«Τι μέρα πέφτει η 12η Δεκεμβρίου;» Η ειρωνική αντιμετώπιση από τη νεοφασίστρια πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζιας Μελόνι της ανακοίνωσης από το κυριότερο εργατικό συνδικάτο της χώρας, της CGIL, να απεργήσει την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου ενάντια στον προϋπολογισμό των πολεμικών δαπανών και της μισθολογικής λιτότητας, αλλά και κατά της μεταρρύθμισης στη δικαιοσύνη που παγιώνει τον αυταρχισμό, καταδεικνύει τον κυνισμό και την δημαγωγία μιας κυβέρνησης απέναντι στην αυξανόμενη κοινωνική αγανάκτηση.

Η συνήθης συμπεριφορά της Μελόνι, να αποφεύγει τις συνεντεύξεις, αλλά να γίνεται λαλίστατη στα ΜΚΔ, τη φορά τούτη μπορεί να ήταν καυστική όσον αφορά τον υπαινιγμό της γενικής απεργίας που εξυπηρετεί ένα long weekend για τους εργαζομένους, υποκρύπτει όμως την πραγματικότητα. Γιατί τις προηγούμενες Παρασκευές (όπως την ανεπανάληπτη 3η Οκτωβρίου) ή τα άλλα Σαββατοκύριακα που κηρύσσονταν απεργίες ή εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, εκατομμύρια άνθρωποι (8 εκατ. στη διαδήλωση για τη Γάζα) πλημμύρισαν τους δρόμους και δεν έκαναν πικ νικ. Στην Ιταλία της Μελόνι, το ελληνικό 13ωρο μοιάζει μακρινός απόηχος μίας εργασιακής συνθήκης, που σήμερα είναι καθεστώς κι ακόμη περισσότερο.

Και επιπλέον, εκείνο που η Μελόνι αποφεύγει να τονίσει στην ανάρτησή της στο Χ, είναι το γεγονός πως εκατομμύρια Ιταλοί, ακόμη και με την απεργία να κηρύσσεται την Παρασκευή, δεν μπορούν να οργανώσουν κάποια απόδραση γιατί απλώς η εργασία το Σάββατο και για πολλούς και την Κυριακή είναι μία παγιωμένη -και συχνά καταχρηστικά επιβεβλημένη από τους εργοδότες τους- «συνήθεια». Αλλά, σε αυτό θα συμβάλλει και ο προϋπολογισμός που έχει καταθέσει, οι αμοιβές και οι συνθήκες διαβίωσης δεν τους επιτρέπουν ούτε καν να σχεδιάζουν ένα «απολαυστικό» Σαββατοκύριακο.

Πόσοι Ιταλοί είναι σε βάρδια τα Σαββατοκύριακα;

Μπορεί η Μελόνι να ειρωνεύεται την απόφαση της CGIL, όμως παραγνωρίζει ότι αυτή είναι  καθόλα νόμιμη και αυτονόητη, ως προς την αυτονομία στην επιλογή της ημέρας για την κήρυξη μίας απεργίας. Εξάλλου, η απεργία τούτο το νόημα έχει: να διακόψει την παραγωγική διαδικασία και μερικώς την κερδοφορία των εργοδοτών, της κυβέρνησης κλπ, για να καταστεί πιο αποτελεσματική η διεκδίκηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Επιπλέον, αγνοεί τα επίσημα δεδομένα για την αγορά εργασίας. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Istat, τον Ιανουάριο του 2025, ο αριθμός των απασχολούμενων στην Ιταλία είναι περίπου 24,2 εκατομμύρια. Λιγότεροι από 16,5 εκατομμύρια εργάζονται με μόνιμες συμβάσεις, σχεδόν 2,7 εκατομμύρια με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και 5,11 εκατομμύρια είναι αυτοαπασχολούμενοι.

Σύμφωνα με μια ακόμη πιο πρόσφατη έρευνα, που δημοσιεύθηκε από την Eurostat τον περασμένο Μάιο,  στην Ιταλία ένας στους τρεις απασχολούμενους (30,9%) εργάζεται τα Σαββατοκύριακα (την ώρα που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, χάρη στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, είναι 22,4%). Αυτό το ποσοστό κατατάσσει επίσης την Ιταλία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με τη μεγαλύτερη συχνότητα εργασίας τα Σαββατοκύριακα. Το ποσοστό αυτό πάλι αυξάνεται στο 33,4% εάν στο πεδίο έρευνας προστεθούν κι εκείνοι των οποίων η συνήθης βάρδια είναι  το Σάββατο. Ή/και την Κυριακή.

Επομένως, κάνοντας την κατάλληλη αναγωγή στα 24,2 εκατομμύρια εργαζόμενους, μπορούμε κάλλιστα να πούμε ότι περίπου 8 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ιταλία εργάζονται τουλάχιστον μία ημέρα μεταξύ Σαββάτου και Κυριακής.

Άρα, για τον αριθμό αυτό εργαζομένων το «μεγάλο Σαββατοκύριακο» είναι ένας ευσεβής πόθος και άπιαστο όνειρο. Και μάλιστα, ο αριθμός αυτός θα πρέπει να αυξηθεί ακόμη περισσότερο,  καθώς η πραγματικότητα μας ωθεί να παραδεχθούμε ότι κι οι αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες κατά κανόνα εργάζονται και τα Σάββατα. Μάλιστα, σε επικούρηση του υπολογισμού τούτου έρχεται κι άλλη έρευνα, σύμφωνα με την οποία το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων που «πρέπει» να εργάζονται και τα Σαββατοκύριακα φτάνει το 60% . Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό μέσα στην Ε.Ε., όπου μόλις το 46,7% των αυτοαπασχολούμενων εργάζονται τα Σαββατοκύριακα σε περίπτωση που έχουν επιχειρήσεις με υπαλλήλους και το 37,8% εάν δεν έχει επιχείρηση. Βέβαια, όπως θα έλεγε και στην «Ψυχοπολιτική» του ο Μπιουν-Τσουλ Χαν, ο εργαζόμενος γίνεται «επιχειρηματίας του εαυτού του» στο νέο πεδίο της «απολυτοποίησης της ‘γυμνής ζωής’ με την εργασία».

Αλλά και για τις Κυριακές, στην τελευταία διαθέσιμη έρευνα του Γραφείου Έρευνας του CGIA του Μέστρε, που χρονολογείται από το 2016, εκτιμώντο σε  4,7 εκατομμύρια άτομα (1 στους 5 υπαλλήλους, 1 στους 4 αυτοαπασχολούμενους) εκείνοι που χρειάζεται να  εργαστούν και τις Κυριακές για να εξασφαλίσουν το εισόδημά τους. Δεδομένου ότι αυτό το ποσοστό αναφέρεται σε μία πραγματικότητα που ίσχυε πριν εννέα χρόνια και δεδομένου ότι με τις νέες τεχνολογικές καινοτομίες και της gig οικονομίας το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων μάλλον θα πρέπει να  υποψιαζόμαστε ότι έχει αυξηθεί.

Τομείς όπου τα Σάββατα και οι Κυριακές «δεν υπάρχουν»

Στην Ιταλία με τις περισσότερες από 900 εθνικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας θα ήταν κάπως δύσκολο να εντοπίσει κάποιος πόσοι και ποιοι εργάζονται, βάσει των όσων προβλέπονται στις κλαδικές συμφωνίες και το Σαββατοκύριακο. Μολαταύτα, στην πλειονότητά τους οι αναλυτές με βεβαιότητα τονίζουν πως οι περισσότερες εθνικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας πλέον προβλέπουν -καλύτερα θεωρούν αυτονόητη-την απασχόληση το Σαββατοκύριακο. Υπάρχουν τομείς όπου η εργασία το Σαββατοκύριακο είναι ακόμη πιο διαδεδομένη.

Πρώτος και καλύτερος ο κλάδος της  υγειονομικής περίθαλψης με τις ατελείωτες βάρδιες γιατρών και νοσηλευτών. Στη συνέχεια, ο καθόλου ευκαταφρόνητος τομέας που αφορά τις κάθε είδους  προσωπικές υπηρεσίες. Υπάρχει ένας μεγάλος στρατός εργαζομένων που καθιστούν δυνατά τα μαθήματα του Σαββάτου σε σχολεία και πανεπιστήμια, καθώς σε πολλά ιδρύματα η έλλειψη αιθουσών, προσωπικού, υποδομούν καθιστούν αναγκαία τα μαθήματα και το Σάββατο.

Προφανώς, υπάρχει ο κλάδος των ξενοδοχείων και των εστιατορίων (αλλιώς, πώς θα μπορούσαμε να απολαύσουν οι άλλοι εργαζόμενοι τα long weekends και τις Παρασκευές που απεργούν). Σε αυτούς θα πρέπει να προστεθούν και οι διανομείς, που όχι μόνον τα Σαββατοκύριακα, αλλά νυχθημερόν εκείνες τις ημέρες εξυπηρετούν- κατά τη Μελόνι τους απεργούντες εργαζομένους.

Υπάρχουν βέβαια κι οι μεταφορές κι η τροφοδοσία (κάθε είδους), που δε σταματά ούτε τα Σαββατοκύριακα. Υπάρχει φυσικά και το εμπόριο, με πολλούς τομείς από την ένδυση-υπόδυση, έως τα σουπερ μάρκετ, όπου στην Ιταλία λειτουργούν και τις Κυριακές. Και φυσικά στον τομέα  συμπεριλαμβάνεται το ηλεκτρονικό εμπόριο, καθώς οι πλατφόρμες καθιστούν δυνατό στον οποιονδήποτε να αγοράζει προϊόντα και τα ξημερώματα της Κυριακής ( και τα οποία στο πλαίσιο του ανταγωνισμού θα πρέπει να δρομολογηθούν άμεσα για να φθάσουν γρηγορότερα στον καταναλωτή). Ή πάλι αμέτρητα είναι τα βενζινάδικα που λειτουργούν Σαββατοκύριακα για να εξυπηρετούν τους πελάτες–κατά την Μελόνι πάντα, απεργούς που «διακοπάρουν».

Μπορεί λοιπόν η Μελόνι ν’ αστειεύεται με την ημέρα της απεργίας, προσποιούμενη ότι αγνοεί το γεγονός ότι η επόμενη μέρα, το Σάββατο, είναι πλέον για εκατομμύρια εργαζομένους μία καθημερινή εργάσιμη ημέρα και όλοι αυτοί θα επιστρέψουν κανονικά στις εργασίες τους,  κάνοντας το καθήκον τους. Εκατομμύρια γιατροί, νοσοκόμες, δάσκαλοι, υπάλληλοι γραφείου, οδηγοί, σερβιτόροι, εργάτες, τεχνικοί, υδραυλικοί και επαγγελματίες ουκ ων έστι αριθμός, θα κάνουν τις βάρδιες τους -πολλοί και τη νύχτα. Και υπάρχουν και εκείνοι που εδώ και χρόνια δεν έχουν κάνει long weekend επειδή οι μισθοί τους σταματούν πολύ πριν φτάσουν στο τέλος του μήνα.

Αυτό που ουσιαστικά  απασχολεί τη Μελόνι δεν είναι ότι η 12η Δεκεμβρίου θα είναι Παρασκευή, αλλά το γεγονός ότι θα αποτελέσει κι ένα βαρόμετρο για την πολιτική της. Οι τελευταίες κινητοποιήσεις, με αποκορύφωμα την 3η Οκτωβρίου, έχουν αποδείξει πως υπάρχει πολύς θυμός που  σιγοβράζει κάτω από την επιφάνεια. Είναι εμφανές πλέον πως υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην κοινωνία και τους πολιτικούς, τους απλούς εργαζόμενους και τις εύρωστες τάξεις, οι οποίες μάλιστα βγαίνουν ιδιαίτερα ωφελούμενες από τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης. Μάλιστα, από τις πολυδιαφημισμένες μειώσεις στους φόρους, οι έχοντες εισόδημα άνω των 45.000 ευρώ επωφελούνται με πάνω από 400 ευρώ ετησίως, ενώ ο μέσος εργαζόμενος μόλις… 23 ευρώ τον χρόνο!

Στις 12 Δεκεμβρίου στον δρόμο δεν θα είναι μόνο η CGIL κι οι εργαζόμενοι, αλλά θα είναι  όλη η Ιταλία. Η Ιταλία του ιδρώτα, αυτή που κρατάει νοσοκομεία, υπηρεσίες, εργοστάσια, σχολεία και γραφεία και βοηθά την οικονομία να επιβιώνει και να δημιουργεί το πλεόνασμα εκείνο που δε θα διοχετευθεί στην ευημερία του κράτους, αλλά στην πολεμική βιομηχανία, προκειμένου να διευκολυνθούν τα κέρδη των βιομηχανιών που βλέπουν στον πόλεμο τη διέξοδο για την κερδοφορία της. Είναι οι εργαζόμενοι που θα πληρώσουν ακριβά το αμερικανικό LNG και τα προϊόντα που οι τιμές τους τα καθιστούν απαγορευτικά. Είναι η Ιταλία, που δε γελά με τα αστεία μίας θρασύτατης πρωθυπουργού, την οποία αισθάνονται πως τους προσβάλλει την ώρα που δουλεύουν τα Σαββατοκύριακα για να βγάλουν τον μήνα.