Αναμφίβολα θα εμφανιστούν «ειδικοί» που θα επιχειρήσουν να σας υπαγορεύσουν τι πρέπει να δείτε στα βίντεο, και κατά πάσα πιθανότητα θα σας βοηθήσουν να «κατανοήσετε» πως ο αστυνομικός υπάλληλος αντιλήφθηκε τα δεδομένα και τη δυναμική του περιστατικού και κατά τούτο εφάρμοσε («σωστά») τους υπάρχοντες και ισχύοντες κανόνες για την εφαρμογή θανατηφόρας βίας σε βάρος του Άλεξ Πρέτι. Όμως: τα περισσότερα που θα ειπωθούν σε σχέση με τα προηγούμενα (ιδίως σε σχέση με την υποκειμενική οπτική και την αντίληψη του αστυνομικού υπαλλήλου για τα δεδομένα του περιστατικού) θα είναι μια επιχείρηση συσκότισης της ουσίας του ζητήματος, η οποία επιχειρείται από τους αρμοδίους και τους συνοδοιπόρους τους κάθε φορά που έχουμε να κάνουμε με τέτοια περιστατικά.
Δεν απαιτείται καμία επιλεκτική και σχοινοτενής «εξήγηση»/»ερμηνεία» των παραπάνω με βάση επιλεκτικές λεπτομέρειες των βίντεο για να καταλήξει, ακόμη και ο «ειδικός», υπό την προϋπόθεση ότι δεν επιχειρεί να εξηγήσει τα αδιανόητα και να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, ότι το εν λόγω περιστατικό δεν μπορεί καθόλου να προσεγγιστεί στη βάση της λανθασμένης εφαρμογής κανόνων ή τεχνικών. Δεν πείθομαι πως «οι κανόνες για την αναγκαία και αναλογική εφαρμογή αστυνομικής βίας ίσχυσαν και δυστυχώς παραβιάστηκαν», γιατί η όλη αλληλουχία των ενεργειών από την αρχή του περιστατικού είναι κυριολεκτικά στον αέρα από τεχνικής πλευράς (προσέγγιση, έλεγχος, κλιμάκωση -και «αποκλιμάκωση», γιατί και αυτή η τελευταία προβλέπεται). Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα βίντεο συνολικά. Δεν είναι μόνο ο πυροβολισμός (για την ακρίβεια: οι πυροβολισμοί) που τάχα «πήγε στραβά».
Η δική μου γνώμη είναι ότι πρόκειται πράγματι για εν ψυχρώ εκτέλεση με βάση μια γραμμή πως κάθε τέτοιο περιστατικό θα αντιμετωπίζεται χωρίς ανώτερο όριο βίας -τα όσα έχουμε δει από την Καλιφόρνια και έπειτα με πείθουν ότι αυτές οι ομάδες κρούσης λειτουργούν στη βάση πολιτικής κάλυψης και νομικής ατιμωρησίας.
Τα ίδια πιστεύω πως ισχύουν και για τους πυροβολισμούς κατά της Ρενέ Γκουντ. Για το περιστατικό Πρέτι θα αρκεστώ μόνο να παρατηρήσω ότι ακόμη κι αν γίνει δεκτό ότι το ελεγχόμενο πρόσωπο έφερε στο σώμα του πυροβόλο όπλο, πάντως δεν εμφανίζεται να κρατάει όπλο σε κανένα βίντεο, και σε καμία στιγμή δεν εμφανίζεται όπλο που μπορεί να εκληφθεί ως ενεργή απειλή. Το αποφασιστικό στοιχείο παραμένει πως αυτό που φέρεται ως το επίμαχο όπλο φαίνεται στα βίντεο πως έχει αφαιρεθεί και απομακρυνθεί από τη σκηνή στην οποία ο Πρέτι έχει καθηλωθεί και ακινητοποιηθεί. Οι πυροβολισμοί ακολουθούν σε δεύτερη στιγμή ενόσω ήδη βρίσκεται αυτός στο έδαφος.
Τώρα, στις ΗΠΑ, οι κανόνες εμπλοκής και εφαρμογής οποιουδήποτε είδους αστυνομικής βίας είναι δημόσια διαθέσιμοι και προσβάσιμοι, για οποιαδήποτε υπηρεσία (δηλαδή και για τη συγκεκριμένη). Στην Ελλάδα όχι. Στις ΗΠΑ, οι κανόνες εμπλοκής και εφαρμογής οποιουδήποτε είδους αστυνομικής βίας αντιστοιχούν και σε ένα τεχνικό μοντέλο, το οποίο είναι γενικά γνωστό ως «συνεχές δύναμης», με βάση το οποίο οργανώνεται και η σχετική εκπαίδευση των αστυνομικών υπαλλήλων. Και αυτό συνήθως είναι δημόσια προσβάσιμο. Με βάση ένα τέτοιο μοντέλο γίνεται και η εκπαίδευση των αστυνομικών υπαλλήλων στην Ελλάδα, ωστόσο τα χαρακτηριστικά αυτού του καθ’ ημάς μοντέλου (γιατί μπορεί να διαφέρουν από υπηρεσία σε υπηρεσία, και μάλιστα παγκοσμίως όπου κάτι τέτοιο ακολουθείται) δεν είναι δημόσια γνωστά. Μάλιστα στον δημόσιο λόγο συνήθως ακούγονται και αντιφατικά πράγματα γύρω από το περιεχόμενο αυτής της εκπαίδευσης.
Η ύπαρξη αυτού του τεχνικού μοντέλου είναι αναγκαία προκειμένου οι αφηρημένες έννοιες που κατά κανόνα περιλαμβάνει η νομοθεσία να συγκεκριμενοποιούνται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του υπό κρίση περιστατικού και της δυναμικής του. Χωρίς αυτό, όπως άλλωστε προκύπτει και από τις συζητήσεις που οδήγησαν στην ανάπτυξη και εισαγωγή του πριν από κάμποσες δεκαετίες και με αφορμή πάλι περιστατικά αυθαίρετης και καταχρηστικής αστυνομικής βίας, ο νόμος κατά κανόνα περιέχει αόριστες γενικολογίες που επιτρέπουν στον καθένα (και στο δικαστήριο τελικά) να λέει εν πολλοίς ό,τι του φανεί.
Με αυτά δεν εννοώ πως αν το τεχνικό μοντέλο και οι αντίστοιχοι νομικοί κανόνες ήταν απολύτως σαφείς και εφαρμόζονταν σωστά όλα θα ήταν εντάξει με τη δυνατότητα της υπαρκτής αστυνομίας να εφαρμόζει με αποδεκτό τρόπο βία, αλλά εδώ με απασχολεί η συγκεκριμένα η γενική συζήτηση που θα αναπτυχθεί γύρω από το περιστατικό αυτό.
Αποτελεί στοιχειώδες και επείγον πολιτικό καθήκον όχι απλά η αντιπολίτευση και κάθε πρόσωπο που μιλά δημόσια στην Ελλάδα για τα θέματα αυτά, αλλά και κάθε πρόσωπο άξιο του τίτλου «πολίτης» να απαιτήσει και έμπρακτα να διεκδικήσει να δημοσιοποιηθούν και στην Ελλάδα οι περιβόητοι «κανόνες εμπλοκής», τους οποίους συχνά πυκνά επικαλούνται οι περιφερόμενοι ειδικοί/εμπειρογνώμονες αλλά και κάποιοι δημοσιογράφοι στα ελληνικά ΜΜΕ. Και μάλιστα όχι μόνο οι «κανόνες εμπλοκής», αλλά και τα πρωτόκολλα εκπαίδευσης, και τα πρωτόκολλα εσωτερικού (τεχνικού και πειθαρχικού) ελέγχου που ισχύουν για τα περιστατικά αυτά.
Χωρίς αυτά, στην Ελλάδα οποιαδήποτε συζήτηση η οποία εμφανίζεται ως «τεχνική» συζήτηση για την αστυνομική βία θα παραμένει εντελώς στον αέρα και εξ ορισμού δεν μπορεί να ληφθεί στα σοβαρά. Σημειώνω εδώ ότι ακόμη και για τα σοβαρότερα περιστατικά που αφορούν τη χρήση του πυροβόλου όπλου, ο νόμος του 2003 περισσότερο μπερδεύει τα θέματα παρά τα επιλύει, και άρα ούτε και ο σχολιασμός του θέματος από νομικούς γενικά μπορεί να συνεισφέρει κάτι ιδιαίτερα διαφωτιστικό στην ενημέρωση των πολιτών, όταν τέτοια περιστατικά (τα βαρύτερα και χειρότερα συνήθως) απασχολούν τη δημοσιότητα.
Παρόλα αυτά, είναι βέβαιο πως θα εμφανιστούν και πολιτικά πρόσωπα για να υποστηρίξουν δημόσια ότι η αστυνομική βία είναι αναγκαίο κακό, πως πρέπει «να αφήνουμε να κάνει η αστυνομία τη δουλειά της», πως είναι απόλυτη προτεραιότητα για τους αστυνομικούς η ακινητοποίηση του ελεγχόμενου/προσβολέα κλπ. Οι άνθρωποι αυτοί απλώς αναμεταδίδουν στην Ελλάδα το περιεχόμενο των σεμιναρίων απροκάλυπτης κρατικής βίας που παραδίδει σε παγκόσμια μετάδοση η εν λόγω αμερικάνικη υπηρεσία -παίζουν δηλαδή στην ουσία ένα συγκεκριμένο πολιτικό ρόλο. Μην παρασυρθείτε και αντιληφθείτε τα λεγόμενα τους ως κάποιου είδους «τεχνικό» σχολιασμό ή «έγκυρη γνώμη» για το περιστατικό. Εκτελούν υπηρεσία πολιτικής προπαγάνδας που αποσκοπεί στην κανονικοποίηση της ακραίας αστυνομικής βίας.
Αυτό το τελευταίο το τονίζω γιατί η κανονικοποίηση της θανατηφόρας αστυνομικής βίας είναι κάτι που δεν αποτελεί τετελεσμένο γεγονός στην Ελλάδα, ενώ στις ΗΠΑ είναι. Κάθε χρόνο στις ΗΠΑ πυροβολούνται και θανατώνονται από την αστυνομία περισσότερα από χίλια άτομα, σύμφωνα με τη στατιστική σειρά που συγκρότησε και διατηρεί η Washington Post. Υπάρχουν όμως δημόσια πρόσωπα στην Ελλάδα που επιδιώκουν να συμβεί και εδώ αυτό. Είναι κατά τη γνώμη μου εξίσου σημαντικό πολιτικό καθήκον να αντιμετωπιστεί η προπαγάνδα αυτή και στον τεχνικό πυρήνα της, τον οποίο κατά κανόνα επικαλείται προτού εξαπολύσει τη ρητορεία του «νόμος και τάξη», αυτό το γιατρικό για κάθε ασθένεια στο εφιαλτικό σκηνικό που έχουν στήσει όλοι αυτοί στη δημόσια σφαίρα.
Τέλος, υπογραμμίζω ότι εδώ αναφέρομαι στην κανονικοποίηση στην Ελλάδα της θανατηφόρας αστυνομικής βίας: δεν έχω αυταπάτες πως καταστάσεις όπως οι αυθαίρετοι και καταχρηστικοί έλεγχοι, οι προσαγωγές, η γενικότερη βία στο πλαίσιο της ποινικοποίησης και στοχοποίησης των φτωχότερων και ευάλωτων κοινωνικών κατηγοριών και των διαμαρτυρομένων πολιτών, και η κάλυψη γενικά που δίνεται σε όλα αυτά στο δημόσιο λόγο μέσω πολιτικής και ΜΜΕ δεν ισοδυναμούν με κανονικοποίηση της αυθαίρετης και καταχρηστικής αστυνομικής βίας. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.
