Εκτραχύνεται ο εμφύλιος διχασμός στη Σερβία με εκκίνηση τις διαμαρτυρίες για την κατάρρευση υπόστεγου στον ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους τον Νοέμβριο 2024. Στις 13/8 διαδηλωτές επιτέθηκαν στα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος «SNS» στο Νόβι Σαντ και συγκρούστηκαν με υποστηρικτές της κυβέρνησης που απάντησαν με ρίψη φωτοβολίδων. Τα επεισόδια στο Νόβι Σαντ συμπεριέλαβαν καταστροφή υποδομών των γραφείων, ρίψη αβγών και χρωμάτων. Στο Βελιγράδι συνέβη σύγκρουση αντικυβερνητικών και φιλοκυβερνητικών διαδηλωτών με κίνδυνο να επεκταθεί ένα είδος εμφύλιας σύγκρουσης. Οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν δακρυγόνα, προκειμένου να απωθηθεί το πλήθος στο πάρκο έναντι του Σερβικού Κοινοβουλίου. Η σερβική αστυνομία πραγματοποίησε 40 προσαγωγές. Την Πέμπτη 14/8 επίκεντρο των συγκρούσεων στο Βελιγράδι ήταν τα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος «SNS» στη λεωφόρο Κνέζα Μίλοσα. Την Παρασκευή 15/8 οι διαδηλωτές ξανακατέβηκαν στους δρόμους με ένα από τα συνθήματα να λέει «ας τους δείξουμε πως δεν είμαστε σάκος του μποξ». Άλλα συνθήματα επιμένουν ότι ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς «δεν υπάρχει πια», θυμίζοντας αντίστοιχα συνθήματα κατά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000.
Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι υπήρξαν 64 τραυματισμοί στο Νόβι Σαντ, μεταξύ τους και 16 αστυνομικών, ενώ χαρακτήρισε τα γεγονότα, που επεκτάθηκαν και στη Νις, το Κράλιεβο, το Τσάτσακ, το Πάντσεβο και το Κραγκούγιεβατς, ως ένα «καταστροφικό σενάριο σχεδιασμένο στο εξωτερικό». Ο Σέρβος πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι θα εγκαταλείψει την προεδρεία σε ενάμιση χρόνο, καλώντας τους Σέρβους πολίτες να αναλογιστούν τι μοίρα επιθυμούν για τη χώρα τους στο μέλλον. «Θέλετε ένα κράτος χωρίς Βούτσιτς; Θα το έχετε σε ενάμιση χρόνο! […] Το κράτος δεν είναι παιχνίδι, πρέπει να διοικηθεί έτσι ώστε να υπάρχει οικονομική ανάπτυξη και ευημερία για τους κατοίκους. Διοικώ αυτό το κράτος με ευθύνη. Έχω ενώσει το πεπρωμένο μου με τη Σερβία και δεν θα πάω πουθενά. Έχουμε κάνει περισσότερα για τη Σερβία μέσα σε 13 χρόνια από όσα έγιναν μέσα σε 60», είπε χαρακτηριστικά στη δημόσια τηλεόραση. Επαγγέλθηκε ότι δεν θα εξαντλήσει τη θητεία του, λαμβάνοντας υπ’ όψη τις αντιδράσεις, αλλά και παρατηρώντας, ωστόσο, ότι θα αποφασισθεί θεσμικώς πότε θα λάβουν χώρα οι εκλογές. «Δεν έχω βίλες και λογαριασμούς στο εξωτερικό και για αυτό δεν μπορώ να πάω πουθενά», ήταν επίσης μια δήλωση του προέδρου Βούτσιτς που θα μπορούσε να ερμηνευθεί είτε ως διαβεβαίωση για την ηθική του υπόσταση, είτε ως απειλή. Υπενθυμίζεται ότι την 1η Αυγούστου είχαν συλληφθεί έξι πρώην αξιωματούχοι σε σχέση με τις οικονομικές ατασθαλίες που σχετίζονταν με την ανακατασκευή του σιδηροδρόμου.
Στο Νόβι Σαντ δραστηριοποιήθηκε το κίνημα «Κίνηση και Αλλαγή» (Kreni-Promeni), το οποίο καταγράφει την κρατική πίεση σε δημόσιους υπαλλήλους (που δουλεύουν ακόμη και σε σχολεία, νηπιαγωγεία, κέντρα υγείας και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες) να συμμετέχουν σε διαδηλώσεις υπέρ του κυβερνώντος «Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος» (SNS) έναντι απειλών μη ανανέωσης συμβολαίων και καταγγέλλει την εργαλειοποίηση των δημόσιων θεσμών υπέρ της κυβέρνησης. Στο Νόβι Σαντ η «Κίνηση και Αλλαγή» σημείωσε ότι ήταν οι φιλοκυβερνητικοί που χρησιμοποίησαν τις φωτοβολίδες ενάντια στους διαμαρτυρόμενους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης κάλεσαν την κυβέρνηση της Σερβίας σε δημοκρατικό σεβασμό των δικαιωμάτων και σε μεγαλύτερη ένταση των μεταρρυθμίσεων με τον Επίτροπο του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα, Μάικλ Ο’ Φλάχερτι χαρακτηρίζει ως ασύμμετρη τη χρήση αστυνομικής βίας στο Βάλιεβο και την Επίτροπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος να δηλώνει ότι η σερβική κυβέρνηση οφείλει να επιτρέπει τη διαμαρτυρία των πολιτών. Διεθνείς οργανισμοί κάνουν λόγο τους τελευταίους μήνες για τον σεβασμό των δικαιωμάτων των διαδηλωτών. Όμως οι ανάλογες εκκλήσεις μάλλον ξυπνάνε στη Σερβία δυσάρεστες αναμνήσεις από την «ανθρωπιστική παρέμβαση» του ΝΑΤΟ το 1999. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι παρόμοιες εκκλήσεις μάλλον ενισχύουν την ερμηνεία που προβάλλει ο πρόεδρος Βούτσιτς περί «έγχρωμης επανάστασης» στη Σερβία.
Σημειωτέον, ωστόσο, ότι η τακτική του προέδρου Βούτσιτς να «πατάει σε δύο βάρκες» έχει προκαλέσει μια διαφορετικού τύπου δυσαρέσκεια και στη Ρωσία. Νωρίτερα μέσα στο 2025 υπηρεσίες της Ρωσίας ανίχνευσαν εξαγωγές εκατοντάδων χιλιάδων βλημάτων και ενός εκατομμυρίου σφαιρών από σερβικές εταιρείες προς την Ουκρανία μέσω Βουλγαρίας, Τσεχίας, Πολωνίας και αφρικανικών χωρών. Ορισμένα μάλιστα από τα βλήματα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και από drones. Ο πρόεδρος Βούτσιτς είχε δηλώσει ότι δεν υπήρχε γνώση για τους τελικούς χρήστες του εξοπλισμού και ότι θα δώσει εντολή οι συμβάσεις να μην εκτελεστούν, αν υπάρχουν σχετικές υποψίες για το πού τελικά καταλήγουν. Το κρατικό μέρος του σερβικού στρατιωτικού-βιομηχανικού συμπλέγματος απασχολεί 23.000 εργαζομένους, ενώ άλλοι 25.000 δουλεύουν σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η υπόθεση εξαγωγής εξοπλισμού με τελικό αποδέκτη την Ουκρανία έχει θέσει σε αμφισβήτηση τον χαρακτηρισμό του προέδρου Βούτσιτς ως «φιλορώσου».
Βεβαίως, η προσπάθειά του προέδρου Βούτσιτς να ακολουθήσει μια επισφαλή ισορροπία μεταξύ της Δύσης και των ευρασιατικών δυνάμεων τον έχει οδηγήσει λ.χ. αφενός να μην ακολουθεί τις κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία, αλλά αφετέρου να καταδικάζει τη Ρωσία στον ΟΗΕ. Οπωσδήποτε η παρουσία του προέδρου Βούτσιτς στην 80η επέτειο της Νίκης κατά του ναζισμού στη Μόσχα τον Μάιο, με την οποία τόνισε τον ιστορικό σύνδεσμο Σερβίας και Ρωσίας, φαίνεται εκ των υστέρων να βρίσκεται σε ένταση με την αποστολή εξοπλισμού στην Ουκρανία.
Η εξωτερική πολιτική του προέδρου Βούτσιτς φαίνεται να κινείται περισσότερο από τον οικονομικό πραγματισμό, όπως εν προκειμένω από τη θέληση να συνεχίζει να είναι ενεργό το σερβικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα, ακόμη και με βαρύ τίμημα ως προς διεθνείς σχέσεις, ωστόσο την ίδια στιγμή επιμένει στο αφήγημα ότι οι διαδηλώσεις αποτελούν ένα εξωτερικό σχέδιο για την ανατροπή του.
Βεβαίως, αν και οι αντικυβερνητικές δηλώσεις φαίνονται να είναι καλά ριζωμένες στη νεότητα, αλλά και σε άλλες κοινωνικές ομάδες της Σερβίας, το πώς θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης μία ευρύτερη αποσταθεροποίηση της Σερβίας εξακολουθεί να παραμένει ένα διακριτό πρόβλημα.
