Η 25η Απρίλη δεν είναι μια τυχαία ημερομηνία για τη μεταπολεμική Ιταλία. Έχοντας οριστεί ήδη από το 1946 ως εθνική γιορτή και επίσημη αργία, σηματοδοτεί την έναρξη της παρτιζάνικης εξέγερσης της Αντίστασης, που -έχοντας ως πρωταγωνιστές τους κομμουνιστικούς αντάρτικους σχηματισμούς- απελευθέρωσε πριν από 80 χρόνια τη χώρα από το φασιστικό μουσολινικό καθεστώς και τη ναζιστική χιτλερική κατοχή.
Μια ημερομηνία, οι κινητοποιήσεις κατά τη διάρκεια της οποίας ανέκαθεν συνδέθηκαν τόσο με την υπεράσπιση και την επικαιροποίηση της αντιφασιστικής Μνήμης όσο και με τα πολιτικά διακυβεύματα της εκάστοτε χρονικής περιόδου. Μια ημερομηνία που μέσα σ’ αυτές τις οκτώ δεκαετίες δεν έπαψε ποτέ ν’ αποτελεί μια «άβολη επέτειο», ένα δημοκρατικό-συνταγματικό «σύμβολο εθνικού διχασμού» για τους αντιδρ-αστικούς και αντικομμουνιστικούς φορείς της οικονομικής-πολιτικής εξουσίας.
Δυόμιση χρόνια μετά τον σχηματισμό της τρικομματικής ακροδεξιάς-νεοφιλελεύθερης συγκυβέρνησης υπό την πρωθυπουργία της Τζόρτζια Μελόνι, η φετινή 80ή επέτειος της Απελευθέρωσης -λόγω μιας σειράς συγκυριών- ήταν σε σημαντικό βαθμό αλλιώτικη από τις άλλες.
Το κόμμα του οποίου ηγείται η νεοφασίστρια πολιτικός που αναδείχθηκε στην πρώτη Ιταλίδα γυναίκα πρωθυπουργό, οι Fratelli d’Italia (Αδέλφια της Ιταλίας) αποτελούν την πολιτική μετεξέλιξη της Αlleanza Nazionale (Eθνική Συμμαχία) που είχε σχηματιστεί στις αρχές της δεκαετίας του ’90, μετά την αυτοδιάλυση του Movimento Sociale Italiano (Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα) που -για σχεδόν μισό αιώνα- αποτέλεσε την επίσημη κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του ιταλικού νεοφασισμού.
Μια πολιτική κληρονομιά, τόσο εκείνη από τη μουσολονική εικοσαετία όσο και εκείνη από τη «στρατηγική της έντασης» και των «χρόνων του μολυβιού» της δεκαετίας του ‘70, την οποία -παρά τις φαινομενικές απόπειρες για την εμφάνιση ενός μετριοπαθούς δημοκρατικού προσωπείου- ούτε η ίδια η Μελόνι, αλλά ούτε και κανένα από τα πρωτοκλασάτα στελέχη του κόμματός της απαρνήθηκαν ρητά ποτέ.
Η φετινή επέτειος ήρθε μέσα σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συνθήκη. Με την Ευρωπαϊκή Ένωση ν’ ανακοινώνει το πρόγραμμα επανεξοπλισμού της και την ιταλική κυβέρνηση να ευθυγραμμίζεται, προς τέρψη των μεγαλοβιομηχανιών όπλων, ανακοινώνοντας την αύξηση των «αμυντικών» δαπανών, ως επισφράγισμα του περάσματος στην πολεμική οικονομία, η οποία δεν μπορεί παρά να ισοδυναμεί με την περαιτέρω συρρίκνωση του ήδη αποστεωμένου «κοινωνικού κράτους πρόνοιας».
Λίγες εβδομάδες πριν την 25η Απρίλη, μέσω ενός (ακόμα) πρωθυπουργικού διατάγματος για την αποφυγή περαιτέρω κοινοβουλευτικής διαβούλευσης και έπειτα από ένα εξάμηνο κινητοποιήσεων και διαδηλώσεων ενάντια στη ψήφιση του, είχε εγκριθεί ο «νόμος για την ασφάλεια» (DDL 1660).
Πρόκειται για ένα αυταρχικό νομοθέτημα που ανάβει το πράσινο φως για την παρόξυνση της κρατικής καταστολής και της ποινικοποίησης του δικαιώματος στη διαμαρτυρία και την ελευθερία έκφρασης, όπως άλλωστε άμεσα φάνηκε από τον αστυνομικό χημικό πόλεμο και τους ξυλοδαρμούς διαδηλωτών που διαμαρτύρονταν ενάντια στην έγκριση αυτού του νόμου επιβολής της «δημοκρατίας του ρόπαλου».
Μερικές μέρες αργότερα, η Μελόνι ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον όπου έτυχε θερμής υποδοχής από τον ομοϊδεάτη της πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Ο πάμπλουτος «πλανητάρχης» δεν έκρυψε τη συμπάθειά του γι’ αυτή που χαρακτήρισε «εκπληκτική προσωπικότητα», η οποία στις δηλώσεις της μίλησε στη δική του γλώσσα, παραφράζοντας το «Make America Great Again» σε «Make West Great Again», χωρίς να παραλείψει να τον προσκαλέσει για επίσημη επίσκεψη στη Ρώμη.
Τέσσερις μέρες πριν την 25η Απρίλη, ανακοινώθηκε από το Βατικανό ο θάνατος του Πάπα Φραγκίσκου, του πρώτου Λατινοαμερικανού Ποντίφικα που όσο ήταν εν ζωή -εξαιτίας των ανθρωπιστικών κηρυγμάτων του- βρισκόταν συχνά στο στόχαστρο της ιταλικής και διεθνούς ακροδεξιάς, με διάφορους επιφανείς εκπροσώπους της -όπως ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι- να τον αποκαλούν…«κομμουνιστή» και άλλους, όπως ο πρόεδρος της ιταλικής ρατσιστικής Λέγκας του Βορρά και κυβερνητικός συνεταίρος της Μελόνι, Ματέο Σαλβίνι να τον προσφωνούν υποτιμητικά Μπεργκόλιο, δηλαδή όχι με το παπικό όνομα αλλά με το κοσμικό επίθετό του. Με περίσσια υποκρισία, η κυβέρνηση Μελόνι αφού πρώτα κήρυξε πενθήμερο εθνικό πένθος, έπειτα αποπειράθηκε να υποβαθμίσει την φετινή επέτειο της Απελευθέρωσης, καλώντας προκλητικά τους αντιφασίστες διαδηλωτές να «γιορτάσουν την 25η Απριλίου με νηφαλιότητα»…
Μέσα σ’ αυτή τη συγκυρία, μια ημέρα πριν από την κηδεία του Πάπα Φραγκίσκου κι ενώ πλήθη καθολικών χριστιανών απ’ όλο τον κόσμο κατέφθαναν στη Ρώμη για να αποχαιρετήσουν το θρησκευτικό ηγέτη τους, το πρωινό της Παρασκευής 25ης Απρίλη η αντιφασιστική Ιταλία βγήκε μαζικά και… νηφάλια στους δρόμους με ογκώδεις διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα, το Μιλάνο και δεκάδες άλλες πόλεις και κωμοπόλεις.
Παρά τις αστυνομικές προκλήσεις και το τρομολαγνικό κλίμα που είχε καλλιεργηθεί από πολλά ΜΜΕ για το «φόβο επεισοδίων», δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές, από το βορρά μέχρι το νότο της χώρας, τραγούδησαν το «Bella Ciao» και άλλα παρτιζάνικα τραγούδια, φώναξαν συνθήματα κατά του παλιού και του νέου φασισμού, ύψωσαν κόκκινα λάβαρα και παλαιστινιακές σημαίες ενάντια στο γενοκτονικό πόλεμο που διεξάγει το Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας.
Όπως αποδείχθηκε σε μια σειρά περιπτώσεων, αντίστοιχη «νηφαλιότητα» δεν επιδείχθηκε από τα κατασταλτικά σώματα ασφαλείας. Ως προς αυτό, αναφέρουμε ενδεικτικά:
Στη Ρώμη, σ’ ένα σημείο -σύμβολο της παρτιζάνικης Αντίστασης στο ναζισμό-φασισμό, στην Porta San Paolo οι αστυνομικές δυνάμεις περιφρούρησαν προκλητικά την παρουσία μερικών δεκάδων σιωνιστών απολογητών της γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού, οι οποίοι και αποχώρησαν -υπό την προστασία διμοιριών- από αυτό το αντιστασιακό τοπόσημο της «αιώνιας πόλης», πριν αυτό πλημμυρίσει από χιλιάδες αντιφασίστες και αντιφασίστριες που -μεταξύ άλλων- υπενθύμισαν ότι «ένα ειδεχθές ολοκαύτωμα του παρελθόντος δεν ξεπλένεται μ’ ένα διαρκές ολοκαύτωμα του παρόντος».
Στο Μπέργκαμο, η αστυνομία επιτέθηκε επανειλημμένα σε μπλοκ εργαζομένων που αποπειράθηκαν να καταγγείλουν με συνθήματα την προβοκατόρικη παρουσία στο δρόμο της φιλοσιωνιστικής οργάνωσης «Ιtalia-Israele», προβαίνοντας στη σύλληψη ενός διαδηλωτή-μέλους της τοπικής συνδικαλιστικής ένωσης βάσης (USB).
Στο Άσκολι, αστυνομικοί με πολιτικά προχώρησαν στην ταυτοποίηση στοιχείων μιας φουρνάρισσας, της Λορένζα Ρογιάτι, επειδή αυτή η εγγονή παρτιζάνων επέλεξε -κατά τη διάρκεια αυτής της ιστορικής επετείου- ν’ αναρτήσει έξω από το αρτοποιείο της πανό, όπου αναγραφόταν: «25η Απριλίου: καλή σαν το ψωμί, όμορφη σαν τον αντιφασισμό».
Έπειτα από αυτό το χαρακτηριστικό περιστατικό κατάχρησης εξουσίας, το θύμα αυτής της απροκάλυπτης επίδειξης της κρατικής αυταρχικοποίησης που εν τω μεταξύ στοχοποιήθηκε διαδικτυακά από νοσταλγούς του Μουσολίνι -αλλά και μέσω ανάρτησης φασιστικών απειλητικών πανό έξω από το φουρνάρικο της- έγραψε στον προσωπικό λογαριασμό της, στο Instagram: «Όσο υπάρχει μόνο ένας φασίστας στο πρόσωπο της γης, υπάρχει ένας καλός λόγος να είμαστε αντιφασίστες. Γι’ αυτό δεν θα μας σταματήσουν ποτέ».
Αν μη τι άλλο, η φετινή ιταλική 25η Απρίλη, ήταν μια από εκείνες τις αγωνιστικές ημέρες Μνήμης που υπενθυμίζουν έμπρακτα την ιστορική ορθότητα εκείνης της διαχρονικά επίκαιρης διαπίστωσης, ενός ανώνυμου Γερμανού αντιφασίστα το 1942, σύμφωνα με την οποία «αυτοί που ευθύνονται για το ότι ο πόλεμος με τον φασισμό είναι τόσο μακροχρόνιος, είναι αυτοί που κατά καιρούς του πρόσφεραν ειρήνη»…
