Τιφλίδα. 27 Δεκεμβρίου 1978. Τα Χριστούγεννα έχουν μόλις περάσει και το έτος οδεύει στο τέλος του. Εκείνη τη χρονιά ο Μίσα Ταλ έπαιξε μόλις 43 επίσημες παρτίδες (κερδίζοντας 32 και κάνοντας 11 ισοπαλίες). Οι 17 ωστόσο ήταν αρκετές για τον βάλουν με χρυσά γράμματα στην ιστορία του σκακιού. Στις 27 Δεκεμβρίου o Ταλ κάνει μια προσυμφωνημένη συμφωνία με τον Γκάρι Κασπάροβ και τερματίζει στην πρώτη θέση του 46^ουσοβιετικού σκακιστικού πρωταθλήματος. Είναι η 6^η φορά που το πετυχαίνει αυτό και είναι ο δεύτερος, μετά τον Μποτβίνικ, που το καταφέρνει. Σε ένα εθνικό πρωτάθλημα που είναι ισχυρότερο από πολλά διεθνή τουρνουά ο «μάγος από τη Ρίγα», που έμεινε μόνο για έναν χρόνο παγκόσμιος πρωταθλητής, άφησε για πάντα το στίγμα του.

Ωστόσο, το φινάλε είχε το δράμα του. Η αποκάλυψη του 46^ου πρωταθλήματος υπήρξε ο Βιτάλι Τσεσκόβσκι. Γεννημένος το 1944, ο Τσεσκόβσκι είχε γίνει γκραν μετρ τρία χρόνια πριν το πρωτάθλημα, το 1975. Η πορεία του υπήρξε μέτρια μεν, σταθερή δε στον χρόνο -χαρακτηριστικό είναι ότι το πικ στο ΕΛΟ του το σημείωσε το 2005, σε ηλικία 60 χρόνων. Κέρδισε πολλούς παγκόσμιους πρωταθλητές (ανάμεσά τους και τον Γκάρι Κασπάροβ στο εν λόγω πρωτάθλημα, που ήταν μάλλον και η σημαντικότερη επιτυχία της καριέρας του). Ως προπονητής είχε συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, και με τον Βλαντιμίρ Κράμνικ. Γνώρισε έναν ένδοξο σκακιστικό θάνατο πάνω στη σκακιέρα, παθαίνοντας έμφραγμα.

Δύο γύρους πριν το τέλος, ο Ταλ εκμεταλλευόμενος μια ήττα του Τσεσκόβσκι βρισκόταν έναν ολόκληρο πόντο μπροστά. Στον επόμενο, προτελευταίο γύρο, ο Ταλ δεν ήθελε να ρισκάρει και έκανε μια ισοπαλία με τον Γκούλκο. Ο Τσεσκόβσκι, ωστόσο, κέρδισε τον νεαρό Κασπάροβ και μείωσε τη διαφορά.

Μια παρένθεση είναι εδώ απαραίτητη. Το 46^ο σοβιετικό πρωτάθλημα ήταν το πρώτο για τον Γκάρι Κασπάροβ. Για να φτάσει εκεί κέρδισε το όπεν του Ντάουγκαβπιλς στη Λετονία, που αριθμούσε 64 συμμετοχές. Ήταν μόλις 15 χρονών, ο νεαρότερος συμμετέχων σε τελική φάση σοβιετικού πρωταθλήματος. Με 9 βαθμούς ισοβάθμισε με άλλους τέσσερις στην 5^η θέση -όχι κι άσχημα για ντεμπούτο στο ισχυρότερο τουρνουά της χώρας. Και πέραν τούτου, παίζοντας τις τελευταίες του παρτίδες με τους πρωτοπόρους ο Κασπάροβ είχε άμεση εμπλοκή με το τελικό αποτέλεσμα. Ίσως μια προοικονομία του μέλλοντος, όπου ο Αζέρος θα εμπλέκεται σε κάθε τελικό αποτέλεσμα.

Είπαμε ήδη ότι ο Κασπάροβ και ο Ταλ έκαναν μια προσυμφωνημένη ισοπαλία στον τελευταίο γύρο. Επρόκειτο για μια Ισπανική Αλλαγής, όπου τίποτε συναρπαστικό δεν συνέβη για τις μόλις 17 κινήσεις που παίχτηκαν. Ενδιαφέρον θα είχε να βλέπαμε και πόσο διήρκησε η παρτίδα. Σίγουρα όχι πάρα πολύ. Την ίδια στιγμή, ο Ντόρφμαν δοκίμαζε τις δυνάμεις τους απέναντι στον Τσεσκόβσκι. Σε ένα Άνοιγμα Ρέτι, ο προτελευταίος της κατάταξης πίεσε ίσως υπερβολικά και όπως συμβαίνει πάμπολλες φορές, έκανε ένα κρίσιμο λάθος πριν το όριο χρόνου και τη διακοπή και έχασε. Ο Τσεσκόβσκι τα κατάφερε! «Έπιασε» τον Ταλ στην κορυφή και μπήκε και αυτός στη λίστα με τους παίκτες που κατακτούν το σοβιετικό πρωτάθλημα.

Ο σύγχρονος αναγνώστης και η σύγχρονη αναγνώστρια ίσως απορήσουν με το γεγονός ότι δεν παίχτηκε κάποιο τάι μπρέικ για να αναδειχθεί ένας πρωταθλητής. Το γεγονός ωστόσο δεν είναι σπάνιο -το έκαναν πρόσφατα εξάλλου οι Κάρλσεν και Νιπόμνιατσι. Στην περίπτωση του 1978 ωστόσο υπάρχει και κάτι άλλο που βάρυνε στην απόφαση των διοργανωτών. Ο Μίσα Ταλ ήταν ένας από τους «δεύτερους» του Κάρποβ στο ματς για το παγκόσμιο πρωτάθλημα που είχε προηγηθεί το ίδιο έτος. Αυτό του προσέφερε μια πιο «αγαπητική» αντιμετώπιση στην προσπάθειά του να ισοφαρίσει το ρεκόρ του Μποτβίνικ, που ένα πιθανό στραβοπάτημα σε ένα τάι μπρέικ θα καθιστούσε επισφαλή.

Η συνεργασία του Κάρποβ -που σημειωτέον δεν συμμετείχε στο 46^ο σοβιετικό πρωτάθλημα, κατάκοπος από το ματς για το παγκόσμιο- με τον Ταλ είναι ένα ολόκληρο κεφάλαιο της σκακιστικής ιστορίας. Αν μείνει κανείς στις ταμπέλες θα παραξενευτεί από τούτο το παράξενο δέσιμο: από τη μια ο μέγας στρατηγός, ο ποζισιονέλ παίκτης των ήπιων, ξηρών θέσεων. Από την άλλη ο μέγας βομβιστής, ο άνθρωπος που ρίχνει λάδι στη φωτιά και θυσιάζει τα πάντα χωρίς προφανές νόημα. Πέρα από τις ταμπέλες ωστόσο, για να φτάσει κάποιος στην κορυφή και να μπορέσει να παραμείνει εκεί χρειάζεται ένα συνολικό στιλ. Να ξέρει πότε να γίνεται θρασύς, να ξέρει όμως και πότε να κάνει πίσω.

Η συνεργασία του Κάρποβ με τον Ταλ αυτόν τον σκοπό εξυπηρετεί. Ο ΤίμπορΚάρολι θεωρεί ότι αυτή ξεκινά ήδη από τις αρχές του 1974, οπότε και ο Κάρποβ ήδη προετοιμάζεται να αναμετρηθεί με τον Φίσερ σε εκείνο το ματς του 1975, που ωστόσο ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε. Βασίζει αυτήν την υποψία στο ότι το 1974 η αγωνιστική σεζόν για τον Ταλ ξεκινά μόλις τον Ιούνιο. Το βασίζει επίσης στη σύμπτωση τόπων διαμονής αλλά και στην αγωνιστική άνοδο και των δύο παικτών το ίδιο διάστημα. Ο παλαιός Ταλ μαθαίνει τον Κάρποβ δημιουργικότητα, αλλά και μαθαίνει από αυτόν να παίζει τις πιο ήρεμες ποζισιονέλ θέσεις. Όσο ο Κάρποβ ανδρώνεται σκακιστικά, ο Ταλ ωριμάζει. Η δεκαετία του 1970 σημαίνει την ποζισινέλ στροφή στο στυλ του Ταλ, που τον οδηγεί σε μια σειρά επιτυχίες, αποκορύφωμα των οποίων είναι φυσικά η κατάκτηση του 6^ου σοβιετικού πρωταθλήματος.

Το 1978, λίγο πριν το ματς με τον αποστάτη Κορτσνόι, το οποίο αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της σκακιστικής ιστορίας και στο οποίο έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν, ο βασικός προπονητής του Ανατόλι Κάρποβ, ο ΣέμιονΦούρμαν πεθαίνει από περίπλοκες του καρκίνου. Προπονητής του Κάρποβ από τη νιότη του νέου παγκόσμιου πρωταθλητή, ο Φούρμαν πιστώνεται μεγάλο μέρος της επιτυχίας του, ειδικά στις πάμπολλες αναμετρήσεις με τον Κορτσνόι -έχοντας συνεργαστεί στο παρελθόν μαζί του ο Σέμιον ήξερε καλά το στιλ και τις προτιμήσεις του ιδιότροπου Βίκτορ. Άρα η απουσία του την κρίσιμη στιγμή της μεγάλης αναμέτρησης ήταν καθοριστική.

Πλην όμως ο Κάρποβ είχε την πλήρη υποστήριξη του σοβιετικού καθεστώτος και την απόλυτη ευχέρεια να διαλέξει κυριολεκτικά όποιον ήθελε για να τον βοηθήσει στην προετοιμασία του. Όλοι οι μεγάλοι παίκτες που δεν είχαν προβλήματα με το καθεστώς ήταν στην διάθεσή του: από τον πατριάρχη Μιχαΐλ Μποτβίνικ, τον Βασίλι Σμίσλοβ, τον Τίγκραν Πετροσιάν -για να αναφέρουμε τους παλαιούς παγκόσμιους πρωταθλητές- μέχρι τους άλλους μεγάλους μετρ, όπως τον επιθετικό και πάντα επικίνδυνο Έφιμ Γκέλερ. Ο Κάρποβ θα προτιμήσει όμως τον Μίσα Ταλ. Τον ξέρει ήδη, έχοντας συνεργαστεί μαζί του στο παρελθόν. Και το σημαντικότερο ίσως από όλα: περνάει καλά μαζί του, του ταιριάζει ο χαρακτήρας. Ο Κάρποβ θα αναφερθεί πολλές φορές στην ιδιαίτερα καλή σχέση του με τον Ταλ και στις πολύωρες συναντήσεις τους. Διόλου τυχαία, λόγω και της πολιτικής του επιρροής, θα είναι αυτός που θα φροντίσει το 1991, μετά τον θάνατο του Ταλ υπό το χάος της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης, να μεταφερθεί η σωρός του με ασφάλεια στη Ρίγα για την ταφή.

Πίσω στο 1978 όμως. Ο Ταλ θα μεταβεί στο Μπαγούιο μαζί με την πολυπληθή σοβιετική αποστολή. Ωστόσο, επίσημα δεν θα παρουσιαστεί ως «δεύτερος» του Κάρποβ – αυτοί επίσημα είναι ο Ζάιτσεβ και ο Μπαλασόβ. Ο Ταλ θα αναλάβει τον ρόλο του ανταποκριτή του σοβιετικού περιοδικού 64, αναλαμβάνοντας τον σχολιασμό των παρτίδων.Μέσα από τον σχολιασμό, διαθέσιμος ηλεκτρονικά σε αγγλική μετάφραση στο σάιτ του Ντάγκλας Γκρίφιν, ο αναγνώστης και η αναγνώστρια μπορούν να βρουν κάτι από τον απόηχο της εξέλιξης του θυελλώδους αυτού ματς στο σοβιετικό στρατόπεδο. Από την επισήμανση μιας θεωρητικής καινοτομίας, τη διερώτηση για μια αναθεώρηση της αξιολόγησης μιας θεωρητικής θέσης, έως την ανακούφιση και τον θρίαμβο μετά την 32^η και τελευταία παρτίδα.

Ο θρίαμβος του Κάρποβ επέφερε γαλήνη στη σοβιετική αποστολή. Για να δείξει την ένταση του ματς, ο Ταλ έλεγε ότι μια νίκη του Κορτσνόι θα οδηγούσε στην απαγόρευση του παιχνιδιού στη Σοβιετική Ένωση. Υπερβολές; Φυσικά, άλλα εύγλωττες υπερβολές. Σε κάθε περίπτωση η ανατροπή δεν έγινε. Ο Ταλ απόλαυσε το μερίδιό του στους καρπούς της επιτυχίας, κερδίζοντας τη συμπάθεια των αρχών και περισσότερες άδειες για τουρνουά στο εξωτερικό. Και φυσικά την κατάλληλη ώθηση, αγωνιστική και ψυχολογική, για να γραφτεί για ακόμα μια φορά στην Ιστορία.