Η εργαλειοποίηση της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού, η αποθέωση της βίας και της αυτοδικίας με την κινητοποίηση ακραίων ομάδων για να γαλβανίσουν τα αισθήματα της μάζας απέναντι σε επιλεκτικά επεισόδια, μοιάζει να αποτελεί πλέον πάγια τακτική και βασικό πολιτικό εργαλείο για το ακροδεξιό Vox στην Ισπανία. Όπως συνέβη και πριν κάποιους μήνες στο Τόρε Πατσέκο, το κόμμα του Σαντιάγο Αμπασκάλ εξαπέλυσε ξανά ομάδες κρούσης έπειτα από τον βιασμό ενός 14χρονου κοριτσιού κοντά στο Κέντρο Πρώτης Υποδοχής στην περιοχή Ορταλέθα της Μαδρίτης από έναν φιλοξενούμενό του, επιδιώκοντας να υποκινήσουν το μίσος κατά των μεταναστών.
Μπορεί το περιστατικό στην περιοχή της Μαδρίτης να εξακολουθεί να διερευνάται, όπως και η ενοχή του φερόμενου ως δράστη, ωστόσο, ο Αμπασκάλ ήταν ο πρώτος που έσπευσε να του δώσει διαστάσεις κοινωνικής μάστιγας. Μάλιστα, ο ηγέτης του Vox κατηγόρησε ευθέως τον Σοσιαλιστή πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ και συνέδεσε τη νέα του ομοβροντία με την αήθη επίθεση που πρόσφατα εξαπέλυσε και κατά της ΜΚΟ Open Arms, ζητώντας «να βυθίσουν το πλοίο των αράπηδων». «Αυτό φέρνει ο Σάντσεθ. Είναι συνέπεια της εισβολής που χρηματοδοτήθηκε από το PP και το PSOE εδώ και δεκαετίες», τόνισε πάλι προκλητικά ο Αμπασκάλ. Πιστός στις διακηρύξεις του κόμματός του να απελάσει 8 εκατ. μετανάστες, προκειμένου να αποτρέψει την «αντικατάσταση» του πληθυσμού της Ισπανίας από ξένους και κυρίως μουσουλμάνους, βάσει της γνωστής και δημοφιλούς στις τάξεις των ακροδεξιών θεωρίας.
Ενόψει και της έναρξης του σχεδίου μεταφοράς ασυνόδευτων ανηλίκων μεταναστών στις διάφορες επαρχίες της Ισπανίας (32,6 ανά 100.000 κατοίκους), το ακροδεξιό κόμμα έχει κλιμακώσει την εκστρατεία μίσους. Υποστηρίζοντας πως «βιάζουν γυναίκες και κορίτσια, επιτίθενται σε παππούδες και γιαγιάδες και ζουν από τις πλάτες των Ισπανών», ο ηγέτης Vox διατρανώνει στα ΜΚΔ πως «πρέπει να τους πετάξουμε έξω. Πρέπει να καταδικαστούν. Όλα πρέπει να αλλάξουν, ώστε τα κορίτσια μας να μην μείνουν ποτέ ξανά ανυπεράσπιστα». Μάλιστα, ανακοίνωσε επίσης ότι το κόμμα του θα οργανώσει κινητοποίηση τις επόμενες ημέρες για να διαμαρτυρηθεί έξω από το κέντρο ανηλίκων στην περιοχή της Μαδρίτης. Σε απάντηση, η κυβέρνηση απαγόρευσε τη συγκέντρωση του Vox με σύνθημα «γείτονα απαίτησε ασφάλεια», με το ακροδεξιό κόμμα όμως να επιμένει στην απόφασή του να την πραγματοποιήσει.
Φυσικά, τις εξελίξεις δεν θα μπορούσε να μην εκμεταλλευθεί και η «Ηγερία» της τραμπικής δεξιάς, κυβερνήτης της Περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισάβελ Αγιούσο. Η κυβερνήτης, που μετά τις φωτιές στην περιφέρεια της πρωτεύουσας, που ανέδειξαν την ανεπάρκεια του μηχανισμού της και την προσωπική της αδιαφορία, με τα μηνύματα συμπαράστασης από το… Μαϊάμι, προσπαθεί να αποκαταστήσει την «τεφρή» εικόνα της, η Αγιούσο έσπευσε να πλειοδοτήσει του Αμπασκάλ μέσω του Χ (πρώην Twitter):
Κάθε μέρα οι ανήλικοι είναι πιο επιθετικοί και φτάνουν σε ακόμη χειρότερες ακρότητες. Κι η απάντηση της κυβέρνησης Σάντσεθ είναι να πολλαπλασιάσει τις αφίξεις τους και να τους αγνοεί, ενώ παράλληλα προσβάλλει εμάς τους κυβερνήτες, Αυτό δεν είναι σωστό!
Αμέσως μετά τις εμπρηστικές δηλώσεις, είναι φυσικό τα «τάγματα εφόδου» να αναλάβουν δράση. Λίγες ώρες αργότερα έγινε γνωστή μια νέα ρατσιστική επίθεση: κουκουλοφόροι επιτέθηκαν σε τρεις νεαρούς μετανάστες κοντά στο ίδιο κέντρο ανηλίκων όπου συνέβη ο βιασμός. Ένα επεισόδιο που καταδεικνύει πόσο φωλιασμένο είναι το μίσος, που εύκολα μπορεί να κατευθύνει και να πυροδοτήσει η ακροδεξιά, εκμεταλλευόμενη την αδιοχέτευτη ανασφάλεια κι αγανάκτηση του κόσμου για την ίδια την καθημερινή του επιβίωση, που εύκολα στρέφεται απέναντι στον «άλλον». Παλιά δοκιμασμένη τακτική.
Κάτι που από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Λαϊκού Κόμματος (PP) στην αντιπολίτευση Αλβέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο ασμένως σπεύδει να εκμεταλλευθεί την περίσταση, χτυπώντας μία στο καρφί και μία στο πέταλο. Ο Φεϊχόο που ανοικτά έχει αντιταχθεί ευθέως στο βασιλικό διάταγμα για την υποδοχή ανηλίκων μεταναστών, ναι μεν καταδίκασε τα γεγονότα στην Ορταλέθα, αλλά δηλώνοντας ότι «με μια κυβέρνηση PP, η μετανάστευση δεν θα είναι διαπραγματευτικό χαρτί» και «η παράνομη μετανάστευση δεν θα παρέχει καμία εγγύηση ή δικαίωμα».
Το νέο επεισόδιο και η κλιμακούμενη πολιτική εκμετάλλευσή του προκαλεί ανησυχία στις οργανώσεις αρωγής. Ο σύλλογος «Somos Acogida», ο οποίος υποστηρίζει ασυνόδευτους και πρώην μετανάστες νέους που βρίσκονται υπό φροντίδα, προειδοποιεί ότι «η ακροδεξιά θέλει να μετατρέψει τον πόνο σε πολιτικό οπλοστάσιο», με πρόσχημα τα εγκλήματα «επιδιώκουν να δικαιολογήσουν τον ρατσισμό και να στρέψουν τις γειτονιές η μία εναντίον της άλλης, να σπείρουν δυσπιστία μεταξύ των γειτόνων και να μετατρέψουν τα παιδιά μετανάστες σε αποδιοπομπαίους τράγους». Όπως τονίζει η οργάνωση «η βία δεν έχει διαβατήριο. Η ‘μάτσο’ ιδεολογία δεν έχει σύνορα. Και το μίσος δεν μπορεί να είναι η απάντηση. Όσοι στοχοποιούν τους πιο ευάλωτους δεν αναζητούν δικαιοσύνη. Επιδιώκουν την εξουσία με κόστος την καταπάτηση δικαιωμάτων».
Είναι εμφανές πως και η πρακτική του Vox στην Ορταλέθα θυμίζει αυτό που συνέβη πριν από λίγους μήνες στον δήμο Τόρε Πατσέκο της Μούρθια. Η ακροδεξιά χρησιμοποίησε ακριβώς τους ίδιους μηχανισμούς μίσους και μέσα από ψευδείς ειδήσεις συνέδεσαν -όπως έκανε ο περιφερειακός ηγέτης του Vox, Χοσέ Άνχελ Αντέλο σκόπιμα τη «μετανάστευση» με την «ανασφάλεια» και το «έγκλημα». Μάλιστα, τον περασμένο Φεβρουάριο, ακτιβιστές του Vox διένειμαν ακόμη και φυλλάδια σε επιχειρήσεις και σπίτια στον δήμο της Μούρθια με σιλουέτες υπόπτων ανδρών χωρίς πρόσωπο, με προτροπές να προσέχουν. Είχαν καλέσει μάλιστα σε κινητοποίηση ενάντια στην «τρομοκρατία που σπέρνουν οι συμμορίες Βορειοαφρικανών», που κατέληξαν σε πογκρόμ βίας εναντίον Μαροκινών μεταναστών και τραυματισμούς .
Αλλά και στην ίδια την Ορταλέθα, ίδιες σκηνές μίσους είχαν εξελιχθεί και το 2019, όταν εκρηκτικός μηχανισμός εκτοξεύθηκε ενάντια στην εγκατάσταση, όταν η τότε κοινοβουλευτική εκπρόσωπος του ακροδεξιού κόμματος Ροθίο Μοναστέριο, υποκριτικά περιηγήθηκε στην περιοχή για να συγκεντρώσει «παράπονα για την ασφάλεια» από τους κατοίκους της. Γεγονότα που προκάλεσαν την παρέμβαση της εισαγγελίας, που παρήγγειλε έρευνα για παρακίνηση φυλετικού μίσους. Τον Μάιο του τρέχοντος έτους, η κυβερνητική αντιπροσωπεία αναγκάστηκε επίσης να απαγορεύσει μια άλλη συγκέντρωση κοντά στο Κέντρο Υποδοχής της Ορταλέθα, που οργανώθηκε από την νεοναζιστική οργάνωση Núcleo Nacional, επειδή το δικαίωμα του συνέρχεσθαι δεν καλύπτει «παρενόχληση ή μεροληπτική στοχοποίηση ευάλωτων ομάδων».
Εντούτοις, παρά την αφήγηση που προσπαθούν να εξυφάνει η ακροδεξιά κι η δεξιά, τόσο στην Ορταλέθα, όσο και στα Κανάρια Νησιά, η πραγματικότητα που τα δεδομένα αποκαλύπτουν είναι εντελώς αντίθετη με όσα διαδίδονται στα ΜΚΔ και στα καφενεία. Παρότι, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής, ο αριθμός των ατόμων με ξένη υπηκοότητα στην Ισπανία έχει πολλαπλασιαστεί -από 3,7 εκατ. το 2005, σε 7 εκατ. σήμερα) τα στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών, παρουσιάζουν πως η εγκληματικότητα έχει ελαττωθεί έως και 9 ποσοστιαίες μονάδες από τότε, με την Ισπανία να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά εγκληματικότητας, χαμηλότερα από αυτά της Γερμανίας ή της Δανίας.
Αυτά δεν είναι τα μόνα δεδομένα που αντικρούουν την εικόνα ανασφάλειας που επιδιώκει να διαδώσει το Vox. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής, οι Ισπανοί είναι πολύ πιο πιθανό να διαπράξουν εγκλήματα απ’ ότι οι μετανάστες. Ακόμα και το 2022, το 74,19% των καταδικασθέντων είχαν ισπανική υπηκοότητα, σε σύγκριση με το 25,81% που ήσαν αλλοδαποί. Αλλά και σε ένα άλλο σημείο που προβάλλει το Vox για να ποινικοποιήσει τη μετανάστευση κι αφορά το ποσοστό καταδίκων αλλοδαπών ανά 1.000 κατοίκους που είναι διπλάσιο από αυτό των Ισπανών, στην ποιοτική ανάλυσή του το φαινόμενο αυτό δεν οφείλεται στην παράτυπη μετανάστευση, γιατί περιλαμβάνει εν γένει ανθρώπους άλλων εθνικοτήτων -από Αμερική, Ε.Ε., Αφρική και όχι λαθρομεταναστών- και κυρίως ξένους που έρχονται στην Ισπανία για να διαπράξουν επί τ’ αυτού εγκλήματα: εμπορία ναρκωτικών, εμπορία ανθρώπων κ.λπ. Το 70% των κλοπών, ένοπλων ληστειών κλπ έχουν διαπραχθεί από Ισπανούς και οι υπόλοιπες από ξένους (μεταξύ αυτών πολλοί πολίτες ΗΠΑ και Ε.Ε.). Όσον αφορά το ‘μάντρα’ του Vox τα σεξουαλικά εγκλήματα «στις γυναίκες μας», που πρέπει «να προστατεύσουμε την ασφάλειά τους» τα στοιχεία είναι συντριπτικά: 406 από τους καταδικασθέντες για σεξουαλικά εγκλήματα είναι Ισπανοί και οι ξένοι αριθμούνται σε 94.
Όπως φαίνεται, περισσότερο από τα σκάνδαλα και τον προϋπολογισμό, η νέα πολιτική περίοδος θα ξεκινήσει με το κρίσιμο μεταναστευτικό πρόβλημα να κατέχει υψηλή θέση στον κοινωνικό και πολιτικό διάλογο. Η ακροδεξιά, ευνοημένη από τη διεθνή συγκυρία (Τραμπ, Μελόνι, Μιλέι, Νετανιάχου) προσπαθεί με βάρβαρο τρόπο να εδραιώσει ένα νέο κλίμα μίσους ανάμεσα στην κοινωνία και τους ίδιους τους θεσμούς (βλέπε περιφερειακές κυβερνήσεις που ελέγχουν από κοινού ΡΡ και Vox) και τους φτωχούς ανθρώπους που έρχονται στην Ισπανία αναζητώντας διέξοδο από τον πόλεμο, τη φτώχεια και την πείνα.
Η κατάσταση στην Ορταλέθα και τα Κανάρια Νησιά αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο η μετανάστευση έχει εγκατασταθεί στο επίκεντρο της πολιτικής και της κοινωνικής συζήτησης στην Ισπανία, αποκαλύπτοντας εντάσεις που επηρεάζουν όχι μόνο τους ανήλικους μετανάστες, αλλά και τις κοινότητες που τους φιλοξενούν και τον πολιτικό ιστό της χώρας. Μπορεί τα δεδομένα αντικρούουν την κινδυνολογική ρητορική, αλλά η πόλωση και η χρήση του φόβου ως πολιτικού εργαλείου συνεχίζουν να μαυλίζουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και να καθοδηγούν την πολιτική ατζέντα.
