου δεν αντέδρασαν σοβαρά (άλλωστε το πετρέλαιο της χώρας θα σήμαινε μεγαλύτερη προσφορά, κακό για τις τιμές), η σύρραξη στο Ιράν προκάλεσε ένα βραχυπρόθεσμο Σοκ. Οι επιθέσεις, πυροδότησαν αντίποινα που πλήττουν κι ενδέχεται να κάνουν ακόμη πιο επικίνδυνη την παραγωγή πετρελαίου και στις άλλες χώρες του Κόλπου. Έτσι, με τις πρώτες επιθέσεις, το Brent ξεπέρασε τα 120 δολάρια, καθώς η αγορά φοβήθηκε κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Βέβαια, σε όλη τούτην την ιστορία, ο μόνος κερδισμένος είναι ο Τραμπ: Η στρατηγική του Τραμπ (το Madman Theory) στοχεύει στην πλήρη εξάλειψη του ιρανικού πετρελαίου, τη συνακόλουθη άνοδο στις τιμές, ώστε να αυξηθεί η ζήτηση για το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο και το ακριβό εισαγόμενο LNG. Η αποσταθεροποίηση του Ιράν και η πτώση της Βενεζουέλας δημιούργησαν ένα κενό εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Και ο Τραμπ χρησιμοποιεί τον πόλεμο για να καταστήσει τις ΗΠΑ τον μοναδικό «ασφαλή» πάροχο ενέργειας. Το αμερικανικό πετρέλαιο δεν έχει «ρίσκο πολέμου», γεγονός που του επιτρέπει να πωλείται σε τιμή premium.

Οπλικά συστήματα και αμυντικά αποθέματα: Γιατί δεν κερδίζουν όλοι;

Από την άλλη και παρά την εκτόξευση της ζήτησης και αντίθετα με όλες  ο Economist (3/3/2026) προειδοποιεί ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για τις αμυντικές βιομηχανίες. Και τούτο γιατί, υπάρχουν πρώτα πρώτα, προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα: Η έλλειψη ημιαγωγών και σπάνιων γαιών (που ελέγχει η Κίνα) καθιστά δύσκολη την ταχεία αναπλήρωση των αποθεμάτων πυραύλων που ξοδεύονται στο Ιράν. Αυτό μπορεί να μεταφρασθεί σε ένα Supply Chain Bottlenecks: Η ΤΝ απαιτεί προηγμένα τσιπ, τα οποία χρειάζονται και οι πύραυλοι. Ο πόλεμος στο Ιράν δημιούργησε έναν εσωτερικό ανταγωνισμό για πόρους μεταξύ των εταιρειών ΤΝ και των κατασκευαστών όπλων.

Από την άλλη, με τον πόλεμο, την άνοδο των τιμών του πετρελαίου κι άρα της γενικότερης παραγωγής, αυξάνεται μοιραία και το πληθωριστικό κόστος και για τις βιομηχανίες του πολέμου: Το κόστος παραγωγής ενός Patriot ή ενός F-35 αυξάνεται ταχύτερα από τα συμβόλαια που έχουν υπογραφεί με το Πεντάγωνο.

Παράλληλα, τα κέρδη των παραδοσιακών αμυντικών βιομηχανιών είναι σταθερά μεγάλα, αλλά περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα κρατικά συμβόλαια, σε αντίθεση με τις εταιρείες ΤΝ και πετρελαιοφόρων που λειτουργούν με «τιμές αγοράς» και βλέπουν τα κέρδη τους να εκτοξεύονται σε περιόδους κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό όλο κι αυξάνονται, όσο κι εάν ο Τραμπ προσπαθεί με κάθε τρόπο να τις διασκεδάσει, οι αμφιβολίες για το απόθεμα των ΗΠΑ και το οπλοστάσιό τους.

Τεχνητή Νοημοσύνη: οι νέοι λομπίστες του πολέμου

Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη στην διεξαγωγή του πολέμου  είναι ο ρόλος της ΤΝ. Ο «αλγοριθμικός πόλεμος» που προετοίμασε και εξαπολύθηκε κατά του Ιράν κάνει τους μεγαλύτερους κατασκευαστές Τεχνητής Νοημοσύνης να  έχουν μετατραπεί πλέον στους πιο ισχυρούς λομπίστες της Ουάσιγκτον. Και τούτο γιατί κοιτάζοντας καλύτερα τα στοιχεία που προκύπτουν αποκαλύπτεται μια νέα παγκόσμια οικονομία (και συνεργασία) του πολέμου, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και το πετρέλαιο δεν είναι απλώς πόροι, αλλά οι κινητήριοι μοχλοί μιας βίαιης αναδιανομής ισχύος.

Η επίθεση στο Ιράν βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε συστήματα ΤΝ για την επιλογή στόχων και την ανάλυση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Η  επίθεση στο Ιράν μάλιστα αποτελεί την πρώτη σύγκρουση στην ιστορία όπου η ΤΝ δεν ήταν απλώς βοηθητικό εργαλείο, αλλά ο κεντρικός επιχειρησιακός πυρήνας. Αποκάλυψε τη σημασία που έχει η αλγοριθμική κυριαρχία στον πόλεμο. Η ταχύτητα με την οποία η ΤΝ “διάβασε” την ιρανική αεράμυνα επέτρεψε στον Τραμπ να καυχιέται για “χειρουργικά πλήγματα”. Αυτό μεταφράζεται σε τεράστια ισχύ για τις εταιρείες, οι οποίες πλέον απαιτούν (και παίρνουν) προνομιακή μεταχείριση στη νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων και εμπορίου.

Όπως αναφέρει το Forbes (25/2/2026), οι κολοσσοί της ΤΝ έχουν μετατραπεί στους ισχυρότερους λομπίστες της Ουάσιγκτον. Τα κέρδη τους προέρχονται από:

• Συμβόλαια «Cloud-Combat»: Η αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων πεδίου μάχης σε πραγματικό χρόνο απέφερε δισεκατομμύρια σε εταιρείες που παραδοσιακά θεωρούνταν «πολιτικές».
• Targeting-as-a-Service (TaaS): Αλγόριθμοι που αναγνωρίζουν στόχους μέσα σε δευτερόλεπτα, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης των αμερικανικών drones.

Βέβαια, οι εταιρείες ΤΝ έχουν αρχίσει να χαράσσουν «κόκκινες γραμμές» (π.χ. άρνηση συμμετοχής σε αυτόνομα όπλα που παίρνουν την τελική απόφαση για τη ζωή ή τον θάνατο ανθρώπων), αλλά αυτό είναι συχνά μία προσχηματική στρατηγική και δεν διέπεται από κάποια ηθική ταλάντευση και προβληματισμό. Φοβούνται  κυρίως ότι η ανεξέλεγκτη χρήση της ΤΝ σε οπλικά συστήματα (killer robots) θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια κατακραυγή και ρυθμιστικούς περιορισμούς που θα έπλητταν τα εμπορικά τους συμφέροντα.

Τηρώντας τέτοιες αποστάσεις, οι εταιρείες αφ’ ενός εύκολα αποποιούνται την τελική ευθύνη για την όποια απόφαση κι έχουν μία νομική κάλυψη. Με το να παραμένει ο άνθρωπος «στο κύκλωμα»  (human-in-the-loop), οι εταιρείες αποφεύγουν την όποια διεθνή ποινική ευθύνη για εγκλήματα πολέμου. Οι εταιρείες δηλώνουν ότι «δεν επιτρέπουν στην ΤΝ να τραβήξει τη σκανδάλη». Ωστόσο, στην πράξη, η ΤΝ κάνει όλη την προεργασία (εντοπισμός, ταυτοποίηση, κλείδωμα στόχου), αφήνοντας στον άνθρωπο-χειριστή μόνο την τυπική επιβεβαίωση. Αυτό το «παραθυράκι» επιτρέπει στις εταιρείες να κερδίζουν από τον πόλεμο, διατηρώντας ένα «καθαρό» προφίλ ESG (Environmental, Social, and Governance).Έτσι, στο σημείο αυτό οι επιχειρήσεις ΤΝ θέλουν μεν να είναι ο «εγκέφαλος» του πολέμου, αλλά αρνούνται ταυτόχρονα να αναλάβουν την ηθική ευθύνη για την εκτέλεση.

Από την άλλη, οι αποστάσεις αυτές είναι κι ένα μέτρο προστασίας του IP τους: οι εταιρείες φοβούνται ότι μία πλήρης ενσωμάτωση της ΤΝ σε όπλα στη σύρραξη στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίστροφη μηχανική (reverse engineering) από την Κίνα ή τη Ρωσία. Παράλληλα, όλα τα προηγμένα οπλικά συστήματα, τόσο για την επίθεση, όσο και για την άμυνα απέναντι στην αντίδραση των Φρουρών της Επανάστασης, βασίζονται στην επεξεργασία πολλαπλών δεδομένων πεδίου από την ΤΝ.

Συγκριτικός Πίνακας: Οι «νικητές» της Κρίσης (Εκτιμήσεις Μαρτίου 2026)