Εάν ο Καρλ Πόπερ στην περίφημη θεωρία του για τους «Τρεις Κόσμους» τοποθετούσε στον επίζηλο τρίτο και ανώτατο κύκλο τους τον επιστήμονα μαζί με τον καλλιτέχνη, διαπιστώνοντας μία εγγύτητα μεθοδολογική, διανοητική και προθεσιακή και στους δύο, η έκθεση Vira(l) Fragilities του Ιωάννη Μιχαλού(δη), που εγκαινιάσθηκε στις 20 Μαΐου στη γκαλερί a.antonopoulou.art (Αριστοφάνους 20, Αθήνα) με έργα από νανοϋλικά που επαναπροσδιορίζουν την υλική υπόσταση κι οντολογική κατηγοριοποίηση των εικαστικών δημιουργιών, επαληθεύει επακριβώς την άποψη του μεγάλου Βιεννέζου επιστημολόγου.
Διεθνώς αναγνωρισμένος ως ο πρώτος ερευνητής παγκοσμίως που εφάρμοσε το αιθέριο silica aerogel (αερογέλη πυριτίου), ένα νανοϋλικό της NASA, στις εικαστικές τέχνες και το σχεδιασμό (design), ο Μιχαλού(δη)ς παρουσιάζει μία σειρά από έργα που πραγματικά αποδεικνύουν πόσο η τεχνική που αναπτύσσει η επιστήμη και τα υλικά που προκύπτουν δεν είναι μία ανακάλυψη, απλά προορισμένη για την εξειδικευμένη χρήση ή την ευρεία κατανάλωση και ξεκομμένη από την καλλιτεχνική δημιουργία.
Στα αντικείμενα, γλυπτά και εγκαταστάσεις από aerogel, που εκτίθενται στην έκθεση, ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί την ιδιαίτερη γλαυκή απόχρωση του υλικού για να κατασκευάσει έργα που όπως λέει ο ίδιος «εμπεριέχουν ‘κομμάτια ουρανού’». Πάνω στο υλικό είναι δυνατόν να τυπωθούν ή να εγκιβωτισθούν πρόσωπα, αντικείμενα, παραστάσεις που τους προσδίδει μία «άυλη» διάσταση -ακόμη κι εάν συνδυάζονται με άλλα υλικά και συστατικά.
Ο Μιχαλού(δη)ς μέσα από τα έργα του κατορθώνει να υλοποιήσει τη βασική καλλιτεχνική (και στο σημείο της και επιστημονική) αρχή, που περιέγραφε στο μνημειώδες έργο του Ways of Worldmaking (Τρόποι Κατασκευής του Κόσμου) ο Νέλσον Γκούντμαν. Δηλ. την επαλήθευση μέσω του εικαστικού προγράμματος, που σε δεύτερο επίπεδο νομιμοποιεί με άκρως επιστημολογικά επιχειρήματα την εγκυρότητα όλων των κοσμοθεάσεων, για την ανακατασκευή και αναπαράσταση της περιβάλλουσας πραγματικότητας και της διαφορετικής αντίληψής της από τον καθένα.
Τα έργα του Μιχαλού(δη), έτσι όπως ανασυνθέτουν και σε απτό σχήμα τις αιθέριες ιδιότητες κι οι διαφορετικές θεάσεις των πραγμάτων μέσα στη σύνθεσή τους δείχνουν μία άλλη συναρμολόγηση των διακριτών στοιχείων της φύσης και των γεγονότων, που οδηγεί στη γνώση της πραγματικότητάς της, από τον καθένα ξεχωριστά κι όλους μαζί. Μάλιστα, ο διαρκής ανασχηματισμός, μέσα από την δημιουργία νέων υλικών συνθηκών, της εικόνας του κόσμου και της αντιμετώπισης των γεγονότων και των αντικειμένων της ζωής μας αποτελεί -σε συμφωνία με την άποψη του Γκούντμαν- μία εγγενή και απαραίτητη διαδικασία της γνώσης και της απεικόνισης, καθώς η διαδικασία προσομοιάζει στο πρόταγμα «μαθαίνω νέα κόλπα στον παλιό κόσμο», που αντιστοιχεί τόσο στην Επιστήμη, όσο και στην Τέχνη.
Ιδιαίτερη είναι η χρήση του υλικού ακόμη και στη χρηστική του διάσταση: όπως τα κοσμήματα, που ενσωματώνονται ή συνδυάζονται με αυτό και συναρπάζουν με την αιθέρια φύση και μορφή τους. Κυρίως εντυπωσιάζει η διεθνώς viral τσάντα AirSwipe, βάρους μόλις 33 γραμμαρίων, που ο Μιχαλού(δη)ς δημιούργησε το 2024 για τον Γαλλικό οίκο Μόδας Coperni και για την Boucheron Paris το «Goutte de ciel», το πρώτο κόσμημα υψηλής αισθητικής με silica aerogel. Μία τσάντα, την οποία έχει αποκτήσει και η γνωστή καλλιτέχνιδα Μπιγιονσέ, ως εικαστικό και συλλεκτικό έργο, όχι ως χρηστικό αξεσουάρ. Ένα βασικό έργο σε μία σειρά έργων για το concept store του οίκου μόδας Dries Van Noten, 168 Mercer street στη Νέα Υόρκη, που σε συνεργασία με τον Simone Crestani προβλήθηκαν και στο φεστιβάλ The Venice Glass Week (14-22/09/2024) υπό τον τίτλο SOS: Save Our Sky.
Η τέχνη του Μιχαλού(δη), με τον τρόπο που ανασυνθέτει τα υλικά, είτε είναι παραδοσιακά, οικολογικά, είτε προϊόντα της πιο προηγμένης τεχνολογίας, αποδεικνύουν πως η εξέλιξη της τέχνης συμβαδίζει πάντοτε με την επιστήμη και την ανάπτυξη της τεχνολογίας: άλλωστε τέχνη κι επιστήμη αποτελούν δύο βασικούς τρόπους αντίληψης και οργάνωσης του κόσμου. Χωρίς αυτές η πραγματικότητά μας θα ήταν μία άμορφη συρροή από γεγονότα, τυχαία και ανοργάνωτα.
Κυρίως αποδεικνύουν την κατάρρευση της έκπαλαι στεριωμένης παρανόησης σχετικά με τη θεμελιακή διάσταση -εάν όχι αντίθεση ριζική- ανάμεσα στην Τέχνη και στην Τεχνική/Τεχνολογία, αυτό το περισσότερο ψυχολογικό, που δυστυχώς αναδεικνύεται σε ιδεολογικό, ίζημα που παραμένει από την προκατάληψη, που έχει τις πηγές της στην πλατωνική απέχθεια απέναντι στον καλλιτέχνη και το ανωφελές έργο του εν σχέσει προς την πρακτική ωφελιμότητα της δουλειάς του τεχνίτη, ή την μαθηματική τελειότητα του φυσικού Σύμπαντος. Και που στη συνέχεια οξύνθηκε, πρώτα με τον διαχωρισμό των δύο πεδίων σε artes mecanicae και liberales και κορυφώθηκε μετά τ’ ολοκληρωτικό σχίσμα που προέταξε ο Ρομαντισμός κατά τον 19ο αιώνα και στις μέρες μας από την καχυποψία, τρόμο κι εν τέλει απέχθεια -ιδίως μετά τα συμβάντα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου- απέναντι στην Τεχνική, που εμπεδώθηκε στη συνείδηση πολλών νεο-μεταφυσικών φιλοσόφων, όπως του Χάιντεγγερ και των επιγόνων του ή της Κριτικής Σχολής της Φραγκφούρτης και των νεο-παγανιστικών, με τη μορφή της ρωμαντικής οικολογίας πολλές φορές, ρευμάτων που ακολούθησαν το ρεύμα που δημιούργησε ο Χ. Μαρκούζε.
Η έκθεση του Μιχαλού(δη) αντίθετα δείχνει πως και τα δύο πεδία μπορούνε να συνυπάρξουν και να συντεθούν, το καθένα μέσα από τη νέα εφαρμογή της δημιουργικότητας -είτε του καλλιτέχνη, είτε του εικαστικού- σε ένα καντιανό «ελεύθερο παιχνίδι της φαντασίας», μεταξύ του «ορθού» και του «πρακτικού, ηθικού, λόγου» και της «κριτικής δύναμης», να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής τους και να συμβάλλουν στη δημιουργία «πολλαπλών και παράλληλα έγκυρων κόσμων» και τρόπου θέασης των πραγμάτων από τον άνθρωπο.
—-
Πληροφορίες
ΕΚΘΕΣΗ :Vira(l) Fragilities του Ιωάννη Μιχαλού(δη),
a.antonopoulou.art (Αριστοφάνους 20, 105 54, Αθήνα)
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 20 Μαΐου-07 Ιουνίου
Ωράριο λειτουργίας: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή 14:00-20:00 Σάββατο 12:00-16:00
