Με τις πιέσεις και απειλές Τραμπ προς την ουκρανική κυβέρνηση είναι πλέον ορατό, ακόμα και για τους τυφλούς, ότι οδεύουμε προς κατάπαυση πυρός. Είναι πολύ νωρίς να συζητήσουμε για ειρήνη, καθώς δεν ξέρουμε τι θα επιδιώξει η ρωσική κυβέρνηση από αυτές τις συνομιλίες. Δεδομένου ότι αναγνώρισε το Ντονμπάς, τη Ζαπορόζιε και τη Χερσώνα ως ρωσικά εδάφη, οποιαδήποτε συμφωνία δίχως την παραχώρηση αυτών στη Ρωσία θα αντιληφθεί ως ήττα και υποχώρηση από τις πιο εθνικιστικές μερίδες της πολιτικής και κοινωνικής σκηνής της χώρας. Αυτό όμως είναι συζήτηση για άλλη φορά.

Προφανώς μια παγωμένη σύγκουση εξακολουθεί να παραμένει σύγκρουση. Ή πιο σωστά: σύγκρουση σε αναστολή. Οι αλλαγές που έλαβαν τόπο και στις δύο χώρες από την έναρξη του πολέμου είναι τεράστιες, αλλά σ’ αυτό το άρθρο θα μιλήσω κυρίως για την Ουκρανία. Η πιο χαρακτηριστική αλλαγή αφορά τη γλώσσα.

Από εκεί που πριν περίπου 10-15 χρόνια το 30-35% του πληθυσμού θεωρούσε ως μητρική τη ρωσική γλώσσα, το 25% μιλούσε και τις δύο ενώ το 40-45% μιλούσε μόνο την ουκρανική, πλέον τα πράγματα έχουν αντιστραφεί. Σαφώς ρόλο έπαιξε η απόσχιση του Ντονμπάς και ο έλεγχος του 50% της Χερσώνας και της Ζαπορόζιε από τον ρωσικό στρατό, όπως και το μεγάλο προσφυγικό κύμα από το ‘22 και έπειτα. Όμως όλα αυτά δεν είναι αρκετά για να φτάσουν τα ποσοστά σε τέτοιο σημείο ώστε το 85% να καλεί για συνταγματική τροποποίηση στο κομμάτι της γλώσσας, όπου μόνο η ουκρανική θα είναι η επίσημη γλώσσα της χώρας.

Η Ουκρανία, όχι από το 1991 αλλά πολύ νωρίτερα, διαμορφώθηκε ως μία πολυεθνική και πολυγλωσσική χώρα, όπου Ουκρανοί, Ρώσοι, Τατάροι, Ούγγροι, Πολωνοί και λοιποί ζούσαν αρμονικά, με τον κάθε λαό να σέβεται την διαφορετικότητα του άλλου. Από το 2014 και έπειτα, με την προπαγάνδα και τα κονδύλια των ΗΠΑ και Ε.Ε. και τις πιέσεις της ουκρανικής ολιγαρχίας προς την πολιτική εξουσία της χώρας, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι κυβερνήσεις του Μαϊντάν έχουν διαχύσει τόσο πολύ εθνικιστικό δηλητήριο εντός της κοινωνίας που πλέον ο κόσμος δεν θεωρεί εχθρό μόνο τους Ρώσους, αλλά και τους Ουκρανούς που επιλέγουν να μιλάνε ρωσικά ή και ρωσικά πέραν των ουκρανικών. Ταυτόχρονα, οι ποινικές υποθέσεις που έχουν ανοίξει για τον πρώην πρόεδρο Ποροσένκο από την κυβέρνηση Ζελένσκι, έχει πάλι διαχωρίσει την κοινωνία μεταξύ «Ποροσενκικών» και «Ζελενσκικών». Κοινώς, να σκοτώνεται η κοινωνία μεταξύ της και η κυβέρνηση να την βγάλει ζάχαρη ακόμα και αν ξεπουλήσει μέχρι και την μάνα της στις ΗΠΑ.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι ακόμα και με το πέρας του πολέμου, το εθνικιστικό δηλητήριο έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο που η κατάσταση δεν αλλάζει. Το μίσος μεταξύ των λαών θα είναι η νέα κανονικότητα στην περιοχή, πάντα με την υπογραφή Ε.Ε.-ΝΑΤΟ και φυσικά της ουκρανικής ολιγαρχίας και πολιτικής εξουσίας. Οι ίδιοι που κάνουν κήρυγμα περί προόδου και φιλελευθερισμού, είναι οι ίδιοι που (ξανα)μετέτρεψαν δύο λαούς σε θανάσιμους εχθρούς, δίχως αυτοί να είναι. Κοιμάσαι φιλελεύθερος, ξυπνάς φασίστας, για να παραφράσω μια παλιά αναρχική φράση.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, μόνο με μια δραματική αλλαγή στην πολιτική σκηνή της Ουκρανίας θα αντιστραφεί αυτή η κατάσταση. Ήδη η γενιά του 2000 μεγάλωσε με εθνικιστική προπαγάνδα και μίσος για ό,τι ρωσικό υπάρχει και δεν υπάρχει. Το ζήτημα είναι, υπάρχει στο παρόν αυτή η δύναμη που θα μπορέσει να φέρει εις πέρας μια τέτοια αλλαγή;