Οι εκλογές στην Ανδαλουσία για το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) του Αλβέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο αντιμετωπίζονταν πρακτικά ως ο προθάλαμος για την εξουσία. Ένας εμφατικότερος θρίαμβος από την προηγούμενη επικράτησή του Χουάνμα Μορένο Μπονίγια στο πρώην φέουδο των Σοσιαλιστών θα του έδινε ελπίδες πως η επικράτησή του στις επόμενες εκλογές θα ήταν όχι μόνον βέβαιη, αλλά και συντριπτική. Μόνο που τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως θα ήθελε. Ναί μεν το ΡΡ κέρδισε, μπορεί επίσης η διαφορά της από τους Σοσιαλιστές να υπερέβη τις 18 μονάδες, όμως δεν κατόρθωσε ν’ απαλλαγεί από εκείνο που ήθελε να αποφύγει.
Η Πύρρειος νίκη του ΡΡ που φέρνει πιο κοντά το Vox
Το Λαϊκό Κόμμα δεν εισέπραξε τις απολεσθείσες (δύο) έδρες από τους Σοσιαλιστές (28 έδρες), που σημείωσαν το χειρότερο εκλογικό τους αποτέλεσμα στην μεγάλη τούτη Περιφέρεια. Ήλθε πρώτο μεν, αλλά χάνοντας συνάμα 5 έδρες και με τους 53 εκλεγμένους του, υπολείπεται μόλις δύο έδρες από την πλειοψηφία στην τοπική Βουλή. Όπερ σημαίνει πως και στην Ανδαλουσία, το ΡΡ έχει απόλυτη ανάγκη από το ακροδεξιό Vox, του οποίου η εκλογική βελόνα μόλις που κινήθηκε ανοδικά (+1 έδρα, στις 15), για να κυβερνήσει την Περιφέρεια. Κάθε άλλο παρά επιτυχία το ονομάζει κανείς αυτό το αποτέλεσμα.
Δεν έχουν άδικο λοιπόν ορισμένοι αναλυτές που σημειώνουν ότι το ημιτελές αποτέλεσμα στην Ανδαλουσία ανοίγει ένα ρήγμα στην πολιτική του Φεϊχόο για την κατάκτηση της εξουσίας. Η ένταση, αλλά και η υπερβολική και αβάσιμη σε πολλές της πτυχές αισιοδοξία, που είχε καλλιεργήσει μετά τ’ αποτελέσματα στην Εξτρεμαδούρα και στην Καστίλλη και Λεόν -κυρίως γιατί εκεί κατέρρευσε σε γενικές γραμμές η Αριστερά- έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που περίμενε. Μπορεί μεν ο Μορένο Μπονίγια στις πρώτες του δηλώσεις να τονίζει πως «το λογικό είναι να σεβαστούμε ότι η πλειοψηφία των Ανδαλουσιανών εκφράσθηκε ότι θέλει να κυβερνήσουμε μόνοι μας», μένοντας «μόλις 21.ο00 ψήφους μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία», όμως περισσότερο τα λόγια του μπορούν να εκληφθούν ως δίκη προθέσεων: εμμέσως ζητεί από την ακροδεξιά να στηρίξει κοινοβουλευτικά την κυβέρνησή του κι όχι συμμετέχοντας με θέσεις σε αυτήν. Άλλωστε στην απολογιστική συνάντηση μετά τις εκλογές τόνισε πως η κατάσταση επιβάλλει την αναζήτηση μιας συμφωνίας.
Κάτι αιτιολογημένο, καθώς και στην περίπτωση της Ανδαλουσίας, ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Χαβιέρ Κορτές δήλωσε πως το Vox «δεν ενδιαφέρεται για υπουργικές καρέκλες, αλλά για να εφαρμοσθεί η ‘εθνική προτεραιότητα’», που όπως εκτίμησε αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα ότι ζήτησε κι η πλειονότητα του κόσμου: «πιο πολύ Vox και λιγότερο ΡΡ και PSOE». Μάλιστα, προεξοφλώντας την επιρροή που θα έχει το κόμμα του, ο Κορτές τόνισε πως το Vox πέρα από την «εθνική προτεραιότητα» τα ζητήματα που θα πιέσει και θα προωθήσει είναι «η βιομηχανία, η μείωση δαπανών στον δημόσιο τομέα, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η μείωση των φόρων και η ασφάλεια στους δημόσιους χώρους». Αυτά που περιέχει κι η προεκλογική του ατζέντα δηλ., η οποία όπως συνέβη και σε άλλες Περιφέρειες ή δήμους στην Ισπανία εφαρμόζεται υπό την πίεσή του κι από τις δέσμιες των ψήφων του δεξιές ηγεσίες τους.
Η άνοδος της εναλλακτικής Αριστεράς μετρίασε την πτώση των Σοσιαλιστών
Από την πλευρά του, ο ηγέτης των Σοσιαλιστών Πέδρο Σάντσεθ βλέπει να μην έχει αποδώσει η δική του στρατηγική, να στείλει διαδοχικά υπουργικά στελέχη για να στηρίξουν τη Μαρία Χεσούς Μοντέρο. Ούτε βοήθησε το γεγονός ότι βάσισε την επίθεσή του στον Μορένο με κύριο άξονα το σκάνδαλο με τα ψευδή ιατρικά αποτελέσματα για καρκίνους του μαστού, που ακόμη κλυδωνίζουν την Περιφέρεια. Το θέμα του μεταναστευτικού, ιδιαίτερα έντονο στην Ανδαλουσία, το οποίο έχουν εκμεταλλευθεί δεόντως η δεξιά και ακροδεξιά -ιδίως στο πλαίσιο της συμφωνίας τους για την «εθνική προτεραιότητα» που συνέταξαν έπειτα από τη νομοθεσία για «νομιμοποίηση» των μακροχρόνια παράτυπων μεταναστών-, αλλά και όσον αφορά τους αριστερούς ψηφοφόρους, το στεγαστικό ζήτημα, δεν ευνόησαν την προεκλογική εκστρατεία των Σοσιαλιστών. Πλέον, μετά τα αποτελέσματα στην Ανδαλουσία, την τέταρτη ήττα του στη διάρκεια της θητείας του, ο Σάντσεθ μπορεί να προσβλέπει μόνον στο δίλημμα της «ωφέλιμης ψήφου» απέναντι στην απειλή μίας συγκυβέρνησης ΡΡ-Vox -ιδίως στους κόλπους της Αριστεράς και μάλιστα των αυτονομιστικών της τάσεων.
Μάλιστα, στην Ανδαλουσία καταγράφηκε (σε αντίθεση με τις άλλες δύο Περιφέρειες), μία άνοδος της εναλλακτικής Αριστεράς, που αύξησε τη δύναμη της, παρά την νέα εκλογική κατάρρευση των Σοσιαλιστών. Το Adelante Andalucía συγκέντρωσε το 10% των ψήφων, αυξάνοντας τη δύναμή του από 2 σε 8 έδρες. Τρεις περισσότερες από την παράταξη Por Andalucía που συγκεντρώνει την Izquierda Unida, το Sumar και τους Podemos, η οποία μπορεί να διατήρησε δυνάμεις, (5 έδρες) αλλά όπως φάνηκε πλήρωσε τον εσωτερικό ανταγωνισμό του επικεφαλής της Αντόνιο Μαΐγιο με τη δημοφιλή ακόμη Γιολάνδα Ντίαθ.
Ο κίνδυνος να βρεθεί η ακροδεξιά στην εξουσία
Μετά και την Ανδαλουσία, το ΡΡ και το Vox επικρατούν σε έξι από τις σημαντικότερες αυτόνομες Περιφέρειες της Ισπανίας. Πλέον το πολιτικό σκηνικό στην Ισπανία μοιάζει να κινείται γύρω από την απειλητική σκιά του ακροδεξιού convidado de piedra (του πέτρινου προσκεκλημένου στο ομώνυμο έργο του Τίρσο ντε Μολίνα, που προκαλεί τον αφανισμό του Δον Ζουάν), που ευνοημένο κι από την αστόχαστη μωροφιλοδοξία του Φεϊχόο και της παράταξής του να κυβερνήσουν ακόμη και κάνοντας συμφωνία με τον Διάβολο.
Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν εκλογές σήμερα, το PP θα κέρδιζε με 31,3%, δύο ποσοστιαίες μονάδες λιγότερες από ό,τι στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Ωστόσο, το Vox, το οποίο απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων που χάνει ο Φεϊχόο δεν σημειώνει πλέον άνοδο και έχει χάσει μία μονάδα μέσα σε μόλις έναν μήνα. Αυτή ακριβώς τη μονάδα θα καρπωνόταν όμως ο έτερος υπερεθνικιστής ακτιβιστής Αλβίσε Πέρεθ, ο οποίος σχεδόν αγγίζει το αποτέλεσμα που προβλέπει η δημοσκόπηση για τους Podemos. Δηλ. πάλι η ακροδεξιά θα διατηρούσε την αυξημένη επιρροή της στο Κοινοβούλιο και θα καθόριζε τις εξελίξεις στην κοινωνία.
Εξάλλου, το ζήτημα της «εθνικής προτεραιότητας» έρχεται να εισβάλει και θεσμικά στην Ισπανία, μετά τη θέσπιση της συμφωνίας του κόμματος του Σαντιάγο Αμπασκάλ με το ΡΡ. Παύει να είναι μία απλή θεωρία και πλέον είναι μία σαφής δήλωση προθέσεων και προοιωνίζεται ένα μελλοντικό θεσμικό και διοικητικό μέτρο, που θα δημιουργεί διακρίσεις μέσα στην κοινωνία και θα καλλιεργεί τον ρατσισμό και το εθνοτικό μίσος μεταξύ των πολιτών. Η σύγκρουση ανάμεσα στην καθολικότητα των κοινωνικών δικαιωμάτων και τον εθνικό προστατευτισμό απ’ ότι φαίνεται θα αποτελέσει το κύριο πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στις σκοταδιστικές και τις προοδευτικές δυνάμεις στην Ισπανία καθορίσει τις επόμενες βουλευτικές εκλογές και την ίδια τη φύση της δημοκρατίας και του πολιτεύματος της χώρας.
Πλέον η προοπτική μιας νίκης της υπερδεξιάς παράταξης (ΡΡ/Vox) μοιάζει πολύ πιθανή. Όχι μόνον γιατί συντηρητικοποιείται η κοινωνία ή αυξάνει η αποστροφή των ψηφοφόρων από τα παραδοσιακά κόμματα (κάτι που το βίωσε και το ΡΡ και το Vox στην Ανδαλουσία, όπου το δεύτερο ειδικά έχασε και ψηφοφόρους). Το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στην πέραν των Σοσιαλιστών Αριστερά. Εκεί όπου, παρ’ όλες τις προηγούμενες προσπάθειες για τη δημιουργία ενός νέου Λαϊκού Μετώπου, ο κερματισμός, ο φατριαστικός ανταγωνισμός κι η ασυνεννοησία σε ένα κοινό πρόγραμμα και πρόσωπο, αφήνουν άστεγο κι αφοπλίζουν ένα μεγάλο μέτωπο πολιτών και κοινωνικών πρωτοβουλιών, που από μόνες τους δεν μπορούν να υψώσουν ανάχωμα, τόσο στον προελαύνοντα νεοφιλελευθερισμό, την πολεμοκαπηλία της Ε.Ε., αλλά και 90 χρόνια μετά το πραξικόπημα του Φράνκο, αναπτερωμένη ακροδεξιά που θέλει να αλώσει τη διοίκηση και ν’ αποικήσει τις συνειδήσεις και τη μνήμη της χώρας.
