Πριν 30 χρόνια ένας δίσκος έκανε γνωστό σχεδόν αμέσως και με περισσή επιτυχία ένα συγκρότημα, τα «Υπόγεια Ρεύματα». Η αποδοχή του από το κοινό ήταν ακαριαία και η ίδια δημοτικότητα συνεχίζει να διατρέχει τους «ακολούθους του» ακόμη και σήμερα. Τούτη την πολυποίκιλη ιστορία του το συγκρότημα, που θεμελιώθηκε από τον πρώτο εκείνο και εμβληματικό δίσκο έρχεται να γιορτάσει αυτό το επετειακό έτος. Η αρχή γίνηκε με μία μοναδική σε παλμό, πάνω στη σκηνή και κάτω στο τεράστιο πλήθος που συνέρρευσε στην Τεχνόπολη τον περασμένο Ιούνιο.

Στις 20 Δεκεμβρίου, τα «Υπόγεια Ρεύματα» κλείνουν το επετειακό έτος  με μία συναυλία, πάλι με πολλούς φίλους και παλιότερα μέλη του συγκροτήματος, στο «Κύτταρο» (Ηπείρου 48).

Ένα ριπίδι από σημαντικούς συντελεστές της ροκ κι όχι μόνο, σκηνής θα πλαισιώσουν στη σκηνή τα μέλη των Υπογείων: από τον Αλέξη Καλοφωλιά, τον Φώτη Σιώτα, τον Ερρίκο Λίτση, την Αγγελική Τουμπανάκη,  τον Κώστα Λειβαδά,  τον Γιώργο Κατσάνο, τον Μιχάλη Πούγουνα, Mc Yinka και πολλά παλιά μέλη των «Υπογείων Ρευμάτων». Αποδεικνύοντας γι’ άλλη μία φορά τη γενναιόδωρη πορεία του συγκροτήματος, που επί πολλά χρόνια στοχευμένα μοιράζεται τη σκηνή με άλλα σχήματα, πολλά από αυτά πρωτόλεια με στόχο να τα κάνει γνωστά στο κοινό μέσα από τούτη τη σύμπραξη.

Ακόμη κι οι άλλες μεγάλες συνεργασίες τους με διαλεκτά ονόματα της μουσικής σκηνής, με αποκορύφωμα την ιστορική κι ανεπανάληπτη σύμπραξή τους με τον μεγάλο Θάνο Μικρούτσικο, διακρίνεται ακριβώς τούτο το χαρακτηριστικό της παρεΐστικης συνδημιουργίας. Άλλωστε, η δημιουργία μίας «παρέας» αποτελεί από τα πρώτα του βήματα κιόλας, συστατικό στοιχείο του συγκροτήματος. Εξάλλου, οι μεταβολές του ίδιου του σχήματος μέσα σ’ αυτά τα τριάντα χρόνια έχει «σπείρει» μία τεράστια παρέα και σε πολλούς άλλους χώρους. Ενώ ουδέποτε έπαψαν τα παλιά μέλη, όπως και οι παλιοί φίλοι, να συμμετέχουν σ’ αυτό (επιτρέψτε μου) το «εγχείρημα», που δεν είναι μόνο μουσικό, αλλά συνάμα και συντροφικό κι αποτελεί μία διαρκή πηγή έμπνευσης, κινητήρια δύναμη για νέα σχέδια και νέες συμπράξεις -ακόμη και σε ατομικό επίπεδο του καθενός από τα μέλη του.

Η πίστη στην «παρέα» ανακαλεί τον ίδιο τον αρχικό χαρακτήρα της ιστορίας των «Υπογείων Ρευμάτων». Την «ηρωική εποχή» (επιτρέψτε μου την υπερβολή) του ροκ στις γειτονιές της Καλλιθέας, της Πλατείας και του «νομαδισμού» της μουσικής έκφρασης. Στα μέσα του ‘80, σε μία εποχή όπου το να παίζεις ροκ δεν ήταν αυτονόητο, ήταν μάλλον περιθωριακή ενασχόληση, με περιορισμένο κοινό και «ανυπόφορο» στ’ αυτιά του μεγάλου κοινού, -καθώς τότε κυριαρχούσαν τα σκυλάδικα και το «τυποποιείτο» σε mainstream τάση το ρεμπέτικο από πολιτικοκοινωνική αναθεώρηση κι αποκάθαρση της λαϊκής μουσικής παράδοσης από το εύπεπτο και ανάλατο «ελαφρολαϊκό» της χούντας -το να παίζεις ροκ ήταν σχεδόν αδύνατο. Τα νεανικά σχήματα πρόβαραν σε σπίτια, σε υπόγεια μετασχηματισμένα σε πρόχειρα στούντιο- ξεσηκώνοντας τις διαμαρτυρίες των γειτόνων για τα «κλαπατσίμπαλα». Ή με ρεφενέ για μίας ώρας πρόβα στα υπάρχοντα στούντιο, όπως στο θρυλικό 111 στο Μοσχάτο, όπου ηχογραφήθηκε κι ο πρώτος δίσκος των Υπογείων.

Εκείνα τα αξέχαστα χρόνια, που η κοινή αγάπη για τη ροκ συγκέντρωνε όλα τα συγκροτήματα από κάθε γειτονιά να αποτελούν μία παρέα, σφυρηλατήθηκε ένας στενός δεσμός ανάμεσα στους μουσικούς και μη, με αυτούς που έμελλε να λάμψουν αργότερα και εκείνους που θα αποτελούσαν το κοινό.
Εκείνα τα χρόνια τα όργανα, οι ενισχυτές, τα πιατίνια, δανείζονταν σε όποιον χρειαζόταν, καμμιά φορά αγοράζονταν μισακά. Ο ένας μάθαινε από τον άλλον, ακόρντα, κλίμακες, τεχνικές, οι δίσκοι άλλαζαν χέρια, οι πληροφορίες κι οι ιστορίες για το ροκ ή τη μουσική γενικά κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα στα τραπεζάκια της πλατείας ή των λιγοστών ροκ μπαρ, πάνω από έναν καφέ ή ποτό -κι αυτά πολλές φορές στα δύο. Τούτο το πνεύμα της συλλογικής συνέκφρασης, σχεδόν «κοινοβιακής», με τα «Υπόγεια Ρεύματα» αναβιώνει πάνω στη σκηνή, με συνεχόμενες ή απρόοπτες συναντήσεις.

Αυτά τα τριάντα χρόνια, που τα Υπόγεια Ρεύματα συνεχίζουν ακάματα με την ίδια ζωτικότητα πάνω στη σκηνή και την ίδια τόλμη στη στάση τους και την αποστολή τους, αποδεικνύουν  την  ακατάβλητη ανθεκτικότητα και του έργου, της μουσικής του φόρμας και του περιεχομένου του, αλλά και της ίδιας της μπάντας. Γιατί τα «Υπόγεια Ρεύματα», παρά τις «οβιδιακές τους μεταμορφώσεις», τις πολλές εναλλαγές και μεταβολές στη σύνθεσή τους, δεν έχουν αλλάξει τον βασικό πυρήνα όχι τόσο της μουσικής τους φόρμας, αλλά του προσανατολισμού τους και της αίσθησης της αποστολής τους ως μουσικό μετασχηματιστή της κοινωνικής πραγματικότητας και της υπαρξιακής αναζήτησης, τόσο του κοινού, όσο και ενός καθολικότερου συνόλου.

Τούτες οι μεταβολές του σχήματος των Υπογείων ενδέχεται να εξηγεί και την διαρκή επικαιρότητά τους και τη ζωτικότητα που ενσωματώνουν για να μπορούν να αφουγκράζονται συνέχεια τις διακυμάνσεις της κοινωνίας, της πολιτικής, των προβλημάτων της νεολαίας και των απλών ανθρώπων–στοιχεία που αποτελούν το βασικό ζητούμενο της θεματολογίας τους και σημείου αναφοράς της αποστολής τους.

Εάν σταθεί κανείς στους στίχους του συγκροτήματος ή στις θεματολογικές του επιλογές θα διαπιστώσει πως λειτουργεί με πηγαία ειλικρίνεια κι εντιμότητα, όχι μ’ επιτηδευμένη μανιέρα και περιττή φιλολογία κατορθώνουνε να εκφράσουνε τα σκιρτήματα της εποχής ή με καίριο τρόπο να καυτηριάσουν την πραγματικότητα και τα ήθη, με τόλμη να κατονομάσει τα αδιέξοδα των ημερών μας. Ιδίως εκείνα που οδηγούν τους ανθρώπους στην «απρόσωπη» βίωση και λειτουργία, την αλλοτριωτική απώλεια της συνείδησής τους, τη μετατροπή τους σε αυτό το υποκείμενο που ο Ρ. Μούζιλ ονόμαζε «άνθρωπο χωρίς ιδιότητες». Το απογυμνωμένο από μία ειδοποιό ταυτότητα υποκείμενο, που γίνεται ένα άμορφο κι άηχο πρόπλασμα.

«Χωρίς ιδιότητα» είναι ένας άνθρωπος που μπορεί να προσλάβει «όλες τις ιδιότητες», που καθέκαστα οι εξουσίες, οι καταναγκασμοί, οι ιδεολογίες κλπ θέλουν να ενσωματώσει και να ελέγχουν. Τούτη η προειδοποίηση αποτελεί το κεντρικό νήμα και το πρώτο κινούν της μουσικής δημιουργίας των «Υπόγειων Ρευμάτων».

Τριάντα χρόνια από τον πρώτο δίσκο των Υπογείων Ρευμάτων: μια ιστορία που εάν κάποιος κάνει τον απολογισμό θ’ αντιληφθεί πως παρά τον χρόνο που κύλησε η ακμαιότητα της μουσικής και του περιεχομένου που χαρακτηρίζει τη δημιουργία του συγκροτήματος παραμένουν αναλλοίωτα.

Παρά τα χρόνια στην πλάτη του το συγκρότημα δε μοιάζει να έχει αλλοιωθεί. Στα είκοσι χρόνια από την κυκλοφορία του δίσκου είχα τη χαρά να τους φιλοξενήσω στο στούντιο του Αθηναϊκού Πρακτορείου για μία συνέντευξη (θα βρείτε στο άρθρο και το ηχητικό). Σε τούτη τη συζήτηση εύκολα θα αντιληφθείτε, κάνοντας την αναγωγή στη σημερινή τους ζωτικότητα, πως η αυθεντικότητα και το σφρίγος του συγκροτήματος παραμένει αμείωτο. Τριάντα χρόνια «Υπόγεια Ρεύματα» και η ευχή μας είναι στα σαράντα χρόνια να έχουν την ίδια ένταση και οξυδέρκεια όπως και μετά τα τριάντα τούτα χρόνια. Ευχαριστούμε.