Ο Πάπας Φραγκίσκος, όσο κι εάν μετά τον θάνατό του έχει τροφοδοτήσει τον διάλογο για το κατά πόσον ήταν ριζοσπάστης και πόσο στάθηκε στο πλευρό των αδυνάτων και των φτωχών, ως «αριστερός Ποντίφικας», με την αποδημία του εις Κύριον βοήθησε πρωτίστως τη νεοφασιστική κυβέρνηση της Τζόρτζιας Μελόνι να παρακάμψει μία μεγάλη δυσκολία. Γιατί, κηρύσσοντας ένα πρωτοφανές και προκλητικό πενθήμερο πένθος (από τις 22 έως τις 26 Απριλίου), η ακροδεξιά πρωθυπουργός και τα μέλη της κυβέρνησής της δεν θα χρειασθεί να παραστούν στις εκδηλώσεις της εθνικής γιορτής της 25ης Απριλίου για τα 80 χρόνια από την Απελευθέρωση της χώρας από τον Ναζι-φασιστικό ζυγό. Και με τον τρόπο αυτό επεδίωξε να αποσιωπήσει το περιεχόμενο και το νόημα της επετείου.

Με τις δημόσιες εκδηλώσεις για την εθνική εορτή να ακυρώνονται σε θεσμικά όργανα και σε τοπικές κοινότητες και την κυβέρνηση να αδιαφορεί  για το τεράστιο οικονομικό κόστος (αντίθετα με ό,τι θα συνέβαινε εάν κηρύσσονταν μία απεργία), η Μελόνι, ο πρόεδρος της Γερουσίας Ινιάτσιο Μπενίτο Λα Ρούσα, χάρις στη θανή του Φρανσίσκου, έχουν πλέον δικαιολογία να μην παρακολουθήσουν την παρέλαση και τις άλλες εκδηλώσεις που γέμουν αναθέματα κατά του φασίστα μέντορά τους.  Άλλωστε στη Γερουσία όπου προΐσταται όλοι έσπευσαν να φύγουν όπως-όπως και με «σεμνότητα» από την ειδική τελετή! Ταυτόχρονα, όμως, δεν θα χρειασθεί να φορέσουν κάποιο μετριοπαθές προσωπείο και να προβούν στις συνήθεις φραστικές ακροβασίες τους για να δικαιολογήσουν τα εγκλήματα του 20χρονου δικτατορικού καθεστώτος. Για το οποίο όμως, αρέσκονται συνήθως να είναι περήφανοι και να  επικαλούνται σε άλλες περιστάσεις, διαστρέφοντας  το περιεχόμενο και το νόημα της Ιστορίας του τόπου. Βέβαια, κι ας μη μεσολαβούσε ο θάνατος του Πάπα, η Μελόνι είχε βρει τρόπο να παρακάμψει τον σκόπελο της 25ης Απριλίου, προγραμματίζοντας τις ημέρες του εορτασμού «βαρυσήμαντη» επίσκεψη στο… Ουζμπεκιστάν! Η οποία πλέον, καθώς ελλείπουν οι λόγοι, ματαιώθηκε ένεκα της ταφής του Φραγκίσκου.

Μάλιστα, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε διάταγμα, με το οποίο  διατάσσει να εορταστεί η ογδοηκοστή επέτειος της Απελευθέρωσης από το ναζιφασιστικό καθεστώς, λόγω του θανάτου του Πάπα Φραγκίσκου, «με σεμνότητα». Ένα παράλογο και προσχηματικό αίτημα, καθώς η 25η Απριλίου είναι μία κραυγαλέα γιορτή. Κραυγαλέα και διάτορη γιατί βγήκε σύσσωμη μέσα από τα σπλάχνα του ιταλικού λαού και της ένδοξης Αντίστασής του, που για πρώτη φορά ενωμένος (χριστιανοδημοκράτες, σοσιαλιστές και κυρίως κομμουνιστές) ενώθηκαν, πήραν τα όπλα, έκαναν απεργίες (Μάρτιος του ‘43, το ‘44 και πριν την πτώση της δοτής Δημοκρατίας του Σαλό) νεκρώνοντας τη γραμμή παραγωγή που χρησιμοποιούσε ο Άξονας, έδωσαν  μάχες (οι τρεις μέρες της Νάπολης και τόσες άλλες), για να κατατροπώσουν τους φασίστες, τους φιλομοναρχικούς που είχαν συμμαχήσει έως το τέλος με τον Άξονα και διαιώνιζαν την καταπίεση, τα βασανιστήρια και τις διώξεις, τις εκτελέσεις και τον πόλεμο. Ακόμη κι ο ίδιος ο Πάπας -εάν του έπεφτε λόγος και μπορούσε να προβλέψει πότε θα άφηνε τούτον τον κόσμο- μάλλον θα απέρριπτε την υπερβολή του πενθήμερου πένθους με αποφασιστικότητα, δεδομένου του βάρους των αξιών που διακυβεύονται στην ημέρα που σήμερα επαναφέρει ζωντανά στη μνήμη των κατοπινών γενιών τα ιδανικά της Αντίστασης.

Βέβαια, η Μελόνι, ο σύμμαχός της Σαλβίνι κι ο συντεταγμένος Τύπος με την κυβέρνηση, που ακόμη και σήμερα μηρυκάζει επίμονα την επωδό της «ενότητας και της ταυτότητας», που αφήνει πίσω της τους «διχασμούς του παρελθόντος», αποδύονται διαρκώς σε μία αναθεωρητική προσπάθεια να αλλοιώσουν και διαστρεβλώσουν το νόημα της επετείου -έως του σημείου να επιχειρούν όπως ο Σαλβίνι να την καταργήσουν! Άλλωστε και οι διάφορες «μεταρρυθμίσεις» που προωθούνται στόχο έχουν τον εξαναγκασμό της κοινωνίας στη λήθη αυτού του περήφανου παρελθόντος: σε εκπαιδευτικό επίπεδο η ιστορία ξαναγράφεται ή αποσιωπάται και διαστρέφεται, ενώ οι απαγορεύσεις του Διατάγματος για την Ασφάλεια στρέφονται ενάντια σε εκδηλώσεις διαμαρτυρίας ή πλήττουν την ελευθεροτυπία, κραδαίνοντας τον πέλεκυ των κυρώσεων, της φυλακής σε όποιον το παραβιάζει (ακριβώς όπως στα χρόνια του φασισμού), ενώ οι μεταναστευτικοί νόμοι κι οι χώροι κράτησης, θυμίζουν τους διωγμούς των Φυλετικών Νόμων ή των ομοφυλόφιλων κλπ του καθεστώτος Μουσολίνι.

Ακριβώς αυτό πασχίζει να διαγράψει, ελέω ρεφορμιστικής κι ανύπαρκτης Αριστεράς, η Μελόνι κι οι σύντροφοί της που προσκυνούν την τρίχρωμη φλόγα του φασιστικού εμβλήματός τους. Δεν θέλουν να θυμούνται πως τα ινδάλματά τους, πρώτα κατήργησαν τη λαϊκή κυριαρχία και κατεδίωξαν αδυσώπητα κι απηνώς τους πολιτικούς αντιπάλους τους και τους δολοφόνησαν (όπως συνέβη με τον Τζάκομο Ματεότι). Κατόπιν, συμμαχώντας με τη ναζιστική Γερμανία και μπαίνοντας στον πόλεμο, συνέβαλαν ενεργά στους διωγμούς και την καταπίεση των ευρωπαϊκών λαών και στην Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα κατά της Ρωσίας. Συνέτρεξαν τον αιμοσταγή σύμμαχό τους στο Ολοκαύτωμα των Εβραίων και στην εξόντωση των Ρομά, των ομοφυλοφίλων και των πολιτικών αντιφρονούντων. Η σκληρή μάχη που έδωσε η Αντίσταση για την Απελευθέρωση -δίχως την οποία οι Σύμμαχοι δεν θα είχαν εύκολη πορεία μετά την απόβαση στη Σικελία- κατέληξε στην κυβέρνηση Ενότητας, στην οποία μαζί οι παρτιζάνοι και οι κομμουνιστικές και καθολικές δυνάμεις  που νίκησαν το καθεστώς του Μπενίτο Μουσολίνι, ξαναέστησαν μια κοινοβουλευτική δημοκρατία βασισμένη σε ένα από τα πιο πρωτοποριακά Συντάγματα, που όριζε την Ιταλία σαν «χώρα που θεμελιώνεται στην εργασία».

Αυτό το Σύνταγμα που σήμερα  η Μελόνι θέλει να ανασκάψει και να καταργήσει, επαναφέροντας το καθεστώς του «Ντούτσε», μεταμφιεσμένο στην «πρωθυπουργοποίηση» του καθεστώτος, η οποία παρακάμπτει την πολιτική μεσολάβηση κι εποπτική διαιτησία του προέδρου και στη διασπαστική Διαφοροποιημένη Αυτονομία, που εισάγει τις διακρίσεις στην Αυτοδιοίκηση. Όχι, η 25η Απριλίου  δεν ήταν ποτέ από τον χαρακτήρα της κι ούτε θα μπορούσε ποτέ να ήταν “σεμνή”. Είναι ο διονυσιασμός της νίκης πάνω στο κακό, είναι από τη φύση της η αποθέωση της τυραννοκτονίας -σαν την πάνσεπτη κι ακλόνητη γιορτή του Αρμόδιου κι Αριστογείτονος στην αρχαία Αθήνα.

Δεν αποτελούν υπερβολή οι αιτιάσεις μεγάλου μέρους του Τύπου, που άλλωστε απηχεί και μεγάλο κλάσμα της κοινωνίας, πως ογδόντα χρόνια μετά εκείνη την 25η Απριλίου του 1945, οι θεμελιώδεις αρχές κι ελευθερίες πάνω στις οποίες χτίστηκε το θεσμικό πλαίσιο της Ιταλίας βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο. Η κυβέρνηση της Μελόνι έχει αρχίσει από καιρό να αποσυναρμολογεί κομμάτι-κομμάτι τους πυλώνες του δημοκρατικού πολιτεύματος, της ισονομίας και της ισότητας, μέσα από την ταπείνωση του  ρόλου του Κοινοβουλίου, τις επιθέσεις της ενάντια στην αυτονομία της Δικαιοσύνης,  υπονομεύοντας την αρχή του διαχωρισμού των εξουσιών. Με τις επιθέσεις και τις (αβάσιμες) μηνύσεις ενάντια στον Τύπο ή φυσικά πρόσωπα (θυμόσαστε την δίωξη του Λουτσάνο Κάνφορα;) κι όσους τολμούν να ασκούν κριτική -θυμίζοντας το καστορέλαιο του Μουσολίνι. Πλέον με το διαβόητο Διάταγμα για την Ασφάλεια, οι περιορισμοί στην ελευθεροτυπία και την προσωπική γνώμη επεκτείνονται και μαρτυρούν πως η Μελόνι, ο Σαλβίνι και οι σύμμαχοί τους ακολουθούν την οδό των «τύποις δημοκρατικών» δικτατοριών, οι οποίες επεκτείνουν τη σφαίρα επιρροής τους όχι μόνο στην Ευρώπη και το Ισραήλ, και μετά τον Τραμπ και σε πολιτικά συστήματα που  για πολλές δεκαετίες διαφημίζονταν ως  πρότυπα φιλελεύθερα πολιτεύματα.

Σήμερα η αναβαπτισμένη (ως «μετριοπαθής» και κοινοβουλευτική) ακροδεξιά, με κοινό στοιχείο τη μισαλλοδοξία, τον ρατσισμό, τον αντικομμουνισμό και τον αντι-ισλαμισμό, πασχίζει να αποπολιτικοποιήσει και απομυθοποιήσει την επέτειο. Αλλά κυρίως να εξισώσει (αν)ιστορικά  τους θύτες με τα θύματα. Οι ναζιφασίστες που εκτελέσθηκαν στις Αδριατικές Τάφρους γίνονται αίφνης ήρωες,  επισκιάζουν τα φασιστικά εγκλήματα, ακριβώς όπως και ο ακροδεξιός Σιωνισμός εκμεταλλεύεται τη Σοά για να αποσιωπήσει την  Παλαιστινιακή Γενοκτονία: στο Μιλάνο η «Εβραϊκή Ταξιαρχία» προπηλάκισε όσους τόλμησαν να κρατούν παλαιστινιακές σημαίες, σύμβολο κι αυτές της διαρκούς αντίστασης στον κατακτητή που συμβολίζει η 25η Απριλίου. Μία αντίσταση που άλλωστε υπηρετούσε και τους διωκόμενους τότε Εβραίους.

Ο εορτασμός της 25ης Απριλίου δεν είναι απλώς και μόνον ένας φόρος τιμής σε όσους πάλεψαν και θυσιάσθηκαν για απελευθερωθεί η Ιταλία. Ο αγώνας εκείνος πάντα συμβολίζει μία δέσμευση -έστω κι αυτή που ψέλλισε ο πρόεδρος Σέρτζο Ματαρέλα ως «πάντα υπάρχει χρόνος για αντιστάσεις»- για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της ελευθερίας στο μέλλον, ακόμη και το βραχυπρόθεσμο. Το δίδαγμα της 25ης Απριλίου και της κυρίαρχης εικόνας της, το κουφάρι του Μουσολίνι κρεμασμένου ανάποδα στο Πιατσάλε Λορέτο του Μιλάνου -εκεί όπου έναν χρόνο πριν οι μελανοχίτωνές του είχαν κρεμάσει κι αφήσει στη δημόσια θέα για παραδειγματισμό 15 παρτιζάνους-είναι ακριβώς η μάχη ενάντια σε όσους επιδιώκουν να καταργήσουν τα δημοκρατικά ιδεώδη. Και κυρίως, αυτό που απάντησαν όλοι στον Λα Ρούσα όταν αρνούταν να δηλώσει ανοικτά πως καταδικάζει τον φασισμό: όποιος δεν δηλώνει αντιφασίστας είναι πάντοτε φασίστας.