Στις αρχές του Ιανουαρίου του 2025 και κατόπιν ανακοίνωσης του ίδιου του Μαρκ Ζούκερμπεργκ μέσω ενός βίντεο, η Meta εφάρμοσε σημαντικές αλλαγές που την απομάκρυναν από τις πολιτικές της περασμένες πενταετίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις πρωτοβουλίες της για τη Διαφορετικότητα, την Ισότητα και τη Συμπερίληψη (DEI), το fact-checking αλλά και τον έλεγχο περιεχόμενου. Ας τα δούμε αναλυτικά προτού προχωρήσουμε σε συμπεράσματα.

Τερματισμός του προγράμματος DEI

Η Meta ανακοίνωσε τον τερματισμό των προγραμμάτων DEI, επικαλούμενη αλλαγές στο «νομικό και πολιτικό τοπίο». Αυτή η απόφαση περιελάμβανε την αφαίρεση ορισμένων ανέσεων, όπως τα ταμπόν από τις ανδρικές τουαλέτες, την αναίρεση των θεμάτων προσαρμογής για τρανσέξουαλ και μη δυαδικά άτομα στο Messenger. Ο Ζούκερμπεργκ επέκρινε τις προσπάθειες του DEI, υπονοώντας ότι οδήγησαν σε ένα «πολιτισμικά ευνουχισμένο» εταιρικό περιβάλλον. Με λίγα λόγια, «woke» τέλος – ή έστω η πιο ακραία έκδοσή του, που ήταν το χαρακτηριστικό αυτό που αποκαλούνταν «corporate progressivism», δηλαδή «μεγαλοεταιρικός προοδευτισμός».

Τερματισμός του προγράμματος ελέγχου των γεγονότων

Καταργήθηκε επίσης ο έλεγχος γεγονότων από τρίτους (fact-checking), με τον Ζούκερμπεργκ να εκφράζει ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματικότητά του και την πιθανή προκατάληψή του. Αναγνώρισε ότι οι προηγούμενες προσπάθειες ελέγχου της παραπληροφόρησης οδήγησαν σε υπερβολική λογοκρισία, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη. Στη θέση του επίσημου προγράμματος ελέγχου των γεγονότων, η Meta σχεδιάζει να εφαρμόσει ένα σύστημα «Community Notes», παρόμοιο με το μοντέλο που χρησιμοποιεί η πλατφόρμα X του Ίλον Μασκ , το οποίο επιτρέπει στους χρήστες να προσθέτουν περιεχόμενο και διορθώσεις σε αναρτήσεις που θεωρούν παραπλανητικές.

Αλλαγές στην πολιτική συντονισμού περιεχομένου

Η Meta ανακοίνωσε επίσης μια αλλαγή στις πολιτικές της για τον έλεγχο του περιεχομένου της, απομακρυνόμενη από την προληπτική σάρωση για ρητορική μίσους και άλλες παραβιάσεις κανόνων. Αντ’ αυτού, η εταιρεία θα επανεξετάζει τέτοιες αναρτήσεις μόνο ως απάντηση σε αναφορές χρηστών, εστιάζοντας τα αυτοματοποιημένα συστήματα στην αφαίρεση «παραβιάσεων υψηλής σοβαρότητας», όπως η τρομοκρατία, η εκμετάλλευση παιδιών, οι απάτες και τα ναρκωτικά. Επιπλέον, η Meta σχεδιάζει να μεταφέρει τις ομάδες που επιβλέπουν τις πολιτικές περιεχομένου από την Καλιφόρνια στο Τέξας και σε άλλες τοποθεσίες των ΗΠΑ, με στόχο «τη μείωση των πολιτισμικών προκαταλήψεων στις αποφάσεις συντονισμού».

Τι σημαίνουν όλα αυτά (σε απλά ελληνικά)

Στο οικονομικό σκέλος, νούμερο ένα παράγοντας είναι ο ανταγωνισμός. Η ακραία λογοκρισία που εφάρμοζε η Meta τα τελευταία χρόνια είχε προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια μεταξύ των χρηστών με πολλούς να εγκαταλείπουν την πλατφόρμα για άλλες εναλλακτικές όπως το Telegram, αλλά και το Χ, η λογοκρισία στο οποίο είναι πολύ πιο χαλαρή σε σύγκριση με το Facebook και το Instagram.

Στο ενημερωτικό σκέλος, με τους λεγόμενους «μπάτσους των social media» (τους fact-checkers) να παίρνουν πόδι ουσιαστικά θα υπάρχει μία πιο πλούσια ροή ενημέρωσης σε κάθε πλατφόρμα της Meta, δίχως αυτόκλητους φορείς της «μίας και μοναδικής αλήθειας» να κρίνουν τι είναι αληθές και τι ψευδές. Ας θυμηθούμε απλά τι γινόταν κατά την πανδημία, με τα «πολυαγαπημένα» ελληνικά hoaxes να δίνουν γραμμή Πλεύρη-Τσιόδρα στο Facebook, μπλοκάροντας κάθε άλλη άποψη, κάτι που συνεχίστηκε και με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όποιος έχει κρεμμύδια στο σπίτι, ας τρίψει δύο μπας και τον πάρουν τα δάκρυα που δεν θα τους έχουμε πλέον στα πόδια μας. Δεν είναι για πανηγύρια όμως και θα δούμε παρακάτω γιατί.

Στο πολιτικό και ιδεολογικό σκέλος τα πράγματα περιπλέκονται. Η απόφαση της Meta για απομάκρυνση από τον ακραίο κοινωνικό φιλελευθερισμό και μεταφορά ομάδων content moderators από την Καλιφόρνια στο Τέξας και σε άλλες πολιτείες, σημαίνει ότι η εποχή που ο φιλελεύθερος δικαιωματισμός έδινε γραμμή πλέον έχει λάβει τέλος. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι θα αντικατασταθεί από έναν νέο συντηρητισμό/πουριτανισμό καθώς έχει ριζώσει βαθιά στις νέες γενιές, αντιθέτως σημαίνει ότι θα ακολουθηθεί μια πολιτική εξισορρόπησης των δύο τάσεων της αμερικανικής κοινωνίας, όπως συμβαίνει στο Χ.

Αυτό αντανακλά την πορεία που ακολουθούν οι ΗΠΑ όσον αφορά την κοινωνική πολιτική τους. Η γραμμή του Ντόναλντ Τραμπ δεν καλεί ούτε σε αποκλεισμό των μαύρων και της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, ούτε σε μία υποτιθέμενη ανωτερότητα των ανδρών από τις γυναίκες. Ο τραμπισμός ως νεοφιλελεύθερη ιδεολογία καλεί τις κοινωνικές ομάδες να διεκδικήσουν την επιτυχία τους με ατομικό αγώνα και όχι συλλογικό. Πρώτα η προσωπικότητα και μετά η κοινωνική ταυτότητα, όχι το αντίστροφο. Αυτό είναι το νέο κοινωνικό συμβόλαιο των ΗΠΑ.

Όμως δεν τελειώσαμε εδώ καθώς υπάρχει μία παράγραφος στον λόγο του Ζούκερμπεργκ που «προδίδει» τον ρόλο που θα αναλάβει η Meta – και όχι μόνο – στην αμερικανική πολιτική σκηνή. Ήταν ευρέως γνωστό ότι όλες οι αμερικανικές μεγάλες εταιρίες είναι δεμένες στο άρμα της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι διαφορετικά. Αυτό που αλλάζει τώρα είναι ότι οι ίδιες οι εταιρίες καλούν την κυβέρνηση να τους δώσουν έναν πιο ενεργό ρόλο στην διεκπεραίωση των στόχων της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Λέει λοιπόν ο Ζούκερμπεργκ:

Τέλος, θα συνεργαστούμε με τον πρόεδρο Τραμπ για να πιέσουμε τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο. Κυνηγούν τις αμερικανικές εταιρείες και πιέζουν να λογοκρίνουν περισσότερο. Οι ΗΠΑ έχουν την ισχυρότερη συνταγματική προστασία της ελεύθερης έκφρασης στον κόσμο. Η Ευρώπη έχει έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό νόμων, που θεσμοθετούν τη λογοκρισία και δυσκολεύουν τη δημιουργία οτιδήποτε καινοτόμου εκεί. Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν μυστικά δικαστήρια που μπορούν να διατάξουν τις εταιρείες να κατεβάσουν πράγματα από τις πλατφόρμες τους. Η Κίνα έχει λογοκρίνει τις εφαρμογές μας και δεν λειτουργούν στην χώρα. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να αντισταθούμε σε αυτή την παγκόσμια τάση είναι με την υποστήριξη της κυβέρνησης των ΗΠΑ, και γι’ αυτό ήταν τόσο δύσκολο τα τελευταία τέσσερα χρόνια, όταν ακόμη και η κυβέρνηση των ΗΠΑ πίεζε για λογοκρισία.

Η μετάφραση σε απλά ελληνικά είναι: Κάντε μας το νούμερο ένα εργαλείο ήπιας ισχύος. Αυτή άλλωστε ήταν και η εμμονή του Ίλον Μασκ Musk με την ελευθερία του λόγου. Η κακιά Κίνα που λογοκρίνει, το Ιράν που μπλοκάρει το ίντερνετ σε όλη την χώρα, τα ρώσικα μποτ κλπ. Πως μπορεί όμως κανείς να μιλά για ελευθερία του λόγου γενικά και αόριστα δίχως πολιτικό υπόβαθρο; Όταν στην Γεωργία ΜΚΟ πληρώνουν χρήστες για να κριτικάρουν την κυβέρνηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ή να πετάνε λάσπη σε πολιτικά πρόσωπα προκαλώντας επιτηδευμένη αναταραχή, αυτό είναι ελευθερία του λόγου; Όταν αναπαράγονται «ντοκούμεντα» για τον Ασάντ που ψεκάζει με χημικά πολίτες της χώρας ενώ είναι ψευδές, ή για τους «τρομοκράτες της Χαμάς» που σφάζουν χίππηδες σε φεστιβάλ στο Ισραήλ – πάλι ψέμα, είναι και αυτό ελευθερία του λόγου; Ή μήπως είναι αμερικανική εξωτερική πολιτική; Ρητορική η ερώτηση σαφώς.

Διαβάστε επίσης: