Αυτό το κείμενο το χρωστάω εβδομάδες τώρα. Σίγουρα με καθυστέρησε ένα μίγμα άλλων ενδιαφερόντων και υποχρεώσεων, αλλά όπως και να ‘χει 800-1.000 λέξεις δεν είναι καμιά μεγάλη ποσότητα, είναι κάτι που κανείς μπορεί να γράψει με έναν καφέ στην Αγίας Ζώνης, στη Φωκίωνος Νέγρη ή στο καφέ που συχνάζουν οι Ρώσοι στη Λεμεσό, σε κάθε καφέ τέλος πάντων με καλό εσπρέσο και σταθερά τραπέζια με κάποια διάσταση μεγαλύτερη των 70cm. Με καθυστέρησε μια αδυναμία μου να ορίσω τι διάολο ήταν το φαινόμενο που είχαμε μπροστά μας, Μιλάω για εκείνο τον οχετό σχολίων κάτω από άρθρα και ποστ για τους 27 ομήρους του Ισραήλ από το Sumud Flotila.
Ήταν προφανώς ένα φαινόμενο που δεν είχα καμία δυσκολία να το θεωρήσω φασιστικό αλλά κάποια χαρακτηριστικά μου έκαναν εντύπωση: οι άνθρωποι ή τα μποτς αυτά εκδηλώνονταν κυρίως με βλακώδη σχόλια μίσους, δεν έκαναν τον κόπο να εκφραστούν με ποστ ή με άρθρα. Ξέρουμε ότι το Ισραήλ πληρώνει, οπότε υπάρχουν πληρωμένα τρολ. Επίσης υπήρχαν μποτς. Έκανα όμως τον κόπο και μπήκα σε κάποια προφίλ, ήταν άνθρωποι εμφανώς διαταραγμένοι, κάποιοι ηλίθιοι, κάποιοι μοναχικοί, κάποιοι που ξερνούσαν ως μίσος την απογοήτευση από τη μίζερη ζωή τους. Και κάποιοι λίγοι σχεδόν φυσιολογικοί.
Δεν μου έκανε η έμπλεη bravado δήλωση του Καμί για την ανάγκη να δεις να υποτάσσεται ο πιο θαρραλέος από εσένα: ξέρω πως όταν μια ερμηνεία είναι πολύ κολακευτική για την πάρτη σου μάλλον δεν είναι σωστή. Το μυαλό μου πήγαινε επίσης σε εκείνα τα 14 σημεία του Έκο για τον αρχέγονο φασισμό αλλά και πάλι κάπως τζίφος. Όχι επειδή ο Έκο λέει κάτι λάθος, αλλά επειδή είναι τόσο διασταλτικός που αυτά που ορίζει ως χαρακτηριστικά του φασισμού μοιάζει να είναι χαρακτηριστικά βαθιά ανθρώπινα που διαχέονται πολύ ομοιόμορφα στο πολιτικό φάσμα. Πχ η αμφισβήτηση του μοντερνισμού είναι σήμερα κάτι απόλυτα, όχι απλά λογικό, αλλά επιβεβλημένο καθώς ο μοντερνισμός έχει πάει κουβά παντού και με κάθε τρόπο. Ίσως μια, όπως του Έκο, ύστερη μοντερνιστική ανάλυση του φαινομένου να οδηγεί σε εκείνη την ιδεολογική σούπα που έχει καταστήσει την «αριστερά» χαρούμενη ουρίτσα των Δημοκρατικών και της ευρωενωσιακής ιδεολογίας και την κάνει να ψάχνει τον φασίστα στον Όρμπαν πχ και όχι στον Μακρόν, στον Τραμπ και όχι στον Μπάιντεν.
Η γνώμη μου είναι ότι εκείνες οι ανώνυμες κατεστραμμένες υπάρξεις που βάζανε κατάρες και βρισιές και εύχονταν τα χειρότερα στους 27 ομήρους του Ισραήλ θυμίζουν ανθρώπους και συμπεριφορές που έχουμε γνωρίσει: κάποια παλιά ίσως συμμαθήτρια που είδαμε βουλευτή ή υποψήφια βουλευτή και που πάντα αναζητούσε την εύνοια του δασκάλου, τον συρφετό του stay the fuck home κατά τη διάρκεια του υγειονομικού εγκλεισμού, τους σταυροφόρους ενάντια στις θεωρίες συνομωσίας. Γενικά, τους ανθρώπους που παραδίδουν την ατομικότητά τους, που απεμπολούν τη διαφορετικότητα για την ασφάλεια της ανωνυμίας μέσα στη μάζα. Στην πραγματικότητα αρκεί σε κάποιον να πληρώσει πέντε τρολ που θα βγουν να πουν καφρίλες για να απελευθερωθεί μια μάζα δειλών και ηλίθιων που θα υπερθεματίσουν.
Βρήκα κάτι εξαιρετικά παρόμοιο, και αυτό ήταν ένα λαμπάκι που άναψε πάνω από το κεφάλι μου, όταν έπεσα σε αριστερή σελίδα που είχε αναρτήσει προς δημόσια χλεύη την πρόσφατη συνέντευξη του Κουστουρίτσα στα Χανιά. Και μόνο η λέξη woke στον τίτλο χτυπούσε Παβλοφικά καμπανάκια σε έναν άλλο συρφετό που έβγαζε τον Κουστουρίτσα βλαχοβαλκάνιο, πάλι σε σχόλια. Έβλεπα την ίδια δήλωση προσχώρησης σε μια κυρίαρχη ιδεολογία, την ομοιομορφία, την απόκρυψη μέσα στη μάζα, τον άνθρωπο που γιουχάρει από την πλατεία αλλά δεν έχει κανένα κουράγιο να ανέβει στη σκηνή, δηλαδή έναν ανθρωπότυπο για τον οποίο συχνά αισθάνομαι περιφρόνηση.
Μοιάζει να μπαίνουν κάτω από μία ομπρέλα άνθρωποι οι οποίοι θεωρούν ότι έχουν πολύ διαφορετικές πολιτικές στάσεις: φασιστικά λέσια που θεωρούν ότι η στάση τους απέναντι στο Ισραήλ είναι ιδεολογικά ουδέτερη και πραγματιστική, άνθρωποι πιο μορφωμένοι που βρίσκονται σε κοινό βηματισμό με την ιδεολογία της προόδου θεωρώντας τον Κουστουρίτσα καθυστερημένο Βαλκάνιο, σταυροφόροι του ορθού λόγου που βλέπουν θεωρίες συνομωσίας σε όσους αμφισβήτησαν τον υγειονομικό εγκλεισμό. Κατά σατανική σύμπτωση όλοι οι παραπάνω βρίσκονται σε μια ωραία συμφωνία με την κυρίαρχη ιδεολογία και ακόμα περισσότερο με τις κανονικότατα υλοποιημένες πολιτικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλαδή για να το πούμε απλά, παπαγαλίζουν αυτό που λένε οι κυβερνήσεις τους και οι κάθε λογής αυθεντίες.
Το μίσος που ένιωσαν εκείνες οι κατεστραμμένες υπάρξεις ενάντια στους ανθρώπους του Sumud Flotila δεν αντιστοιχεί σε πολιτική διαφωνία, ήταν η οργή ανθρώπων που τους έβρισες τον πατέρα. Θυμίζει όλους εκείνους που έχουμε γνωρίσει και που ζητούσαν την εύνοια του δασκάλου, εκείνους που επιζητούν σε κάθε πράξη τους την επιδοκιμασία από το βλέμμα του πατέρα. Συχνά αποδίδουμε στην ακροδεξιά συντηρητισμό. Μου φαίνεται ότι το ίδιο το κόνσεπτ του συντηρητισμού είναι μη λειτουργικό. Όποιος διαφωνεί, ας προσπαθήσει να βρει συντηρητισμό την ακροδεξιά τεκ-μπρο ιδεολογία της τεχνοεπιτήρησης. Καλή του τύχη. Πολύ πιο λειτουργική έννοια, πιο συμβατή με τα τρέχοντα κοινωνικά δεδομένα είναι η έννοια της λογοδοσίας στους προγόνους, είτε αυτό είναι «το αίμα των προγόνων» είτε η εξουσία όπως αποκρυσταλλώνεται στο «νόμος και τάξη».
Και κάπου εδώ, εκεί που προσπαθούσα να τα βάλω όλα αυτά σε τάξη ήρθε η ατάκα του Κουστουρίτσα ότι είναι «συντηρητικός αριστερός» και ένα κείμενο του Αϊ Γουεϊγουέι που μιλούσε για τη γερμανική κοινωνία, για τους πεζούς που περιμένουν να ανάψει το πράσινο μπροστά σε έναν άδειο δρόμο. Για τους ανθρώπους που εκχωρούν το ηθικό τους κριτήριο στην εξουσία, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχουν κανένα ηθικό κριτήριο. Και όλα βγάζουν νόημα. Μετά από δεκαετίες ευρωπαϊκής ενοποίησης, μπορούμε να πούμε ότι αυτό το πρότζεκτ ήταν η επέκταση της γερμανικής ιδεολογίας μετά την ήττα της στον Β’ ΠΠ. Η επιβολή του νόμου και της τάξης ενάντια στην ανθρώπινη αυτενέργεια. Ίσως, αυτό που βλέπει ο βλάκας σχολιαστής που βρίζει τους 27 είναι η ανθρώπινη φιλοδοξία απέναντι στον δικό του πόθο της αφάνειας. Την επιβολή στο βλέμμα, απέναντι στη δική του αορατότητα. Βγάλε άκρη τώρα… Γιατί η τόσο λοιδορημένη από την αριστερά ατομική φιλοδοξία μοιάζει να είναι πολύ πιο γνήσια προσπάθεια απελευθέρωσης και πιο βαθιά ανθρώπινη από την εξαφάνιση μέσα στη μάζα.
