Είχα βρεθεί το 2019 στην Ταγγέρη. Έφτασα στην πόλη αργά μέσα στη νύχτα, το ξενοδοχείο ήταν σε μια γειτονιά ανάμεσα σε μοντερνιστικές πολυκατοικίες της δεκαετίας του ‘30 που παρόμοιές τους σε μικρότερη κλίμακα έχω δει στην Κύπρο. Εκείνο το βράδυ μου θύμιζαν έντονα, ή τέλος πάντων μου έφεραν στο μυαλό τον «Ξένο» του Καμί, εκείνες τις λεπτομέρειες που κολλάω σε ένα βιβλίο προσπαθώντας να το οπτικοποιήσω μέσα στο κεφάλι μου. Φαντάζομαι ότι οι περιγραφές του Kαμί για το Οράν της Αλγερίας και εκείνους τους Γάλλους των αποικιών διαδραματίζονται μέσα σε εκείνες τις τελικά θνησιγενείς απόπειρες εκμοντερνισμού των αποικιών.
Όσο και αν κάποιας μορφής αριστερά προσπάθησε να αποικίσει τον μοντερνισμό, τελικά ο μοντερνισμός ήταν ιδιοκτησία, περισσότερο από ιδιοκτησία, ήταν οικοδόμημα των αποικιοκρατών. Και στο τέλος, δεν πέθανε από έναν ιδεολογικό θάνατο, από μια υπερίσχυση άλλων αντιλήψεων, πέθανε επειδή δεν λειτούργησε. Σήμερα ξέρουμε περισσότερο από τότε γιατί δεν λειτούργησε. Εγώ λέω ότι δεν λειτούργησε επειδή ήταν γνήσιο απότοκο εκείνης της αντίληψης ότι τα ανθρώπινα επινοήματα έχουν κάποια καθολική ισχύ, ότι ο άνθρωπος διορθώνει τη φύση, ότι η λογική δεν είναι απλά μια σύμβαση, ένα μοντέλο της φύσης, αλλά κάτι οντολογικά υπέρτερο. Με έναν τρόπο η λογική αντικατέστησε ή πήρε τη θέση του θεού, ή απλά υπήρξε μια ωρίμανση και τυποποίηση του κόνσεπτ του θεού.
Βρίσκω ότι κάπου μέσα σε αυτό το τέλμα του ύστερου μοντερνισμού, εκείνου που δεν δίνει πια ούτε απαντήσεις ούτε όραμα, φυτρώνουν φαινόμενα μάλλον παρακμιακά, μάλλον απελπισμένες απόπειρες αποκατάστασης της θεολογίας της λογικής. Έχω την αίσθηση ότι η ιδεολογία των tech-bros, όπως μας την παρουσιάζει ο Ντάγκλας Ράσκοφ και όπως καμιά φορά συμβαίνει να έχουμε άμεση εμπειρία από τσέους τεχνολογικών εταιρειών ή από διευθυντικά στελέχη, είναι ένα τέτοιο παρακμιακό φαινόμενο, είναι τα κακά στερνά του μοντερνισμού ή έστω του ανθρωπισμού.
Ο Ράσκοφ, σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Βήμα» είχε συνοψίσει την tech-bro αντίληψη κάπως έτσι: «Τα βασικά στοιχεία αυτού του τρόπου σκέψης είναι ότι όλα κινούνται σε ευθείες, δεν υπάρχουν κύκλοι. Δεν υπάρχει κάρμα, δεν υπάρχουν φυσικές διαδικασίες, δεν υπάρχει κυκλική οικονομία. Απλώς αρπάζεις και προχωράς, αρπάζεις και προχωράς. Είναι η αντίληψη του αποικιοκράτη, σύμφωνα με την οποία όλοι και όλα υπάρχουν για να καταστούν αντικείμενο εκμετάλλευσης». Η tech-bro ιδεολογία είναι μια ιδεολογία κακοχωνεμένου δαρβινισμού και λατρείας της δύναμης.
Είναι βέβαια μια κάπως στρεβλή αντίληψη της δύναμης, σκέφτομαι με αφορμή κάποιες φωτογραφίες που είδα πρόσφατα: Ήταν στο Λβιβ της δυτικής Ουκρανίας με ένα λεωφορείο με τυπωμένη τη φάτσα του Χίτλερ και επιγραφή «strength survives, weak dies» (sic). Η ανάγνωση, ίσως και αυθόρμητη είναι ότι το strength αφορά τον Χίτλερ. Βέβαια, ο Χίτλερ πέθανε έναν άθλιο θάνατο και είναι τόσο πεθαμένος που κατέστησε άχρηστο ακόμα και το όνομα Adolf, οπότε υπάρχει ένα θέμα: γιατί ο πεθαμένος μπραντάρεται ως δυνατός, ενώ είναι καταφανώς ηττημένος. Γιατί δεν έχτισαν από αυτόν μια μυθολογία ή μια θεωρία του θανάτου ως θυσίας. Νομίζω είναι σχετικά προφανής η απάντηση: ο πεθαμένος υπήρξε φορέας και σύμβολο μιας ιδεολογίας ίνσελ μαλάκηδων, μιας ιδεολογίας που περιείχε αρκετό κακοχωνεμένο δαρβινισμό, που ήθελε να είναι η αιχμή ενός νέου κόσμου που δόξαζε τη δύναμη, τη λογική, την τεχνολογία. Μάλλον κακή πρώτη ύλη για να φτιάξεις από αυτόν έναν μεσσία.
Πάλι στη συνέντευξή του στο Βήμα ο Ντάγκλας Ράσκοφ λέει «Για τους tech-bros, η φυσική τάξη των πραγμάτων είναι ότι τα διάφορα είδη που υπάρχουν στον κόσμο βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης και εξέλιξης. Πιστεύουν πως οι περισσότεροι άνθρωποι στον πλανήτη βρίσκονται στο στάδιο της προνύμφης του είδους μας.
Η φάση είναι ότι πρόκειται για μια δύναμη παράξενη, μια που εμφανίζεται ως τέτοια μόνο σε κάποιο φαντασιακό, μια αντίληψη της δύναμης όπως θα την είχε κάποιος ίνσελ ή κάποιος νέρντουλας: κάθε οργανισμός, κάθε άνθρωπος κατανοεί ότι η επιβίωση δεν είναι μόνο θέμα δύναμης αλλά και συνέργειας. Οποιοσδήποτε έχει δει στη ζωή του ένα μωρό ή ακόμα και ένα κουτάβι και το έχει παρατηρήσει, έχει καταλάβει ότι η έμφυτη τάση που έχει κανείς να προκαλεί τη συμπάθεια και την αγάπη των άλλων είναι εργαλείο επιβίωσης.
Η επιβίωση μόνο μέσω κάποιας ισχύος υπάρχει μόνο στη φαντασία των πολύ ασυμπάθηστων, δομικά αγάμητων ανθρώπων. Όχι τυχαία, η ιδεολογία του tech-bro είναι μία ιδεολογία φτιαγμένη από ίνσελ και νερντς, για κατανάλωση από ίνσελ και νερντς. Πρόκειται για μια συνομοταξία ανθρώπων με αντοχή στην περιφρόνηση, ακόμα και την αηδία των συνανθρώπων τους. Είναι και αυτό μια δύναμη, σίγουρα, αλλά υπάρχουν πράγματα που με κάνουν να πιστεύω ότι δεν είναι ακριβώς ένα συνεπές μοντέλο: ακόμα και οι άνθρωποι που νοσηρά επιζητούν την περιφρόνησή μας, εκείνοι που θα επιδιώξουν να προκαλέσουν με μισάνθρωπες δηλώσεις τους, συχνά καταλήγουν σε εκκλήσεις για την αλληλεγγύη, τη συμπαράσταση των άλλων. Συχνά, όταν η μισάνθρωπη καφρίλα που θα πουν προσκρούσει σε ένα ανθρώπινο αντανακλαστικό των φοιτητών τους πχ, γίνονται το αθώο κουταβάκι, η damsel in distress για την οποία τα φιλελέδια θα προτάξουν το στήθος τους.
Στο τέλος, τόσο η καταφυγή στη θυματοποίηση, όσο και η καταφυγή στην αιμάτινη, ωμή, τρομακτική βία είναι μια παραδοχή της ήττας της tech-bro φαντασίωσης. Είναι μια παραδοχή ότι οι άνθρωποι κυριαρχούνται από συναισθήματα, ότι δεν είναι ένα σύνολο δεδομένων και αλγορίθμων αλλά μια βιολογική πραγματικότητα απείρως πιο σύνθετη και διαφορετική από τα μοντέλα νοημοσύνης. Και αυτό με κάνει να πιστεύω ότι οι μορφές του ναζισμού, αυτές που ζούμε σήμερα, είναι ένα παρακμιακό φαινόμενο, είναι τα κακά στερνά ενός πολιτισμού σε αποδρομή.
